Niet alleen kinderen hebben een wishlist als het gaat om speelgoed, vaak hebben papa en mama ook wel zo hun voorkeuren en wensen. Eén van de items die bij mij al een tijdje op het lijstje staat is een lichttafel, want echt goedkoop zijn ze niet. Soms hebben ze op school in de kleuterklas een lichtbak waar mee gespeeld kan worden. Naast spelen is dit ook een andere manier om te leren. Maar ook thuis is dit zeker een aanrader omdat je er heel veel mee kan. Al snel was ik niet meer de enige die hier enthousiast over was; manlief ging aan het werk om zelf ook transparanten te maken, kinderen wilde niet meer naar bed omdat ze wilden blijven spelen en zelfs op Instagram kwamen er leuke reacties, zelfs van de juf van de peuterspeelzaal waar hij nu even heen gaat.

Wat is een lichttafel?

Je hebt vast wel eens de zandtovenaar gezien? Waar hij op werkt is een heel grote uitvoering van een lichttafel. Deze heb je ook in een kleiner en handzamer formaat. Een lichttafel is in principe niet meer dan een houten bak met een lichtdoorlatende bovenkant. In de bak zitten felle lampjes die de plaat vanaf de onderkant verlichten. De lichttafel die ik heb gekregen heeft een A3-formaat en is dus lekker groot. Hij is van hout gemaakt, maar helemaal hol dus niet zwaar ofzo. In de bak zitten ledstrips die zorgen voor een goede verlichting vanaf de onderkant. Aan de zijkant zitten de batterijen verwerkt. Je hebt 6 batterijen nodig om beide strips aan te zetten.

Waarom een lichttafel?

Een lichttafel is een tafel maar dan met een extra feature, namelijk licht, waardoor het spelen een nieuwe dimensie krijgt. Kinderen vinden licht erg interessant; alleen al het verschil tussen licht en donker (dag en nacht). Of wat dacht je van schaduwen als je buiten bent. Licht is een onderdeel van de natuur, door met licht te spelen leren ze dus eigenlijk op hun eigen niveau al een stukje natuurkunde. Licht helpt kinderen dezelfde objecten anders zien.

Op een lichttafel kunnen de kinderen spelen met licht. En oefenen spelenderwijs met licht, donker, schaduw, vormen, materialen en kleuren leren. Soms is een materiaal doorzichtig en laat het licht door en de andere keer niet. Daarnaast trekt licht de aandacht van kinderen en houdt dit langer vast. Door te spelen op een lichttafel wordt de concentratieboog van het kind dus langer. Door het langer geconcentreerd werken kan het ook zonder lichttafel sneller nieuwe dingen leren en omgaan met problemen.

Ook kunnen ze zich verwonderen over de diverse kleuren, vormen en materialen. Door hiermee te spelen en het visueel geheugen te stimuleren zal het later ook makkelijker leren lezen, schrijven en tellen. Met behulp van zand of suiker oefenen ze de fijne motoriek. Kunnen ze expressief aan de slag door tekeningen over te trekken. Of ze gaan aan de slag met reeksen, sorteren of zelfs rekenen en schrijven / lezen. Vrij spel ontwikkelt tevens de verbeelding die fundamenteel is voor creativiteit.

Een lichttafel is een materiaal dat typisch past binnen de filosofie van Loris Malaguzzi; de Reggio Emilia. “ Een kind heeft honderd talen om in te spreken, heeft honderd handen, honderd gedachten, honderd manieren van denken, spelen, of spreken…. “ L.Malaguzzi, 1996 (Reggio Emilia)

Onze ervaring met de lichttafel

100 tips en voorbeelden van het spelen met de lichttafel - Mamaliefde.nl

De eerste keer dat onze dochter ermee speelde hebben we eerst een transparant gebruikt om een patroon te leggen. Ze was als laatste nog aan het eten, dus was ik al begonnen met spelen. Stiekem is het namelijk ook heel leuk om het zelf te doen. En dat maakte haar nieuwsgierig. Dat wilde zij ook wel. Zo hebben we samen na het eten nog zeker een uur gespeeld. Van lijnen volgen in bepaalde patronen, tot en met een ‘opdracht’ zoals fiches leggen op de punten van een ster.

Zo aan het einde van de dag was haar concentratieboog niet heel lang meer, al hield ze het langer vol dan ik had verwacht dus gingen we verder met het schrijven van letters. Op Pinterest had ik al gezien dat je suiker op de plaat kan strooien en gebruiken om letters mee te schrijven. Met een lang plat (niet scherp) mes kan je de suiker gladstrijken en op kaartjes schreef ik de letters die zij kon natekenen. Dat bleek ze erg leuk te vinden.

