Toen ik twee jaar geleden zwanger probeerde te worden, lukte dat niet meteen. De eerste paar maanden laat je het nog op zijn beloop, maar al snel ga je zoeken: hoe zit dat met die ovulatie, hoe vergroot je je kansen, duurt het niet al te lang? Eén van de manieren om de kans te vergroten is door ovulatietesten te gebruiken. Wist je dat je meer dan de helft van je cyclus helemaal niet vruchtbaar bent? Erg vervelend als je zwanger wilt worden, want aan die dagen heb je ‘niks’. Je bent dan eigenlijk aan het wachten op je vruchtbare dagen of je zit in spanning of je ongesteld gaat worden of niet… Als je weet wanneer je ovulatie is, weet je wanneer je de meeste kans hebt op een zwangerschap.

Wanneer ben je vruchtbaar / wat zijn de vruchtbare dagen?

Omdat sperma een aantal dagen kan overleven in de baarmoeder, kan je zwanger worden als je onbeschermd vrijt vanaf een dag of 4, 5 voor je ovulatie. Na het moment van ovulatie heb je nog maar een aantal uur de tijd. Voor de grootste kans op bevruchting kan je het beste om de twee dagen vrijen. Als je elke dag of vaker vrijt, kan het zijn dat de kwaliteit van het sperma minder wordt.

Ovulatie is een moeilijker woord voor ‘eisprong’. Elke menstruatiecyclus springt er één eitje. Vlak voor het springen van de eicel en vlak daarna ben je vruchtbaar. De vruchtbare dagen beginnen 2 dagen vóór de eisprong en de dag van de eisprong (ovulatie) ben je vruchtbaar. Dat is dus gemiddeld maar 3 dagen. Natuurlijk kan je ook zwanger worden als je bijvoorbeeld 3 tot 6 dagen voor de ovulatie vrijt. Een zaadcel kan namelijk wel 6 dagen overleven in je lichaam! De zaadcellen liggen dan gewoon te wachten op de eicel. Daarnaast zwemmen zaadcellen niet heel snel en hebben ze nog behoorlijk wat tijd nodig om bij de eicel te komen die uit de eileider komt. De eicel zelf is na de ovulatie nog 12 uur goed vruchtbaar, dat betekent dat een zaadcel goed door het membraan, de buitenkant van de eicel, kan om de eicel te bevruchten. Na die 12 uur neemt de vruchtbaarheid af. Wil je dus graag zwanger worden, dan kun je het het beste seks hebben tussen de 3 dagen voor je eisprong tot 12 uur erna. De kans op een zwangerschap is echter wel een stuk kleiner dat dit gebeurt. Het maakt voor een zwangerschap trouwens niet uit of de zaadcel al een poos in je lichaam zit, je hebt dan niet meer kans op een miskraam of afwijkingen.

Wat is ovulatie?

Even weer terug naar de basis. Een cyclus begint bij de eerste dag van je menstruatie. Daarna, of tegelijkertijd, wordt er een eicel in één van je eierstokken klaargemaakt, de eicel wordt rijp. Er ontstaat een eiblaasje in de eierstok, daarin ontwikkelt zich de eicel totdat hij rijp is. Als die rijp is dan gaat hij ‘springen’. Dat betekent dat de eicel de eileider ingaat, richting de baarmoeder, waar de bevruchting plaats kan vinden. Eenmaal bevrucht, kan het zich na de eerste celdelingen gaan innestelen in de baarmoeder. Als dat allemaal goed is gegaan, ben je zwanger. Vindt er geen succesvolle bevruchting en/of innesteling plaats, dan word je ongesteld en dan begint het feestje weer opnieuw. Je ovulatie is 12 tot 16 dagen voordat je weer opnieuw ongesteld wordt. Ben je regelmatig ongesteld, dan kun je uitrekenen wanneer ongeveer je eisprong is.

Wanneer is de ovulatie?

