Mijn zoontje was een maand of zeven oud toen we heel duidelijk aan hem merkten dat er iets niet oké was. Normaal was hij altijd een vrolijke baby, maar die dag was hij meer aan het huilen dan hij normaal deed. Ook was het geluid van het huiltje anders dan gewoonlijk; in het begin is het vaak nog lastig onderscheid te maken tussen de verschillende soorten huiltjes die je baby kan hebben, maar na verloop van tijd merk je het wel als hij op een andere manier begint te huilen. Hij moest ook veel hoesten en voelde zich duidelijk niet lekker.

Toen we zijn temperatuur gingen opmeten, bleek hij 38,8 graden koorts te hebben. Dit hadden we nog niet meegemaakt! Mijn man en ik vonden het best eng en we wisten niet precies wat te doen. Toen ons zoontje midden in de nacht ook krijsend wakker werd en we hem niet getroost kregen, heeft mijn man toch maar de huisartenpost gebeld en mochten we gelukkig langskomen. Eerst gaven we hem een paracetamol zetpil. Even later leek hij zich beter te voelen, en toen we eenmaal bij de arts waren was het weer de vrolijke baby die hij altijd was. Er bleek vrij weinig aan de hand te zijn: slechts een hardnekkige verkoudheid.

Lees ook: Baby kwaaltjes herkennen en wat te doen?
Lees ook: Diarree baby; Met tandjes, hoe lang, wat eten, stoppen 

Wat is koorts?

Koorts is in feite een temperatuurverhoging van het lichaam. Dit wordt veroorzaakt door een infectie met een virus of bacterie. Je krijgt koorts om deze infectie te bestrijden, omdat het lichaam op deze manier, dus bij een hogere lichaamstemperatuur, beter in staat is om meer afweerstoffen aan te maken tegen het betreffende virus of bacterie. Gelukkig is koorts vaak slechts het gevolg van een virusinfectie zoals een verkoudheid.

Normale temperatuur, verhoging of koorts?

Men spreekt van koorts als de lichaamstemperatuur hoger is dan 38 graden. Bij baby’s noemen we een temperatuur tussen de 37,5 en 38,5 graden eigenlijk nog maar ‘verhoging.’ Dit is geen reden tot paniek. De normale lichaamstemperatuur van de mens is 37 graden en baby’s schommelen vaak ergens tussen de 36,5 en 37,5 graden. Bij baby’s en kleine kinderen kan de koorts vaak hoger oplopen dan bij volwassenen; zo lijkt het dus helaas al snel alsof je kindje heel ziek is, terwijl dit meestal gelukkig wel meevalt. Je baby kan zelfs 41 graden koorts hebben.
Je meet de lichaamstemperatuur altijd het beste rectaal; dit is nauwkeuriger dan bijvoorbeeld een oorthermometer.

Koorts na een vaccinatie

Als je je kindje laat vaccineren tegen ernstige ziektes zoals kinkhoest en mazelen, moet je vaak eens in de zoveel maanden naar het consultatiebureau. Is het weer tijd voor een vaccinatie? Dan wordt je kindje meestal eerst gecheckt en krijgt pas aan het einde van het consult de inenting. Het vaccin dat je kindje krijgt bevat in feite een afgezwakte versie van het virus of de bacterie waarvoor de inenting dient te beschermen. Het lichaam kan zich op deze manier voorbereiden door afweerstoffen aan te maken tegen het virus of de bacterie, zodat je kindje niet ziek wordt als hij of zij in aanraking komt met de daadwerkelijke ziekmaker.

Omdat er dus een (afgezwakte variant) van een virus of bacterie in het lichaam wordt gespoten, is het normaal dat de lichaamstemperatuur verhoogt, zodat het gemakkelijker afweerstoffen kan maken tegen de infectie. Het is dus erg gebruikelijk dat je kindje koorts krijgt na een vaccinatie; vaak duurt dit slechts één of twee dagen. De BMR-vaccinatie daarentegen kan na 5 tot 12 dagen nog koorts veroorzaken.

Lees ook: Vaccinaties bij kinderen

Koorts bij doorkomende tandjes

Meestal veroorzaakt het doorkomen van de tandjes bij je baby ook een aantal klachten. Zo kan hij ook koorts krijgen die zelfs hoog kan oplopen! Hier is niet echt een wetenschappelijke verklaring voor. Ook hier kun je helaas weinig tegen doen, maar lees vooral de onderstaande tips eens door zodat je weet wat je wel en niet moet doen bij koorts en wanneer je naar de huisarts moet gaan.

Wat kun je doen wanneer je kindje koorts heeft? En wat moet je juist niet doen?

In de meeste gevallen is er geen reden tot paniek als je baby koorts heeft. Het gaat vaak vanzelf weer over.

  • Let er wel op dat je kindje voldoende drinkt; de koorts kan ervoor zorgen dat je kindje meer zweet dan normaal en zo meer vocht verliest. Geef je borstvoeding? Leg je baby dan wat extra aan.
  • Trek je kindje dunne kleding aan, zodat hij zijn warmte goed kwijt kan. In bed hoef je hem ook niet dik in te pakken; gebruik slechts een lakentje.
  • Leg je baby lekker huid-op-huid! Jouw eigen lichaamstemperatuur zorgt ervoor dat die van je baby beter wordt gereguleerd als hij lekker tegen je aan ligt. Samen slapen mag ook als je baby koorts heeft, juist vanwege deze reden.
  • Houd je kindje goed in de gaten. Merk je toch dat zijn gedrag verandert of dat hij steeds zieker wordt? Neem dan altijd contact op met een arts. Ook als je je zorgen maakt, kun je beter het zekere voor het onzekere nemen en even je huisarts bellen. Het is heel normaal dat je bezorgd bent over je baby, zeker als hij of zij nog heel jong is! Gelukkig hebben de meesten een goed instinct dat je vertelt wanneer er echt iets aan de hand is.

