Het ziet er niet bepaald fris en mooi uit, en het kan ook nog eens vervelende infecties veroorzaken. We hebben het dan over nagelbijten. Sommige kinderen beginnen hier op vroege leeftijd al mee, en het zijn met name pubers en jongvolwassenen die nagelbijten. Er is een aantal oorzaken van nagelbijten, en door die aan te pakken lukt het misschien om te voorkomen dat iemand begint met nagelbijten. Gelukkig is er ook een groot aantal methodes die kunnen helpen bij het stoppen met nagelbijten.

Wat is nagelbijten?

De naam zegt het natuurlijk al: nagelbijten is het bijten op de nagels. De medische term voor nagelbijten is onychofagie. Vaak wordt er niet alleen op de nagels geknabbeld, maar worden ze echt tot zover mogelijk afgebeten. De nagelbijter spuugt de stukjes nagel vervolgens uit, of slikt ze door. Het is moeilijk te voorkomen dat er niet ook op de huid rond de nagels wordt gebeten, dus vaak zijn de vingertoppen ook beschadigd en lelijk.

Wist je dat maar liefst 30 procent van de peuters al bezig is met nagelbijten? Dit hoeft geen probleem te zijn, want in veel gevallen verdwijnt het vanzelf weer. Tijdens de puberteit zijn er ook veel mensen die nagelbijten, zo’n 45 procent. Onder volwassenen komt nagelbijten minder voor, maar toch heeft nog ongeveer 20 procent van de Nederlandse volwassenen deze gewoonte. Nagelbijten komt meer voor bij mannen dan bij vrouwen.

Oorzaken van nagelbijten

Mensen beginnen meestal met nagelbijten als er sprake is van bijvoorbeeld verveling, angst en stress. Voor sommige mensen is het bijten op de nagels een manier om beter om te kunnen gaan met stresssituaties, omdat het nagelbijten voor hen angstverminderend werkt. Door het juist te doen wanneer je je verveelt, blijf je alert door op je nagels te bijten. Vaak hebben mensen het niet eens door wanneer ze op hun nagels bijten, omdat het zo onbewust plaatsvindt en het gedrag zo vanzelfsprekend is geworden.

Door stresssituaties te verminderen, kun je dus ook de kans verkleinen dat iemand begint met nagelbijten. Ook verveling kun je tegengaan. Als je merkt dat iemand toch eens behoefte heeft om op zijn nagels te bijten, bijvoorbeeld als er toch angst, stress of verveling optreedt, kun je proberen om meteen een andere manier te verzinnen om met die situaties om te gaan, in plaats van het nagelbijten, voordat het nagelbijten echte gevolgen gaat krijgen.

Gevolgen van nagelbijten

De nagels van mensen die nagelbijten zien er vaak niet al te fris en mooi uit, en dat zijn ze dan ook niet. Door nagelbijten kun je last krijgen van bijvoorbeeld nagelaandoeningen, infecties aan de mond, tandheelkundige problemen, en psychische problemen. Hieronder een aantal specifieke problemen waar nagelbijters mee te maken kunnen krijgen:

  • Nagelriemontsteking
  • Infectie tot onder de nagel, waardoor het nagelbed aangetast kan worden
  • Misvormingen van de nagels en vingertoppen
  • Sterkere nagelgroei
  • Infecties aan de mond, door bacteriën en vuil dat in de mond terechtkomt
  • Tandheelkundige problemen door druk op de tanden en kiezen

Het is dan ook vaak niet te missen dat iemand een nagelbijter is. Je kunt het vaak snel genoeg zien als je naar iemands handen kijkt:

  • Er zijn geïnfecteerde wondjes rond de nagels
  • Het nagelbed kan ontstoken zijn
  • Het nagelbed is beschadigd en gedeformeerd
  • Er is sprake van gebitsslijtage
  • Mensen die de nagels doorslikken, kunnen last krijgen van maagproblemen
  • Nagelbijters hebben vaak een verminderd zelfvertrouwen
  • De handen zien er onverzorgd uit

Hoe kun je stoppen met nagelbijten?

Mensen kunnen nagelbijten puur om praktische redenen, namelijk omdat de nagels te lang zijn. Een meer gebruikelijke manier om dit aan te pakken, is om simpelweg een nagelschaartje aan te schaffen waarmee je de nagels veilig en hygiënisch korter kunt knippen. Nagelbijten kan ook ernstigere vormen aannemen en gezien worden als een vorm van dwangneurose, omdat het iets is wat je steeds weer blijft doen in bepaalde situaties of op bepaalde momenten. Een nagelbijter controleert bijvoorbeeld ook vaak of de nagels aan alle vingers gelijkmatig zijn afgebeten. Nagelbijten wordt dan ook gezien als onderdeel van een psychische stoornis, namelijk Impulse control disorder (ICD), maar nagelbijten komt ook voor bij mensen die lijden aan obsessief compulsieve stoornis.

Er zijn meerdere manieren waarop je kunt stoppen met nagelbijten. Niet alle methodes werken voor iedereen, dus soms hebben mensen al heel veel geprobeerd voordat ze uiteindelijk het nagelbijten hebben afgeleerd. Hier een aantal methodes om het nagelbijten af te leren:

Aanleren van andere responsen

Vaak is het nagelbijten een reactie op angst of stress. Je kunt proberen om een andere manier te verzinnen om met de angst of stress om te gaan, zoals het knijpen in een stressbal.

Aantal bijtvingers beperken

Mensen die nagelbijten, doen dat meestal op alle nagels van hun vingers. Je kunt het nagelbijten afleren door alleen nog maar op één of twee nagels te bijten. Vaak geeft dat niet genoeg voldoening, waardoor je vanzelf een andere manier gaat vinden om bijvoorbeeld met de angst of stress om te gaan, zoals het voorbeeld hierboven.

Handen en nagels verzorgen

Nagelbijten gaat natuurlijk het makkelijkst als er harde stukjes nagel en nagelriemen zijn waar aan geknabbeld kan worden. Door de handen en nagels goed te verzorgen, zorg je dat er geen harde velletjes of randjes meer zijn.

Nagels insmeren

Het kan ook helpen om het nagelbijten zo onaantrekkelijk mogelijk te maken, zodat je ermee gaat stoppen. Dat kan bijvoorbeeld door de nagels in te smeren met een nagellak die een vieze smaak heeft. Zo’n anti-nagelbijtlak is niet schadelijk voor de gezondheid, maar het geeft wel een zeer onaangename smaak, waardoor het nagelbijten is af te leren.

Pleisters of kunstnagels gebruiken

Het gaat de meeste nagelbijters echt om de nagels zelf, dus als je deze verbergt, verklein je de kans dat er nog op de nagels wordt gebeten. Dat kan bijvoorbeeld door de nagels, eigenlijk de hele vingertoppen, af te plakken met een pleister, zodat je er niet meer bij kunt. Ook zou je kunstnagels kunnen plaatsen; dat ziet er niet alleen een stuk mooier uit dan de afgekloven stompjes, maar zorgt er in veel gevallen ook nog eens voor dat het nagelbijten wordt afgeleerd.

Preventor gebruiken

Een Preventor is een transparant opbeetplaatje van rubberachtig materiaal, dat door een tandarts kan worden aangemeten en ingezet. Het maakt het nagelbijten onmogelijk, omdat het de scherpe tanden verbergt. Er kan met een Preventor in dan ook niet gegeten worden, daarvoor moet de Preventor worden uitgehaald. Verder kun je er wel gewoon mee drinken en praten, en het is vrijwel onzichtbaar voor anderen.

Jisca