De ovulatie vindt ongeveer twee weken voor de menstruatie plaats, ongeacht de lengte van de menstruatiecyclus. Als je een heel korte cyclus hebt, zou het kunnen dat er geen ovulatie plaatsvindt. Als je net bent gestopt met hormonale anticonceptie of na een bevalling (vooral als je borstvoeding geeft) kan het soms een aantal maanden duren voordat je ovuleert, zelfs als je wel weer menstrueert.

Symptomen eisprong (ovulatie)?

Sommige vrouwen kunnen de ovulatie voelen, de ene maand links, de andere maand rechts. Sommige vrouwen hebben een ovulatiebloeding: op het moment van ovulatie verliezen ze wat druppeltjes bloed of hebben roze of bruine afscheiding. Dan weet je het moment heel precies. Maar als dat bij jou niet het geval is, kan je toch op een aantal manieren erachter komen wanneer je precies ovuleert.

Lichaamstemperatuur stijgt

Als je je lichaamstemperatuur elke dag op hetzelfde tijdstip, direct na het opstaan, meet, kan je zien wanneer je ovulatie is geweest. Als je een regelmatige cyclus hebt, en je doet dit een aantal maanden, dan weet je steeds beter wanneer tijdens jouw cyclus de ovulatie plaatsvindt. Dat kan je zien doordat je lichaamstemperatuur langzaam iets daalt tussen je menstruatie en je ovulatie. Direct na je ovulatie is er een stijging van 0,2 tot 0,5 °C. Die stijging kan je waarnemen.

Stijging LH hormoon

Je lichaam is eigenlijk één groot samenspel van hormonen. Doet het ene hormoon dit, dan voel jij je zus of zo en gaat een ander hormoon weer aan het werk. Zo is het ook met de ovulatie, net vóór dat het eitje gaat springen, stijgt het luteïniserend hormoon. Eh watte? Maakt niet uit wie de naam heeft bedacht, het hormoon is in ieder geval erg handig. Want het hormoon is te meten via een test waardoor je met zekerheid kan zeggen of je vruchtbaar bent of niet, daarover straks meer. Dit hormoon is een symptoom van je ovulatie wat je niet gelijk merkt als je het niet meet. Gelukkig zijn er ook symptomen van de ovulatie die je kunt merken zonder hormoontest.

Verhoogd libido

Omdat je lichaam door het luteïniserend hormoon weet dat de eisprong eraan zit te komen, gaat je libido omhoog en worden je borsten gevoeliger. Je lichaam vertelt je eigenlijk dat het nú een handig moment is om te vrijen want je bent vruchtbaar. Het is alleen geen signaal waar je blind op kunt vertrouwen, want we worden niet helemaal geregeerd door hormonen. Een bosje bloemen, een kilo chocola of samen een avondje uit kunnen natuurlijk ook wonderen doen…

Stand baarmoedermond

Een betrouwbaar signaal is de stand van je baarmoedermond. De baarmoedermond is het gladde uitsteeksel dat je diep in je vagina kunt voelen. Als je net na je menstruatie voelt, voel je hoe je baarmoedermond voelt als je niet vruchtbaar bent. Ben je een paar dagen later wel vruchtbaar, dan ligt je baarmoedermond wat hoger, voelt hij zacht aan in plaats van hard, en staat hij een beetje open (om de zaadcellen door te laten). Dit is een betrouwbaar signaal, maar wat lastig te voelen. Vlak voor de ovulatie wordt de baarmoedermond wat zachter en ligt wat hoger, zodat de zaadcellen gemakkelijker in de baarmoeder kunnen komen.

Verandering cervixslijm

Een laatste symptoom is het bekijken van het cervixslijm. Dat is slijm uit je baarmoederhals en dit verandert gedurende je cyclus. Ben je niet vruchtbaar, dan is het slijm doorzichtig en elastisch. Ben je wel vruchtbaar, dan is het slijm witter of geliger en minder elastisch. Als je elke dag het slijm uit je vagina checkt, schijn je het verschil te gaan zien. Het vaginale vocht wordt rond je vruchtbare periode wat meer en lijkt op eiwit. Als je het tussen je vingers hebt en je trekt je vingers uit elkaar, dan lijkt het wat elastisch en komen er slierten.

