Als je baby kunstvoeding krijgt, heb je waarschijnlijk heel veel flessen en flessenspenen die je na gebruik weer goed moet schoonmaken voor de volgende dag. Maar ook als je borstvoeding geeft, heb je misschien kolfspullen en flesjes in huis om je baby te laten oefenen met het drinken uit een fles, bijvoorbeeld als je als moeder weer gaat werken na de kraamperiode. Al deze spullen moeten zeker in de eerste paar weken goed worden schoongemaakt, zodat alle eventueel aanwezige bacteriën worden gedood. Je baby heeft namelijk nog geen perfect immuunsysteem en kan dus ziek worden als je de flesjes niet goed reinigt. Maar wat is nou de beste manier om dat aan te pakken?

Hormonaal schoon

Omdat mijn oudste zoontje vijf weken te vroeg is geboren moest hij de eerste maand van zijn leventje in het ziekenhuis liggen. Hij lag op de afdeling neonatologie en helaas mocht ik zelf niet bij hem blijven. Mij werd na drie dagen verzocht om naar huis te gaan. Dus ik lag thuis in mijn kraambed en twee keer per dag ging ik naar het ziekenhuis om mijn zoontje te verzorgen en een poging te doen om hem te voeden. Ik wilde wel graag dat mijn zoontje borstvoeding kreeg en dus moest ik elke drie uur kolven. Ik zie mezelf nog steeds zitten, midden in de nacht, met een leeg wiegje naast me met die kolfschilden tegen mijn borsten, luisterend naar het koeiengeluid wat mijn kolfapparaat maakte. Elke keer als ik naar het ziekenhuis ging nam ik een paar flesjes moedermelk mee zodat mijn zoontje die kon krijgen.

Toen mijn zoontje op de neonatologie lag en ik thuis was bestonden mijn dagen uit eten, slapen, kolven en flesjes schoonmaken. En die flesjes schoonmaken dat moet natuurlijk goed, het liefst beter dan goed. Mijn hormonen vertelden me dat ik dat moest doen. Want het ging om mijn baby, mijn lieve, kleine, kwetsbare mannetje. Dus ik ging na elke kolfbeurt de flesjes uitgebreid afwassen, en elke dag stond er een enorme pan water op het vuur om alle flesjes en kolfspullen uit te koken. Als je een quooker hebt gaat dat gelukkig al een stuk makkelijker, omdat het kokende water zo uit de kraan komt stromen. Tot de lactatiekundige vertelde dat het niet nodig was om elke dag de flesjes en kolfspullen de steriliseren. Gewoon goed afwassen wat goed genoeg: ‘je steriliseert je tepel toch ook niet als je hem aanlegt’, was haar redenatie. Tja, daar zat wat in… Toch maar wat minder steriliseren en meer vertrouwen op het kleine lijfje van mijn zoontje.

Wat is steriliseren?

Veel moeders weten dit natuurlijk wel. Maar als je bepaalde dingen gaat steriliseren dan betekent dat je iets doet waardoor de bacteriën en schimmels die er op kunnen zitten gedood worden. Meestal gebeurt dit door verhitting. Dingen als flesjes, spenen maar ook bijvoorbeeld kolfspullen kunnen gesteriliseerd worden. Dat is handig, omdat een baby nog geen goede weerstand heeft en hij dus sneller ziek wordt dan grotere kinderen en volwassenen van de bacteriën en schimmels die wij om ons heen hebben. Flesjes en spenen komen natuurlijk in het mondje van de baby. En kolfspullen komen in aanraking met de voeding van de baby, wat uiteindelijk ook in zijn lijfje komt. Dus het moet wel goed schoon zijn.

Op welke manieren kun je steriliseren?

Er zijn verschillende manieren waarop je kan steriliseren:

In de pan

Dit is de ouderwetse manier, maar hij werkt nog steeds uitstekend. Je neemt een grote pan, vult het met water en brengt het water aan de kook. Vervolgens leg de flesjes en al het andere wat je gesteriliseerd wilt hebben (en wat gesteriliseerd kan worden natuurlijk) in het water. Het handigste is om dit met een metalen tang te doen, zodat je het ook goed kan onderdompelen. Na 3-5 minuten kunnen de flesjes uit het gekookte water, kunnen ze afkoelen en drooggemaakt worden met een schone doek.

In de magnetron

Je kunt op twee manieren de flesje steriliseren met behulp van de magnetron. De eerste is dat je de flesjes voor de helft vult met water. De flesjes zet je dan in de magnetron en deze zet je dan een minuutje aan. Flesjes kun je hiermee steriliseren, spenen en andere spullen natuurlijk niet want die kun je niet met water vullen. De tweede manier, wat overigens ook een makkelijker manier van steriliseren is, is met behulp van een magnetronsterilisator.

Meer informatie vind je hier.

Dit is een bak met in het midden een rooster. De flesjes, het speentje en wat je ook maar wilt steriliseren leg je op het rooster. Onderin de bak doe je een laagje water. Je sluit de bak en zet het in de magnetron. Die doe je aan en het water wordt zo warm dat het gaat stomen. Zo worden de spulletje die er in zitten mooi steriel. Als je klaar bent kun je de bak open doen, pas op dat is heet! En je kunt de spulletjes vervolgens afdrogen met een schone theedoek.

Meer informatie vind je hier.