Omdat afwisseling ook belangrijk is en het ook goed is om gewoon lekker te spelen en ontdekken ging ze daarna tekenen. Poppetjes, huizen en zelfs Elsa en Olaf verschenen op de lichtbak. Toen waren haar vingers zo plakkerig, de suiker vond ze stiekem namelijk ook erg lekker dus stopte ze telkens in haar mond ;-)

Daarna was onze zoon aan de beurt. De lichttafel zou geschikt zijn voor kinderen vanaf drie jaar dus ik was benieuwd hoe hij daarmee om zou gaan. Ook met hem zijn we eerst aan de slag gegaan met een transparant, omdat deze er nog op lag. Namelijk die van kleuren sorteren. Altijd een goede oefening om kleuren te oefenen; zeker omdat hij nog wel moeite heeft met oranje en paars. Dit vond hij erg leuk. Daarom maakten we het iets moeilijker en zijn we een patroon gaan volgen. Dat was qua fijne motoriek nog wel een beetje een uitdaging, dus dat gaan we vaker doen. Hij vond het gelukkig ook heel leuk om op te ruimen ;-)

Daarna zijn we gaan spelen met diverse materialen uit de keuken en de knutselkast, ik had wat ideeën in mijn achterhoofd na de inspiratie van Pinterest. Terwijl er ergens mee gespeeld werd ging ik alvast op zoek naar de volgende materialen. Zoals de fiches zelf, maar ook rietjes, cocktailprikkers, chenille etc. Gewoon lekker ontdekken en spelen.

De eerste keer spelen met de lichtbak was dus een groot succes. Gelukkig maar, want ik kan enthousiast zijn maar dat hoeft niet voor de kinderen te gelden. Wel merk ik dat ze het erg fijn vinden als ik er naast blijf zitten. Ze zijn nog een beetje onzeker en willen graag de bevestiging dat ze het goed doen, toch probeer ik terughoudend te zijn in feedback en zoveel mogelijk positieve feedback te geven. Daarnaast viel het me op dat ze echt langer geconcentreerd blijven dan anders. Zeker bij onze dochter, die ook uren naar de tv kan kijken. Blijkbaar is zij echt heel gevoelig voor licht.

Ook de dagen daarna was de lichttafel erg populair. We beginnen dan met een oefening van één van de transparanten en daarna mogen ze zelf kiezen. Uit de doos mogen ze materialen kiezen om lekker mee te spelen en te ontdekken. Spelend leren moet tenslotte ook leuk zijn! Ik merk ook dat activiteiten op de lichttafel veel beter uitpakken. Zoals het kleuren van water met crêpepapier of het overtekenen van plaatjes dat je dan niet meer op de ruiten hoeft te doen.

Meer informatie vind je hier.

Tips voor begeleiding

Als kinderen in aanraking komen met nieuw speelmateriaal hebben ze soms even tijd nodig om vertrouwd te raken met het materiaal. Daarom is het belangrijk dat je het kind daar de tijd en vrijheid voor geeft om rustig in zijn eigen tempo bekend te raken met het nieuwe speelgoed.

Als volwassene kan je je kind stimuleren om te ontdekken door er naast te blijven zitten en complimentjes te geven als het iets nieuws oppakt. Of het nu ‘goed of fout’ is; het kind is aan het ontdekken dus dan is het altijd goed. Je kan het kind een beetje sturen door het aanbieden van materialen. Door extra materialen toe te voegen of juist weg te nemen zodat er meer of minder opties ontstaan. Het leuke hiervan is dat je kind zelf opties kan bedenken om te spelen waar je zelf niet aan hebt gedacht. De fantasie van het kind krijgt dan vrij spel.

Zo waren we aan het kleien en zag ze de serpentine liggen. Ze vroeg om de “kleurtjes en rondjes” en het duurde even voor ik door had dat ze dat bedoelde. Dus klei opruimen, vijf rolletjes in vijf verschillende kleuren van de serpentine afgescheurd en op de tafel gelegd. Voorgedaan hoe je kan blazen om er slingers van te maken. Gelijk was het ‘feest’. Omdat het lange slingers was wilde ze gaan knippen. Dus heeft ze de schaar er bij gepakt. Voor de knipsels heb ik twee bordjes erbij gezet zodat niet alles op de grond ligt. Bedacht zij weer dat je op kleur kon sorteren, ik had nog niet eens gezien dat het dezelfde vijf kleuren waren als de vijf bordjes ;-) Daarna werd er mee gekookt en waren we een heel avontuur verder.

Als je speelt met de transparanten kan je eerst de opdracht uitleggen of voordoen en daarna het kind laten maken. Eerst zelf laten ontdekken en later kan je alsnog even bijsturen.

Spelsuggesties voor op de lichttafel

Er zijn zo ongelofelijk veel opties voor op de lichttafel, van het vrij spelen met materialen, het leggen van mozaïeken, rekenen en taal. Je raakt niet uitgekeken, en de kinderen ook niet ;-) Iedere keer bedenken ze weer nieuwe spelletjes en activiteiten. Meer inspiratie vind je op pinterest of op de blog van Gewoon-Wij die hem ook gebruiken als onderdeel voor het thuisonderwijs.

Spelen met transparanten