Eisprong voelen?

Ongeveer 20% van de vrouwen voelt de eisprong, je hoeft je dus geen zorgen te maken als jij hem niet voelt. De eisprong kan voelen als een pijnlijke steek links of rechts in je buik, net uit welke eierstok het eitje springt. De steek of kramp duurt een paar uur, en zakt daarna weer weg. Niet zo leuk, maar wel duidelijk. Dit kan overkomen als een ovulatiepijn. Voel je dit af en toe en is dat meestal ongeveer 14 dagen voordat ongesteld wordt, dan kan het zijn dat jij hoort tot de groep die het wel voelt.

Ovulatie berekenen; via een calculator of online app

Want heb je geen duidelijke symptomen of heb je geen zin om je lichaam de hele tijd in de gaten te houden, dan kan je ook gewoon testen of online je ovulatie berekenen. Online kan je je ovulatie berekenen door de eerste dag van je laatste menstruatie in te voeren en je gemiddelde cycluslengte. Op basis van die gegevens zie je wanneer je ovulatie waarschijnlijk zal zijn. Hoe regelmatiger je cyclus, hoe groter de kans dat de berekening ook echt klopt.

Heb je een onregelmatige cyclus of wil je het 100% zeker weten, dan kan je dat luteïniserend hormoon meten met een ovulatietest. Dit werkt hetzelfde als een zwangerschapstest, je houdt de teststaaf in een straal urine (of je plast in een plastic bekertje, en je houdt de test daar even in). Binnen een paar minuten vertelt de test je of je in je meest vruchtbare dagen zit of niet.

Wat meet een ovulatietest

Met een ovulatietest kijk je naar het LH-niveau in de urine. Het luteïniserend hormoon (LH) is verantwoordelijk voor het rijpen van de eicel. Vlak voor je ovuleert, neemt de concentratie LH in je bloed flink toe en je scheidt dan ook zo’n 20 keer zoveel LH af in je urine. Na de piek volgt de ovulatie binnen 24 tot 36 uur. Ovulatietesten zijn erg betrouwbaar: rond de 99%.

Soorten ovulatietesten

Een ovulatietest lijkt op een zwangerschapstest en komt ook in dezelfde vormen.

Midstream

Dit is de meest bekende vorm: een plastic buisje ter grootte van een thermometer. Je kunt deze in de urinestraal houden terwijl je plast. Vaak kan je deze ook gebruiken door eerst urine op te vangen en de stick daarin te houden. Afhankelijk van het merk wordt er een streepje of een smiley (bij ClearBlue) zichtbaar als je ovuleert. Bekende merken zijn ClearBlue, Predictor en Test-Point.

Dipstick/strip

Dit soort testen is vaak wat goedkoper en bestaat uit enkel een smal strookje dat je in net opgevangen urine houdt. Sensitest is een veel verkocht merk.

Cassette

Bij een cassettetest vang je eerst urine op en druppel je dat in de cassette. Deze kan je bijvoorbeeld vinden van Testjezelf.nu.

Hoe gebruik je een ovulatietest

Je gebruikt elke dag (of als je wil tweemaal per dag) op hetzelfde tijdstip een ovulatietest. Op welke dag je begint, verschilt per merk. Meestal is dat vanaf 4 dagen voor je vermoedelijke ovulatie en je gaat door tot je de piek hebt gevonden. Let op: in tegenstelling tot een zwangerschapstest gebruik je hiervoor juist géén ochtendurine, omdat je daardoor een onterecht positieve uitslag zou kunnen krijgen.

