Iedere keer als ik een echo had, dacht ik: vandaag kindje kijken! Superleuk, enorm bijzonder en ook een beetje spannend. Want ja, echo’s zijn er voor de pret, maar ook (vooral) om te kijken hoe het met je kindje gaat. Tijdens de zwangerschap word je echter goed gemonitord en zijn er verschillende opties voor prenatale screening. Hoeveel echo’s en testen zijn er, waar heb je recht op en wat onderzoeken ze dan eigenlijk? En hoe zit het nu met die NIPT-test?

Voor- en nadelen prenatale diagnostiek

Vroeger – nog maar 25 jaar geleden – was het geen goed teken als je als zwangere vrouw een echo kreeg. Dat betekende meestal dat de verloskundige vermoedde dat er iets niet helemaal in de haak was. In 25 jaar tijd is er dus heel veel veranderd: nu gebeurt het zelfs dat mensen vergeten dat een echo vooral medisch bedoeld is. Natuurlijk is het leuk om naar je kindje te kijken, maar het heeft ook een reden: is hij of zij goed gegroeid? Is er voldoende vruchtwater? En zijn alle organen goed aangelegd en in functie?

Omdat veel mensen ook een keer ‘gewoon’ naar hun kindje willen kijken, kun je een pretecho laten maken. Dat is een echo ‘voor de lol’. Er wordt dan niet medisch gekeken. Je kunt dan proberen om een zo mooi mogelijke echofoto te maken. Verderop in de blog lees je welke echo’s en pretecho’s er allemaal zijn.

Standaardecho’s

Elke zwangere vrouw krijgt een aantal standaardecho’s. Meestal zijn dit er 2. De termijnecho en de 20-wekenecho, die worden vergoed vanuit je verzekering. Als er een medische indicatie is, worden de extra echo’s uiteraard ook vergoed. De echo’s zijn niet verplicht, je kunt er dus voor kiezen om geen enkele echo te laten uitvoeren.

Dit wordt echter niet aangeraden en kan ook medische risico’s met zich meebrengen. Bijvoorbeeld als je kindje een hartafwijking heeft, en je weet het niet terwijl je wel thuis gaat bevallen. In het ziekenhuis kan je kindje meteen opgevangen worden en de juiste medische zorg krijgen; het team heeft zich dan voor kunnen bereiden. Nagenoeg alle zwangere vrouwen kiezen dan ook voor de echo’s.

De termijnecho

Deze wordt rond 9 á 12 weken uitgevoerd. Met deze echo wordt gekeken hoe lang je zwanger bent, of het één kindje is of meer, of de baby en de placenta goed ontwikkeld zijn voor de zwangerschapsduur en waar het kindje zich heeft ingenesteld. Bij een echo vanaf 6 á 7 weken kun je het hartje horen kloppen. Met 9 weken zie je nog een ‘garnaaltje’, kijk je twee weken later dan zie je al ‘uitsteeksels’ wat armen en benen zijn en het kindje kan deze dan ook al echt bewegen.

Lees ook: Uitgerekende datum berekenen

De 20-wekenecho

De 20-wekenecho staat vooral bekend als de echo waarop het geslacht van je baby met 99% zekerheid kan worden vastgesteld. En ja, ook anno 2019 gebeurt het nog steeds dat ze het weleens verkeerd hebben… Houd dat dus toch altijd een beetje in je achterhoofd…

Maar het belangrijkste is het medische aspect. Met 20 weken wordt je kindje volledig nagekeken, alle organen worden gecontroleerd, de placenta, de navelstreng, het vruchtwater en de groei van het kindje. Zo’n echo kan zo een uur duren en speelt vaak een belangrijke rol in het uitzien naar je kindje.

Het is daarom fijn om samen met je partner naar deze echo te gaan. In de meeste ziekenhuizen mag je je kinderen ook mee nemen, maar vraag dit voor de zekerheid toch even na, want sommige ziekenhuizen hebben hier hun eigen beleid in. En denk er zelf ook over na, want ja het is leuk om de baby te zien, maar er bestaat een kans dat de arts iets ziet wat niet goed is. Je kunt ook de 20-wekenecho samen met je partner doen, en als alles goed is een pretecho met de kinderen erbij.

Lees ook: Geslacht baby voorspellen; bakerpraatjes en testen jongen of meisje

Groeiecho

Onderstaande echo’s zitten dus niet in het ‘standaardpakket’. Gaat alles goed in je zwangerschap, ben je gezond en is je kindje gezond? Dan worden alleen de termijnecho en de 20-wekenecho vergoed. Dat betekent dat je de laatste 20 weken van je zwangerschap geen idee hebt wat zich in je buik afspeelt. Er wordt dan ook gepleit voor meer echo’s in de basisverzekering, want in 20 weken kan er nog enorm veel gebeuren. Daarom besluiten verloskundigen regelmatig tot extra echo’s.

