Misschien ken je het nog wel van vroeger; het maken van Palmpaasstokken voor Palmzondag. Nadat je ze had versierd mocht je meedoen aan de optocht in of vanuit de kerk om vervolgens met zijn allen het kruis aan iemand anders te geven. Nog steeds is dit een traditie binnen de Katholieke geloofgemeenschap. Ik vind dit zelf echt een ontzettend mooie traditie; het is niet alleen leuk om samen met je kind aan de slag te gaan om een palmpaasstok te versieren, maar ook goed om ze daarna te leren dat je dingen moet weggeven.

Pasen; Feest van nieuw leven

Pasen is het belangrijkste feest in de kerk. Met Pasen gedenken wij dat Jezus Christus is opgestaan. De Goede Week daaraan voorafgaand is de laatste week van de Veertigdagentijd. Deze week begint op Palmzondag en duurt tot de Paaswake op de avond vóór Pasen.

In de Goede Week denken we aan het lijden en sterven van Jezus en hiermee ook aan alle mensen die lijden, dichtbij en ver weg. Dat zijn verdrietige dingen. Toch noemen we het de ‘Goede’ week. Jezus’ dood is namelijk niet het einde. Door zijn sterven en de opstanding uit de dood, zien we dat de dood niet het laatste woord heeft. God heeft het laatste woord. Jezus maakte de weg vrij naar God, voor jou en mij. Pasen is het feest van nieuw leven!

Wat vieren we met Palmpasen / Palmzondag?

Palmzondag ook wel Palmpasen genoemd, is de laatste zondag van de vastenperiode en tevens de eerste dag van de Goede Week. Op Palmzondag wordt de intocht van Jezus met palmtakken in Jeruzalem herdacht. De vele pelgrims, die vanwege Pesach, het joodse feest van de ongezuurde broden (ook wel joods Pasen genoemd) in de stad waren, verwelkomden hem met palmtakken.

Volgens de evangelisten wist Jezus op dit moment al dat lijden en dood hem wachtten. In de middeleeuwen kenden veel Europese steden palmpaasprocessies, waarin Jezus’ intocht in Jeruzalem werd nagebootst. De optochten met palmpaasstokken zijn hier een overblijfsel van.

Verhaal voor Palmzondag

Waarom een Palmpaasstok?

Voor de viering op Palmzondag worden kinderen gevraagd om een Palmpaasstok te maken. Dit is een kruis van twee latjes, die versierd wordt met vrolijke kleuren en lekkere hapjes. Tijdens een processie lopen de kinderen in een optocht door de kerk terwijl het Hosanna (Help ons) klinkt. Soms worden de palmtakjes uitgedeeld zodat de kinderen door de kerkgangers worden toegewoven. Zodat ze zelf kunnen ervaren hoe het voelde toen Jezus zijn intocht deed in Jeruzalem.

Op de rug van een jonge ezel kwam Jezus Jeruzalem binnenrijden. Daar werd Hij door een menigte van mensen verwelkomd als koning. De mantels werden voor hem op de grond gelegd en de mensen zwaaiden met palmstokken om Hem te begroeten. Niet veel later zouden de mensen in dezelfde stad om zijn dood roepen. Hij had niks misdaan. Maar toch werd Jezus berecht en veroordeeld tot de dood. Hij stierf aan het kruis.

Deze traditie is ontstaan doordat de reformatie een einde had gemaakt aan de katholieke traditie van het op palmzondag in processie rondtrekken door de straten van de stad. De intocht van Jezus in Jeruzalem werd al vanaf de 4e eeuw in steden op palmzondag ‘nagespeeld’. Het voornaamste van die processie was het (houten) beeld van Jezus-op-de-ezel, dat door de straten getrokken werd. Soms liet zelfs een ‘echte’ bisschop zich op een ‘echte’ ezel rondrijden.

Op andere plaatsen een houten beeld op wielen of op een draagbaar. Het beeld mocht dan getrokken of gedragen worden door 12 mensen, die een pelgrimstocht naar Jeruzalem hadden gemaakt. Dat leek dan het meest op de twaalf apostelen van Jezus, die bij Hem geweest waren tot en met die zondag van de intocht in Jeruzalem. Toen die traditie in de tijd van de reformatie verboden werd, heeft het volksgeloof gezocht naar andere wegen, symbolen om in elk geval de verhaaltraditie te handhaven.

Het werd een gewoonte om kinderen een houten Palmpaasstok te geven, waarmee ze op Palmzondag rondtrekken. Zo werd de samenleving toch op de hoogte gehouden van het naderende paasfeest. Een stil protest, een gelovig signaal.