Als je tweemaal per dag een ovulatietest gebruikt, kan je preciezer de piek vinden. Het zou in theorie kunnen dat de piek net na een meetmoment is, en als je dan pas 24 uur later weer test, heb je maar kort de tijd om een kindje te maken.

Online ovulatie berekenen?

Zit je op een onbewoond eiland zonder wifi en ovulatietest én heb je geen duidelijke symptomen? Dan kan je altijd je ovulatie berekenen door te bedenken hoeveel dagen het geleden is dat je ongesteld werd (dus de eerste dag van je menstruatie), en hoeveel dagen het nog zal duren voor je ongesteld moet worden. De twee dagen precies in het midden zijn je twee meest vruchtbare dagen.

Wil je graag een ovulatietest doen, maar heb je geen tijd om naar de winkel te gaan of een andere reden waarom je dat liever niet doet, dan kan je ook online een ovulatietest doen. Hiervoor is er een algoritme die op basis van een formule berekent wat de kans is dat je ovuleert. Dit gaat echter over een inschatting, ieder lichaam en iedere cyclus van een vrouw is anders zeker als er sprake is van een onregelmatige cyclus en dus geen garantie!!!

Datum ovulatie = Startdatum cyclus + gemiddelde Lengte Cyclus – 14 dagen

Hier vind je online een ovulatietest die je kan invullen.

Ovulatie basale temperatuursmethode

De ovulatie basale temperatuursmethode is een methode om erachter te komen wanneer je eisprong is. Vlak na je eisprong stijgt je lichaamstemperatuur met 0,2 tot 0,5 graden. Als je dus elke dag je temperatuur meet kun je erachter komen wanneer je eisprong is, of eigenlijk net is geweest. Het is daarbij wel belangrijk dat je dat temperaturen altijd onder dezelfde omstandigheden doet. Als je bijvoorbeeld net gesport hebt dan is je lichaamstemperatuur ook hoger, dus dan is het niet handig om te meten. Het beste is als je elke ochtend direct na het wakker worden gaat meten, dan heb je de meeste betrouwbare metingen. Nog een tip, gebruik een speciale ovulatiethermometer, deze vind je hier. Een gewone thermometer meet tot 0,1 graden precies. Hiermee kan de afwijking in het meten meteen een verkeerd beeld schetsen. Een ovulatiethermometer meet in principe tot 0,01 graden. Dat is dus meer secuur en dus betrouwbaarder.

Hoe betrouwbaar is deze methode?

Wil je de ovulatie basale temperatuursmethode gebruiken als anticonceptie dan moet ik er wel even bij zeggen dat het niet echt een betrouwbare methode is. De reden hiervoor is dat de stijging van je temperatuur plaatsvindt vlak na de eisprong. Maar een paar dagen ervoor wel ben je al vruchtbaar. Dus heb je daarvoor al seks gehad dan kun je daarvan toch zwanger raken.

Wil je meer weten over wanneer je eisprong is? Dan is dit wel een methode die je kunt gebruiken. Het handigste is om ook op de andere signalen te letten, bijvoorbeeld of je uitscheiding verandert. Zo kun je meer te weten komen over je lijf en over je cyclus.

Wil je graag zwanger worden en wil je deze methode gebruiken om te weten wanneer je je man of vriend wat extra lief aan moet kijken? Dan is het goed om te weten dat de temperatuurstijging pas na de eisprong plaatsvindt. Dus eigenlijk ben je dan al aan de late kant. Eigenlijk moet je een paar dagen daarvoor seks hebben gehad om een grotere kans te hebben dat je zwanger wordt. Meet je een paar maanden achter elkaar dan kun je waarschijnlijk meer te weten komen over je cyclus. Dan kun je die kennis gebruiken om te weten wanneer je eisprong is, en dat je dus vlak daarvoor seks moet hebben.

Kun jij je ovulatie voelen of heb jij wel eens een ovulatietest gebruikt?

Vertility test stock photo from Shutterstock / Bartolomiej

Lees ook

Hanna