Er is ook een aantal dingen dat je misschien zou doen als je baby koorts heeft, terwijl dat eigenlijk juist wordt afgeraden:

  • Als je baby alleen koorts heeft en verder slechts een beetje verkouden is, dan is het niet nodig om een paracetamol zetpil te geven. Doe dit alleen als je kind ook pijn heeft. Laat vooral de koorts zijn werk doen, zodat het lichaam zich kan verweren tegen de eventuele infectie! Meer informatie over deze zetpillen vind je op de website van apotheek.nl.
  • Gebruik ook liever geen koud water om je baby af te koelen. Dit kan er juist voor zorgen dat je baby te snel afkoelt, waardoor de koorts daarna juist weer hoger wordt. Je mag een baby met koorts alleen in bad doen wanneer het water gewoon 37 graden is.
  • Heeft je baby net zijn vaccinatie gehad? Je hoeft dan geen paracetamol uit voorzorg te geven. Je baby hoeft niet altijd koorts te krijgen van de vaccinatie. Krijgt hij dit wel, dan is het vaak sneller voorbij wanneer je er niets aan doet.

Hoe te reageren op koorts bij uw baby?

Wanneer een baby koorts heeft, maken we ons natuurlijk zorgen. De onderstaande informatie kan helpen om de echte oorzaak van de verhoging van de lichaamstemperatuur van de baby te vinden … evenals over de te nemen acties. Allereerst moet u weten dat koorts geen ziekte is! Aan de andere kant is het een alarmbel, een teken dat het lichaam zijn afweer gebruikt om een infectie te bestrijden. Een stijging van de temperatuur geeft daarom aan dat er iets niet klopt en dat het daarom noodzakelijk is om snel te reageren.

Welke thermometer in welke situatie gebruiken?

  • Het voelen van het voorhoofd: het geeft een eerste indicatie zonder de baby uit te kleden en het is heel eenvoudig.
  • Gebruik bij twijfel een thermometer voor grotere nauwkeurigheid.
  • De infraroodthermometer: het stoort de baby niet en kan nuttig zijn om koorts te controleren, vooral ’s nachts. Deze temperatuurmeting moet echter worden gecontroleerd als de graad een abnormale temperatuur nadert.
  • De oorthermometer: deze temperatuurmeting is betrouwbaar als u deze correct gebruikt, door het hoofd van de baby te kantelen.
  • De elektronische thermometer: rectaal gebruik: het is de meest betrouwbare thermometer, maar het is ook de meest lastige, vooral wanneer de baby veel beweegt.
  • Orale temperatuur: het wordt niet aanbevolen vóór 5 jaar en de betrouwbaarheid ervan is niet de meest bewezen.

In bad als je koorts hebt

Begin met het vullen van de badkuip met zeer lauw water (bijna koud). Laat de temperatuur op de thermometer, die je net gebruikte om de temperatuur van de baby op te nemen, zakken. Doe vervolgens de hete kraan open terwijl u in het badwater roert. Doe de thermometer in het bad en stop zodra het bad twee graden onder de temperatuur van de baby is (bijvoorbeeld: water op 37 graden als de baby 39 graden koorts heeft). Dompel de baby voorzichtig onder en doe vervolgens een beetje water over het hele lichaam, alsof het een spel is. Dit heeft het extra voordeel dat het de baby geruststelt. De totale badtijd is maximaal 10 minuten. Droog de baby zorgvuldig af. Leg de baby dan in het bedje met alleen een laken.

Waarom twee graden onder de temperatuur van de baby?

Als de temperatuur van het bad dezelfde is als die van het kind, is het nutteloos. En als het bad te koud is, zal het kind rillen en daarom calorieën maken vanwege spiercontracties: de koorts zal nog hoger worden. Twee graden is het ideale verschil.

Koorts bij een pasgeboren baby: wanneer moet je naar het ziekenhuis?

In de volgende gevallen is het goed om de stap naar de de eerste hulp of huisarts te nemen:

  • Uw kind is minder dan drie maanden oud en heeft een temperatuur van minimaal 38°
  • Uw kind is ouder dan drie maanden en heeft een temperatuur van minimaal 39°
  • De koorts zakt niet ondanks de behandeling.

Zoek onmiddellijk medische hulp als de koorts gepaard gaat met een van de volgende symptomen:

  • Hoofdpijn of maagklachten
  • Huiduitslag
  • Ademhalingsproblemen
  • Stijve nek
  • Verwarring
  • Braken of diarree
  • Huilen of woede die je niet kunt kalmeren

In noodgevallen:

  • Een arts zal u vragen stellen over de medische geschiedenis van uw kind en zal deze vervolgens onderzoeken. Hij zal waarschijnlijk een radio- en bloed- of urinetest laten doen. De behandeling hangt af van de oorzaak van de koorts.
  • In geval van virale infectie zal hij moeten rusten en drinken. Paracetamol is de eerstelijnsbehandeling.
  • In geval van bacteriële infectie worden antibiotica voorgeschreven.
  • De arts kan ook pijnstillers voorschrijven zonder aspirine, zoals ibuprofen, waardoor de koorts wordt verlaagd en uw kind zich beter voelt.

Neem altijd contact op met een arts als je twijfelt of je zorgen maakt!

Jisca