Oké, ik hoor het je denken: wat is dat nu weer voor vraag? Natuurlijk zijn jongens en meisjes altijd al verschillend. Maar als ze klein zijn wordt er nog volop samen gespeeld, kan er gewoon samen omgekleed worden en zit er nog niet echt heel veel verschil hierin. Vanaf wanneer komt er toch een scheiding in dit geheel?

Nature of nurture?

Hoewel we op dit moment leven in de tijd van ‘alles zo genderneutraal mogelijk’, is de vraag of jongens en meisjes niet gewoon hetzelfde zijn al veel langer actueel. In de jaren zeventig, bijvoorbeeld, waren er veel psychologen, sociologen en (uiteraard) vrouwenbewegingen die de nurture-theorie aanhingen. Deze theorie ging er vanuit dat mannen en vrouwen gelijk zijn (op alle vlakken dus) en dat de opvoeding het grote verschil maakte. Een persoon was dus maakbaar.

Dat dus juist in tegenstelling tot nu waarbij juist oog is voor alle verschillen onderling. Waar we nu uitgaan van mensen die nog weer anders zijn dan vakjes als man of vrouw, werd er toen gedacht dat als je kinderen maar zo gelijk mogelijk opvoedde er helemaal geen wezenlijk verschil was. Begin jaren negentig begint hier verandering in te komen. Er komen stemmen op dat er wel degelijk verschil is. Dat er meer dingen in het lichaam worden bepaald door het geslacht, dan alleen maar de kracht en agressie die toch wel een beetje als geslachtbepaald gezien bleef.

Waarschijnlijk zullen er altijd voor- en tegenstanders zijn voor beide theorieën. Maar de gulden middenweg zal, zoals zo vaak, wel de beste zijn. Hoe de verhouding hierin ligt, laten we in deze blog verder ook maar in het midden.

Feit is dat er zeker verschillen zijn en door hier rekening mee te houden zal je je kind alleen maar helpen. Natuurlijk betekent dat niet dat je zoon dus niet met poppen mag spelen of je dochter geen vechtsport kan doen. Om nog maar te zwijgen over de kinderen die eigenlijk niet in zo’n hokje te stoppen zijn. Want ja: ook dát is inderdaad mogelijk.

Lees ook: Genderneutraal opvoeden de nieuwe norm?

De hersenen van jongens en meisjes

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: de hersenen verschillen wel degelijk van beide geslachten. En dat is al duidelijk als je nog zwanger bent! In de 25e week kunnen er al verschillen op echo’s waar genomen worden. De overbrugging tussen de grote hersenhelften, het corpus callosum, is bij meisjes dikker dan bij jongens. Waarschijnlijk zijn meisjes daardoor beter in talen. Ook het feit dat bij meisjes het frontale – en het temporale gedeelte van de cortex preciezer zijn georganiseerd en het volume groter is draagt bij aan de taalinzichten.

Daar tegenover staat de grootte van de hersenen. Jongens hebben namelijk maar liefst 10% meer inhoud. Hierdoor zijn ze overigens niet slimmer te noemen. Meisjes hebben 9,5 keer meer witte massa, wat voor de aansluiting zorgt tussen de hersendelen. Jongens hebben meer grijze massa, namelijk 6,5 keer. Dit is de denkende massa.

Tja, en dan inderdaad het ruimtelijk inzicht. Mannen hebben een beter ontwikkelde linkerkant van de hippocampus wat ze hierbij helpt. Helaas voor ons vrouwen is het verhaal van beter kaartlezende mannen dus echt waar…

Jongenshersenen zijn minder snel klaar met de rijping. Waar een meisjesbrein bij 23 jaar ongeveer wel klaar is, rijpen die van de jongens nog twee jaar langer door.

Impulsief reageren komt bij jongens meer voor. Omdat zij hun limbisch brein en de hersenstam minder goed beheersen, reageren ze sneller en in de pubertijd is dit zelfs nog erger. Meisjes denken eerst na waardoor hun keuzes verstandiger kunnen zijn. Dit hebben zij weer te danken aan die sterkere ontwikkeling van de frontale cortex.

Er zijn wetenschappers, zoals VU-hoogleraar neuropsychologie Jelle Jolles, die zeggen dat de hersenen inderdaad wel iets verschillen, maar dat de omstandigheden zorgen voor de ontwikkeling van het brein. Zo zou er verschil zijn bij kinderen van hoog- en laagopgeleide ouders, bijvoorbeeld. Vanuit dit uitgangspunt zou opvoeding dus wel degelijk een grotere rol spelen.

Lees ook: Pubergedrag; Wat als je kind zich afzet en geen respect toont voor moeder?

Feitjes bij de lichamelijke ontwikkeling

Bij de geboorte zijn er gemiddeld genomen bepaalde verschillen waar te nemen tussen beide geslachten. Zo zouden jongens in het begin een minder goed functionerend afweersysteem hebben. Daardoor zijn ze meestal wat vaker ziek dan hun vrouwelijke leeftijdsgenootjes.

