Na het zien van een aflevering van Blaze waarin magneten de ‘hoofdrol’ speelden was de interesse in magneten gewerkt. Want hoe werkt dat precies en wat kan je ermee? Ze hadden al de zwevende trein gezien, maar dat hun speelgoed ook magnetisch was… Tijdens de vakantie, toen het buiten ijskoud was, had ik wat leuke dingen bedacht om binnen te doen met de kinderen. Zoals zelf slijm maken, maar dan niet zomaar slijm, maar magnetisch slijm. Zodat daar lekker mee gespeeld en geëxperimenteerd kan worden. Ik had vooraf online ijzerpoeder besteld, deze werd in een soort cassette geleverd die je niet kan openen zodat de kinderen hier eerst mee konden spelen. Daarna heb ik manlief gevraagd er één open te maken zodat ik er onder andere magnetisch slijm en klei van kon maken.

Waarschuwing: Het inslikken van twee of meer magneten kan zeer ernstig letsel veroorzaken. Berg de magneten buiten het bereik van kinderen op.

Wat is magnetisme?

Een magneet heeft een noord- en een zuidpool. De magnetische kracht is op deze polen het sterkst. Als je twee magneten hebt en je houdt twee gelijke polen tegen elkaar dan stoten ze elkaar af. Maar als je twee verschillende polen tegen elkaar houdt dan trekken ze elkaar aan. Rondom een magneet zit een onzichtbaar magnetisch veld. Dit veld heeft een bepaalde kracht die voorwerpen kan aantrekken. Een magneetveld heeft veldlijnen. Dit zijn lijnen die laten zien hoe de kracht van de magneet werkt. De eenheid voor magnetisme is Tesla (T). Een koelkastmagneet, waarmee je bijvoorbeeld een briefje of tekening op de koelkastdeur plakt, heeft een Tesla van 0,1 T.

Magnetische velden zichtbaar maken

Het is mogelijk zelf een magnetisch veld tevoorschijn te toveren. Je hebt er een magneet, een papiertje en ijzervijlsel voor nodig. IJzervijlsel is heel fijn ijzer dat wordt aangetrokken door een magneet. Wanneer je een magneet onder een papiertje legt en het ijzervijlsel op het papiertje strooit zal je iets heel bijzonders zien! Het magnetisch veld wordt zichtbaar! Bij aantrekkende magneten zal je zien dat er lijnen tussen de magneten zichtbaar worden en afstotend zullen ze zoveel mogelijk van elkaar afstoten.

Experimenten met magneten om afstoten en aantrekkingskracht te demonstreren

In dit YouTubefilmpje zie je een aantal proefjes die je kan doen met magneten om de aantrekkings- en afstotingskracht te demonstreren. Hiervoor is er een pyramide gebouwd van satéprikkers en kleine rubberen elastiekjes met in het midden aan een touwtje een ronde donutmagneet. Om hem in beweging te krijgen worden er drie staafmagneten, die tegen elkaar aan een vierkant vormen, gebruikt.

Zelf een magneet maken?

Een magneet kan eenvoudig gemaakt worden door een stuk ijzer of een legering daarvan met nikkel in het centrum van een spoel te plaatsen en vervolgens een gelijkstroom door die spoel te sturen. Daardoor gaan alle polen dezelfde kant opstaan en ontstaat er een magnetische werking.

Wat heb je nodig:

  • Blokje hout
  • Batterij van 4,5 volt
  • Metalen punaises
  • Paperclip
  • Koperdraad
  • Schaar
  • IJzeren spijker
  • Spelden

Je gebruikt de spijker om een magneet van te maken. Aan het blokje hout maak je de paperclip vast met daarop een punaise. Het langste deel buig je iets omhoog zodat hij niet plat op het hout blijft liggen. Onder de paperclip druk je de tweede punaise in het hout. Dit is de schakelaar.

Neem een stuk dun koperdraad en verbind dat met een punaise naar een pootje van de batterij. Draai het er even stevig omheen. Een tweede stuk koperdraad wikkel je heel veel keer strak om de spijker heen. Zorg er wel voor dat je aan de uiteinde nog een flink stuk draad overhoudt. Een vrij eind van het koperdraad zet je dan vast op de andere poot van de batterij en het andere eind maak je vast onder de andere punaise van de schakelaar. Je hebt dan een gesloten cirkel gemaakt.

Nu neem je een aantal spelden van ijzer en houdt de spijker daarboven. Er gebeurt nog niets. Dan druk je de paperclip op de punaise en dan opeens is de spijker magnetisch en zullen de spelden aangetrokken worden. Laat je de paperclip weer los dan vallen de spelden weer naar beneden.

Bron

Je kan ook zelf een magneet maken door bijvoorbeeld een spijker heel erg op te wrijven. Vanwege de wrijving komt er elektrische lading vrij die de deeltjes de juiste kant op plaatst.

Zelf koelkastmagneten maken

Er zijn ook magneetvellen waarmee je zelf een koelkastmagneet kan maken. Het magneetvel is al magnetisch, dus je hoeft alleen de bovenkant te ‘bewerken’. Deze heeft vaak een plakkerige kant zodat je er alles op kan doen wat je zelf wil, of je kan ze door de printer halen. Uitknippen of snijden en klaar is je magneet.

Spelen met magneten

Je hebt verschillende soorten magneten; vierkante, ronde en hoefijzermagneten. Naast het ijzervijlsel had ik twee staafmagneten besteld, twee kleine staven waren voldoende. Hiermee konden de kinderen zelf experimenteren met het poeder in het bakje. Het poeder maakt de magnetische lijnen zichtbaar en vormen een soort kleine haartjes. Als je de magneet beweegt, beweegt het poeder mee. Zo kan je het een soort van laten dansen. Het was zelfs mogelijk om het poeder te laten dansen terwijl de magneet onder de tafel werd gehouden. Alsof je kon ’toveren’.

Sensory bottle met magneten

Ook voor kleine kinderen kan je spelen met magneten. Hierbij is het wel belangrijk dat kleine onderdelen afgesloten zijn, zodat ze ze niet per ongeluk in hun mond kunnen sto