Heel recent is gebarentaal officieel erkend als Nederlandse taal. Niet zo verwonderlijk, na het fantastische optreden van de gebarentolken (ik denk niet dat we Irma ooit nog vergeten) bij de coronapersconferenties. Dit soort zaken herinneren mij er soms even aan dat ik blij ben dat onze kinderen ‘gewoon’ kunnen horen. Wat best bijzonder is, als je bedenkt hoe complex het gehoororgaan is. Het gehoor van een baby ontwikkelt zich dan ook over een lange(re) periode. Over de ontwikkeling van het gehoor van een baby én over de gehoorscreening lees je meer in deze blog.


Het gehoor in de baarmoeder

Net als alle andere organen, ontwikkelt het gehoororgaan zich al in de baarmoeder. Baby’s kunnen dan ook al horen als ze nog bij hun moeder in de buik zitten. Als het gehoor zich op een normale manier ontwikkelt is dit rond de vijfde maand van de zwangerschap. Een baby hoort vanaf dan de stem van zijn moeder, hoe ze praat en hoe ze zingt. En hij hoort haar hartslag, want daar is hij heel dichtbij. Maar hij hoort ook harde geluiden en hoge tonen, denk aan een dichtslaande deur of een brandalarm. De vertrouwde geluiden die een baby in de baarmoeder heeft gehoord, zoals mama’s stem of bepaalde liedjes, kan hij na zijn geboorte herkennen.

Zwangerschapsbelletje

Tot voor kort wist ik niet van het bestaan van dit fenomeen af: de zwangerschapsbola. Dit is een lange ketting met ter hoogte van je buik een klein bolletje. Dit bolletje is een belletje dat rinkelt als je beweegt. Het idee is dat je baby het geluid gaat herkennen en er positieve associaties mee krijgt. Zodra je baby geboren is en bijvoorbeeld onrustig is, zou het geluid van het belletje hem kunnen kalmeren. De meningen over de ketting zijn erg verdeeld. De één zweert erbij, de ander zegt dat het geluid te zacht is en de baby het niet eens kan horen. Er zijn zelfs mensen die beweren dat als je de ketting te hoog draagt je baby naar het geluid blijft draaien en in stuitligging blijft liggen… Afijn, wetenschappelijke onderbouwing is er voor geen enkele mening voor zover ik kan nagaan, dus kies vooral zelf of je de ketting wilt dragen of niet.

De ontwikkeling van het gehoor in het eerste levensjaar

Een pasgeboren baby heeft na de geboorte vruchtwater achter het trommelvlies zitten. Hierdoor kan hij niet direct horen. Dit kan een paar uur tot een dag duren. Maar daarna hoort de baby beter dan hij in de baarmoeder deed. Dit merk je zelf doordat hij schrikt van harde geluiden of juist rustig wordt van een liedje of ritmisch geluid. Baby’s kunnen beter horen dan zien als ze net geboren zijn. Ze zullen dan ook sterker reageren op geluid dan op iets dat ze zien. Het sterkst zal een baby reageren op geluiden die hij al kent vanuit de baarmoeder. Zoals de hartslag en de stem van mama of een liedje dat hij al vaak heeft gehoord. In het algemeen kunnen baby’s hoge geluiden beter horen dan lage.

Als een baby vier weken oud is kun je al merken dat hij ineens geconcentreerd luistert naar een geluid dat er plots is. En al na twee maanden kan hij merkbaar luisteren naar de stem van zijn ouders. Na ongeveer 3 á 4 maanden gaat een baby vaak zelf ook geluidjes maken, als reactie op stemmen die hij hoort. Hij zal zijn hoofd dan ook richten naar de mensen die hij hoort praten. Hij leert ook het verschil tussen verschillende emoties in een stem herkennen net als de stem van mama en papa versus de stem van een vreemde. Nog een tijdje later, bij ongeveer 5 maanden, zal een baby zijn naam gaan herkennen én voor het eerst hardop gaan lachen. Volgens sommigen het mooiste geluid ter wereld. En daar ben ik het persoonlijk wel mee eens. De natuur heeft dat goed geregeld, want ongeveer een maand later gaan veel kinderen hun stem uitproberen door overal en nergens hard te gaan gillen. Gelukkig is dit (vaak) maar een fase. In de maanden die volgen leert je baby steeds meer klanken te onderscheiden en te maken, woorden te begrijpen en gebaren te verbinden aan woorden. Tot het magische moment: het eerste woordje!

Gehoortest

Als je baby geboren is komt er meestal binnen een paar weken iemand van het consultatiebureau bij je thuis. Er wordt dan onder andere een (gratis) gehoortest gedaan bij je baby. Dit kan overigens ook in het ziekenhuis gebeuren, als je daar nog bent. Met de gehoortest wordt gecontroleerd of en hoe jouw baby op geluid reageert. Het is belangrijk om dit vroeg te ontdekken, omdat horen essentieel is voor de taal- en spraakontwikkeling. Eventuele problemen moeten zo snel mogelijk verholpen worden, als dat mogelijk is natuurlijk.

Ik kan me nog herinneren dat mijn man de eerste keer compleet gefascineerd was door de gehoortest. Hij kon er niet over uit dat een dergelijke test mogelijk was bij een pasgeboren baby. We hebben dan ook, op verzoek, uitgebreid uitleg gekregen over de gehoortest. De baby krijgt een zacht en klein dopje in het oor. Uit het dopje komt een zacht geluid. Als een baby goed kan horen, dan reageert zijn oor door geluiden terug te sturen. Wij stelden ons toen voor dat er een soort dolfijngeluiden te horen zouden zijn, maar dat is natuurlijk onzin. Je hoort zelf helemaal niks van de test. Het apparaat waarmee het dopje in het oor verbonden is pikt de teruggezonden geluiden op en geeft direct aan of de oren van je baby ‘werken’.

Voor meer informatie, kun je hier een kijkje nemen.

Gehoorproblemen

In een groot deel van de gevallen geeft de gehoortest een positieve uitslag, maar soms ook niet. Ongeveer een week later wordt de test dan nog eens gedaan. Een simpele verkoudheid kan namelijk al het gehoor van je kleintje tijdelijk beïnvloeden. Is ook deze test niet goed, dan wordt weer een week later nog een ander apparaat gebruikt om te testen. Mocht ook hier een negatieve uitslag uit komen, dan word je doorgestuurd naar een specialist. In een audiologisch centrum wordt dan bekeken of en zo ja, wat je kindje mankeert aan het gehoor.

Lees ook

Jessica