De derde echo is de groeiecho. Tijdens deze echo wordt gekeken hoe groot de baby is en hoe zwaar hij of zij ongeveer zal wegen. Hiermee kan een groeiachterstand of een groeispurt geconstateerd worden. Een (veel) te grote baby kan duiden op zwangerschapssuiker, een te kleine baby kan duiden op een niet (meer) goed functionerende placenta. Nogal belangrijke informatie dus. Maak je geen zorgen als je geen groeiecho krijgt: de verloskundige voelt altijd aan je buik en daardoor kan zij een goede inschatting maken over hoe groot je kindje ongeveer is. Als ze twijfelt, maakt ze dus een groeiecho.

Liggingsecho

De vierde echo is een liggingsecho. Rond 36 weken moet een baby gaan indalen, met het hoofdje naar beneden. De meeste baby’s draaien vanzelf in de goede houding, maar je hebt er natuurlijk altijd eigenwijsjes tussen zitten. Als je baby in week 36 nog niet gedraaid is, wordt er een liggingsecho gemaakt om te kijken hoe hij of zij dan wel ligt. Vervolgens wordt er geprobeerd om de baby een handje te helpen: de verloskundige draait de baby dan in je buik. Dit wordt altijd door een gespecialiseerde verloskundige gedaan.

Als er ook maar enige reden tot zorg is, worden er extra echo’s gemaakt. Bij mijn baby vreesden ze een groeiachterstand en daarom kreeg ik mijn hele zwangerschap elke twee weken een echo. Gelukkig werd ze niet té licht en behalve een weekje ziekenhuis was er niets aan de hand. Ik vond het heel fijn om mijn baby zo vaak te zien en kan me echt niet voorstellen hoe het moet zijn als je je baby maar 2 keer mag zien in je hele zwangerschap, terwijl die 2 echo’s medisch gezien ook behoorlijk spannend zijn. Alleen al voor de hechting lijkt het me goed om meer echo’s te hebben. Om de volgende medische redenen worden extra echo’s gemaakt:

  • Groeiecho’s als ze een groeiachterstand of -spurt verwachten, bijvoorbeeld door een slecht werkende placenta, als je zelf afvalt, als je rookt, etc.;
  • Als je zwangerschap niet lekker loopt, ze willen dan je baby extra in de gaten houden;
  • Als je tussendoor bloedverlies hebt of krampen die op weeën lijken;
  • Als je zelf ziek bent;
  • Als je uitgerekende datum al voorbij is;
  • Als ze het bij een vorige echo niet helemaal goed hebben kunnen zien;
  • Etc. Vaak neemt een verloskundige het zekere voor het onzekere en wordt er al snel een extra echo gemaakt; het gaat toch om twee mensenlevens.

13-wekenecho

Met een 13-wekenecho kan een speciaal opgeleide verloskundige extra goed naar de groei en ontwikkeling van de baby kijken. Honderden verloskundigen hebben daarom de laatste tijd de aanvullende opleiding voor de 13-wekenecho gevolgd.

De 12-wekenecho richt zich op de datum en volgt de basis van het ontstaan van je kindje. Met de 13-wekenecho kunnen ernstige afwijkingen al gezien worden. Dit geldt voor een deel van de afwijkingen, die ze anders bij de 20-wekenecho zouden zien. Dit geeft ouders meer tijd om informatie in te winnen, over wat dit betekent. Er kan extra onderzoek gedaan worden, als ook een second opinion bij een andere echoscopist. Ook helpt de 13-wekenecho, in de verwerking voor ouders. Daarnaast kunnen ouders er eerder voor kiezen als ze dit willen, om de zwangerschap af te breken.

De 13-wekenecho geeft aan zowel de verloskundige als ouders een breed beeld van de gezondheid van de baby. Heb je een goede 13-wekenechouitslag? Dan geeft het voor veel ouders ook een stuk rust. Een 20-wekenecho is een spannend moment. Een goede uitslag kan stressgevoelens bij ouders flink doen verminderen.

Wat als blijkt op de 13-wekenecho dat je kindje een ernstige hartafwijking heeft of niet levensvatbaar is na de geboorte? Je kunt als ouders dan besluiten om de zwangerschap uit te dragen of deze af te breken. Een heel heftige en verdrietige situatie. We wensen je in dit geval veel sterkte toe.

Prenatale screening

Naast echo’s worden er ook andere prenatale testen uitgevoerd:

Bloedonderzoek

In het eerste trimester wordt er wat bloed afgenomen om te kijken welke bloedgroep je hebt en of alle waarden goed zijn. Goede bloedwaarden betekent een goede leefomgeving voor je baby en is daarom belangrijk. Daarnaast zit er in je bloed enorm veel informatie, wist je dat ze zelfs aan jouw bloed kunnen zien of je een jongen of een meisje krijgt? Hier wordt alleen nooit naar gekeken, alleen als he