Fysiek gezien hebben jongens vaak groeispurts en lopen ze wat achter op de meiden. Vooral in een brugklas kan je hiervan prachtige voorbeelden zien. Waar de meiden al hele dames geworden zijn, kunnen jongens nog echte kinderen zijn. Dit geldt trouwens ook voor de emotionele kant.

Hormonen

Iedereen weet dat testosteron bij de jongens in veel grotere mate voorkomt. Hierdoor zijn ze drukker, energieker en dus beweeglijker. Ze kunnen er dus gewoon niets aan doen dat ze niet stil kunnen zitten. Dit testosteron is al aanwezig tijdens de zwangerschap. Een jongensbaby is dus echt wel anders dan een meisjesbaby! Hoewel het gehalte wel daalt bij de geboorte, om twee jaar later weer toe te nemen. Uiteraard zal het in de puberteit nog verder stijgen.

De vrouwelijke variant is progesteron. Deze hormonen zorgen al voor voorkeuren bij de kleintjes! Zo zullen jongens sneller fysiek reageren, terwijl meisjes het met woorden doen waardoor ze misschien minder agressief zijn, maar wel duidelijk kattiger. Ook wel leuk om te weten: de hormonen zorgen ook voor andere voorkeuren. Zo gaan jongens uit hun dak voor hard speelgoed met felle kleuren. De meiden kiezen juist het tegenovergestelde: zachte voorwerpen en lichte kleurtjes.

Verschillen in schoolprestaties

Zoals gezegd zijn meiden veel taliger. Dit uit zich natuurlijk op veel gebieden. Scholen zijn tegenwoordig vooral gericht op echte meideneigenschappen: stil zitten, discussiëren, je eigen mening geven, zelfstandig werken, tekenen enz. Jongens zijn veel meer echte doeners! Als deze mensjes gestresst zijn, uit zich dat juist door beweeglijker te worden. Heel handig, eigenlijk, alleen pikken de meeste leerkrachten dit niet. De meiden hebben dit niet, zij gaan juist piekeren en krijgen buikpijn.

Lees ook: Kindertekeningen; weggooien, ophangen of bewaren?

De beste of de liefste

Jongens willen graag overal goed in zijn. De leider willen zijn, bijvoorbeeld. Of gewoon keigoed in sport, bij de meiden en eigenlijk in alles. De meiden hebben die drift veel minder. Zij willen vooral door iedereen lief gevonden worden en zullen er dus alles aan doen om de ander het naar de zin te maken! Dit heeft ook zo zijn uitwerking op de eerlijkheid van het kind. Een meisje wil iedereen het naar de zin maken en zal dus al snel zeggen dat iemand er mooi uitziet. Een jongen liegt om er zelf beter vanaf te komen.

Nog wat losse feitjes

  • Al van jonge leeftijd af blijken jongens zich het liefst in groepen te begeven, terwijl meisjes prima met 1 ander spelen. Zij durven veel meer oogcontact te maken.
  • Jongens zijn minder bang dan meiden en luisteren minder naar de waarschuwingen van hun ouders
  • Fijne motoriek is sneller ontwikkeld bij meisjes, daardoor zijn ze beter in kleuren en mooi schrijven
  • Is je baby een meisje? Dan zal ze meer op jouw stem reageren dan haar broer, toen hij zo oud was… Voor een meisje is een mensenstem zelfs mooier dan muziek.

Uniek

Maar boven alles is je kind natuurlijk gewoon uniek, met zijn of haar eigen eigenschappen en karaktertrekken! En natuurlijk voor jou de mooiste die er is…

Tot welke leeftijd spelen ze gewoon samen?

Kleine kinderen zullen nog niet echt kijken naar de ander als iemand van het eigen ‘soort’, maar gewoon lekker samen spelen. Uit eigen ervaring weet ik wel dat ergens rond een jaar of zes die scheiding er toch wel in begint te sluipen. En dat is, denk ik, niet echt afhankelijk van de tijdsgeest. Bij de kleuters speelde ik in ieder geval ook met de jongens, maar op de lagere school was dat toch wel anders. Niet dat de jongens links bleven liggen, maar als je maar even met een jongen speelde had je meteen verkering volgens iedereen…en dat wilde je niet! Eén van mijn zoons had als kleuter alleen maar vriendinnetjes, die hem allemaal zachtjes aan links lieten liggen toen ze eenmaal in groep 3 terecht kwamen. Op één meisje na dan. Natuurlijk is dit geen gouden regel en zal ieder kind het op zijn eigen manier doen.

Tot welke leeftijd kunnen ze een slaapkamer delen?