Palmpaasstok versieren

Misschien heb je al eerder een Palmpaasstok gemaakt of ken je iemand die je daarbij wil helpen. Op internet zijn plaatjes en instructies te vinden. Omwikkel het kruis met crêpepapier of ander geel, groen en/of wit papier. Maak Paas- of lenteversiersels aan je stok en kleine verpakte koekjes, noten, fruit, theezakjes, zoutjes en chocolade eitjes. Een zakje met 30 pinda’s of snoepjes, een draad waaraan je 12 rozijnen, dadels of andere gedroogde vruchten rijgt horen er eigenlijk ook bij (let op hygiëne). Bind een groen palmtakje aan het kruis. Bak of koop een broodhaan en zet die boven op je stok.

  • Voor het versieren van een palmpaasstok heb je allereerst een kruis nodig. Dit kan een houten kruis zijn dat je vastspijkert of bijvoorbeeld van pvc-pijpen die je met touw vastmaakt.
  • Vervolgens ga je aan de slag met crêpepapier om het kruis te versieren. In vrolijke kleurtjes. Eventueel kan je aan de uiteinde wat meerdere strookjes laten hangen of halfronde slingers ophangen.
  • Zodra je klaar bent met versieren kan je het kruis gaan ‘vullen’. Het idee is dat je na afloop het kruis weggeeft aan een oudere, of zieke. Je kan hem dus volhangen met snoep, maar het beste kan je rekening houden met de ontvanger. Ga bijvoorbeeld voor zakjes thee, of rijg pinda’s aan elkaar. In boterhamzakjes kan je vruchten zoals een appel of mandarijntje ophangen. Het beste kan je kiezen voor voedingsmiddelen die langer houdbaar zijn.
  • Zodra je klaar bent maak je het af met een broodhaantje op de punt van de stok. Die zijn onder andere te koop bij de bakker of grote supermarkt, of kan je zelf maken.

Betekenis symbolen Palmpaasstok

In de Palmpaasstok wordt het hele lijdensverhaal van Jezus en de hoop op nieuw leven gesymboliseerd. De onderdelen van de Palmpaasstok hebben allemaal een betekenis. Over de Palmpaasstok is goed nagedacht, en verbergt stiekem een hoop symbolen uit de Goede week:

Het kruis

  • De Palmpaasstok heeft de vorm van een kruis en verwijst naar Goede Vrijdag, de dag waarop Jezus de kruisdood stierf. Het kruis herinnert aan het kruis dat Jezus moest dragen en waaraan hij stierf. Maar het laat tegelijk een hoopvolle belofte zien: Gods liefde en zorg voor mensen is sterker dan pijn en verdriet, ziekte en dood. Al lijkt het er soms niet op; nieuw leven is mogelijk!
  • Kransen, ronde vormen, stellen de kringloop van het jaar en van het leven voor: Na het donker komt het licht altijd weer terug. Vroeger zat er vaak een hoepel om de palmpaasstok.
  • De slingers staan symbool voor verbondenheid met de gemeenschap waar je bij mag horen. Je bent deel van de grote familie van Jezus, zelfs als je niet letterlijk bij elkaar kunt komen!
  • De lichte kleuren waarmee de paasstok wordt versierd (bijv. groen, geel en wit) verwijzen naar het wonder van nieuw leven waar we vandaag in stilte op wachten en hopen. Jezus is in het graf gelegd. Alles lijkt voorbij en de wereld is nu stil en verlaten. Maar…..de lente komt! Kijk maar eens om je heen naar alle knoppen die op springen staan. En hoor je de vogels fluiten? In de stilte kun je bidden, kijken en luisteren naar wat komt…

Palmtakje

Groene palmtakjes op de palmpaasstok horen bij het verhaal van Palmpasen. Jezus kwam op een ezeltje door de stadspoort Jeruzalem binnen. De mensen waren zo blij dat ze hem met palmtakken toezwaaiden en juichten: ‘Hoera voor onze koning!’ Zij verwachtten dat Jezus de nieuwe koning zou zijn, die de Romeinen zou verjagen. Maar het liep allemaal een beetje anders dan ze dachten…

Feest en decoratie

  • De paasstok is versierd met snoepjes en fruit, linten en bloemen omdat Pasen een groot feest is! Het feest van de verrijzenis: Jezus is opgestaan! Gods liefde is sterker dan de dood. Het leven is een feest als je ontdekt dat er altijd weer nieuwe kansen zijn om op te staan! God zegt: Ja, ik wil verder met jullie. Laten we er samen iets moois van maken!
  • 12 pinda’s in dop of 12 gedroogde vruchten aan een draad geregen om aan de paasstok te hangen staan voor de 12 leerlingen, de vrienden met wie Jezus het laatste avondmaal viert.
  • 30 rozijnen in een zakje: Ondanks de grote verbondenheid lieten z’n vrienden Jezus in de steek toen het er op aankwam. Eén van hen, Judas, verra