Mijn eerste reactie is dan eigenlijk: tot ze het zelf niet meer willen! Maar goed, kijken we verder dan dit, dan lijkt mij dat je in ieder geval voor kinderen die zich lichamelijk verder gaan ontwikkelen een eigen kamer gaat regelen. In ieder geval bij een combinatie van broer en zus. Ergens las ik iets over 12 jaar, maar er zullen genoeg kinderen zijn die al eerder liever niet meer alles delen met de andere sekse. Probeer dit dan ook af te stemmen op de gevoelens van je kind!

Tot welke leeftijd niet meer samen omkleden of in bad?

Een stap verder gaat natuurlijk de vraag tot wanneer ze elkaar bloot mogen waarnemen, om het zo maar even te noemen. Echte regels zijn hier niet voor en in dit geval moet je echt goed op de gevoelens van je kind letten. Maar eigenlijk geldt dat ook al bij de vraag of jij nog met je kind in bad gaat, uiteraard. Een specifieke leeftijd is hier niet voor te geven. Ieder kind is immers heel anders in zijn ontwikkeling. Punten die je in de gaten moet houden zijn:

  • Dwing je kind nooit tot iets dergelijks! Toon respect voor zijn of haar wensen!
  • Let op of er seksuele spanningen ontstaan. Dit kun je vaak zien doordat je kind anders gaat reageren en bijvoorbeeld schaamte zijn intrede doet.
  • Leer iedereen in het gezin dat privacy heilig is.
  • Leer iedereen in het gezin dat je nooit over de ander zijn grens heengaat en dat een ‘nee’ ook echt ‘nee’ is.
  • Vertel/leer je kinderen dat iemands lichaam alleen die iemand toebehoort en niemand anders daar iets over te zeggen heeft!
  • Ga vooral af op je gevoel. Heb je twijfels, doe het dan voor de zekerheid niet meer. Over dergelijke grenzen heengaan kan immers veel vervelende consequenties hebben!

Een richtlijn voor de leeftijd? Moeilijk. Er zullen kleuters zijn die echt al schaamte voelen voor hun blote lijfje en echt niet bloot gezien willen worden, terwijl er pubers zijn die er nog steeds niet mee zitten. En voel jij je er zelf niet prettig bij om beiden nog samen in bad te doen of samen om te laten kleden? Ook dat mag gewoon een reden zijn om het niet meer toe te laten. De regels in jouw huis zijn immers jouw regels…

En dan het bovenstukje van de bikini…

Een punt wat ik nog weleens tegenkom: een dochter die net als broer of vriendje geen bovenstukje aan wil. Vanaf welke leeftijd ga je dit nu toch wel eisen? Moeilijk. Ook hier geldt toch vooral je eigen gevoel. En uiteraard die van je kind. Als er eenmaal borstgroei is lijkt het me overduidelijk dat het wel zou moeten als je naar een gewoon zwembad ofzo gaat. Wat je thuis in de tuin doet, dat is helemaal jouw zaak. Maar wacht je ook echt tot die leeftijd? Al veel eerder zijn het immers al wel echte meisjes… De meningen over de juiste leeftijd zijn behoorlijk verdeeld. Bij de Viva is hier een keer een poll over geweest. De overgrote meerderheid koos voor ‘vanaf 8e jaar’ maar de overige opties hadden bijna ook allemaal hun voorstanders. Zelfs bij babymeisjes waren er ouders die vonden dat ze dan al een bovenstukje aan zouden moeten. Volg echt je eigen gevoel!

Gemengd sporten

Hier zijn hele boeken over te schrijven, want praktisch iedere sport heeft hier zijn eigen regels in. In mijn basketballende huishouding hebben we dus te maken met de regels van de basketbalbond. In principe zijn de oudere teams verdeeld in jongensteams en meidenteams. Maar helaas: er zijn nu eenmaal niet zo heel erg veel basketballers en al helemaal niet heel veel basketballende meiden. Veel verenigingen plaatsen hun meiden dan ook in een jongensteam. Klein detail: zodra er maar 1 jongen in het team zit, is het al een jongensteam! Er zijn natuurlijk ook sporten waar het sowieso om gemengde teams gaat, zoals bijvoorbeeld korfbal of handbal. Maar veel sporten hebben in principe verschillende teams. Vaak met het idee dat meiden het toch anders doen dan jongens. En ja, soms zie ik ook wel bij ons dat er bij het verdedigen geaarzeld wordt. Waarbij de meiden er vol tegenaan gaan en het ze echt niet interesseert dat er een jongen tegenover ze staat. Andersom kom je soms toch wat aarzelende jongens tegen. Omkleden gebeurt uiteraard wel apart. Maar nu heb ik het ook over pubers. Of gemengd sporten dus wel of niet gebeurt, is puur afhankelijk van welke sport je kiest. Ziet je kind het niet zitten om in een gemengd team te zitten, dan zul je dat moeten respecteren

Lees ook

Wil Cats
Volg me via:
Latest posts by Wil Cats (see all)