Elektrische sterilisator

Je hebt ook elektrische sterilisatorapparaten. Dat is handig voor als je geen magnetron hebt, of voor als je op pad bent. Je doet de spulletjes in het apparaat, je doet de stekker in het stopcontact en de flesjes worden gesteriliseerd.

Meer informatie vind je hier.

Koud steriliseren

Het is ook mogelijk om je spullen koud te steriliseren. Daar heb je bepaalde tabletten voor. Die tabletten doe je in water, en daarmee kun je ook de flesjes en andere spulletjes steriliseren. Lees voordat je dit gebruikt wel goed de gebruiksaanwijzing en check ook goed of het wel geschrikt is om te gebruiken voor babyspullen.

Hoe vaak moet je flesjes, spenen en kolfspullen uitkoken?

Vroeger moesten babyflesjes na elke voeding gesteriliseerd worden. Maar tegenwoordig denken ze daar iets anders over. De richtlijnen zijn tegenwoordig dat je ongeveer één keer per week de flesjes, speentjes en kolfspullen steriliseert. Fijn hè, dat scheelt een hoop werk. Maar weet je, als je hormonen zeggen dat je het vaker moet doen, dat mag natuurlijk wel. Als je een flesje of een speen voor het eerst gebruikt is het wel verstandig om het even te steriliseren voordat je het aan je baby geeft.

Het is belangrijk dat je in de kraamperiode dagelijks de gebruikte spulletjes uitkookt. Daarna is het voldoende als je wekelijks alles uitkookt. Uiteraard maak je tussendoor de flessen, spenen en kolfspullen schoon met een sopje of in de vaatwasser. Wanneer je kindje een maand of 6 oud is, hoef je niet meer per se alle flessen, spenen en kolfspullen te steriliseren door ze uit te koken.

Maar de meningen over het uitkoken van flessen, spenen en kolfspullen lopen nogal uiteen: de één zegt dat vijf minuten uitkoken al voldoende is, de ander zegt tien minuten; de één zegt dat je de spullen dagelijks moet uitkoken tot je kindje 3 maanden is, de ander zegt 6 maanden; de één zegt dagelijks uitkoken, de ander zegt wekelijks.

Met de hand / vaatwasser afwassen

Na het gebruik van de flessen, spenen of kolfspullen, kun je deze het beste meteen afspoelen met koud water. Daarna kun je deze afwassen met een sopje. Om goed de binnenkant van de flessen te kunnen schoonmaken, kun je het beste een speciale flessenborstel gebruiken. Ook bestaat er een klein borsteltje om de flessenspenen aan de binnenkant goed schoon te maken. Flessen, spenen en kolfspullen mag je ook in de vaatwasser doen. Het is dan wel belangrijk dat je kiest voor een lang programma op minimaal 55 graden.

Nadat je de spullen uit de vaatwasser hebt gehaald, moet je deze nog even afspoelen met water zodat het glansspoelmiddel eraf gaat. Er kunnen namelijk resten van vaatwastabletten achterblijven op de flessen en spenen. Laat de spulletjes drogen op een schone theedoek. Gebruik je altijd de vaatwasser voor je flesjes, spenen en kolfspullen? Dan is het niet per se nodig om ze ook nog eens uit te koken. Let er wel op dat je dan echt een programma draait op minimaal 55 graden.

Je hoeft dus niet meer elke dag de flesjes te steriliseren. Wel is het aan te raden om de direct na de voeding de fles goed om te spoelen. Want als je het laat staan dan krijg je de melkresten later veel lastigere uit de fles. Je kunt de flesjes afwassen in een sopje, maar je kunt ze ook in de vaatwasser doen. Zorg er wel voor dat je zelf altijd schone handen hebt als je de flesjes schoonmaakt en dat je bij het afdrogen een schone theedoek gebruikt. Voor het afwassen heb je speciale flessenborstels waarmee je goed in het flesje en in de spenen kan schoonmaken.

Als je de spenen in de vaatwasser wilt doen maar je wilt niet dat de spenen door de hele vaatwasser gaan als hij draait, dan kun je dit rekje gebruiken. Je kunt de spenen er in doen en het mandje in de vaatwasser doen. De spenen worden schoon en blijven tijdens het vaatwasprogramma netjes op hun plek.

Uitkoken

Voor het hygiënisch reinigen van flesjes, spenen en kolfspullen heb je helemaal geen gekke apparaten nodig; een simpele, grote kookpan met water is voldoende. Je brengt simpelweg het water aan de kook, doet de spullen (die je eerst met de hand of in de vaatwasser hebt afgewassen) in de pan, en laat het een minuut of 10 koken. Met een tang of schuimspaan kun je alles weer makkelijk uit de pan vissen, waarna je het goed laat drogen op een schone theedoek. Je kunt het beste de flessenspenen pas later toevoegen, want deze hoeven minder lang uitgekookt te worden (ongeveer drie minuten).

Vooral op de spenen merk je snel kalkaanslag. Dit kan op zich geen kwaad, maar het ziet er niet zo fijn uit. Om dit te voorkomen, kun je af en toe een klein scheutje azijn aan het water toevoegen terwijl je de spulletjes uitkookt.

Magnetronsterilisator

Heb je geen zin in gedoe met uitkoken in een pan water? Soms heb je namelijk zoveel flessen, dat het niet allemaal tegelijk in een pan past en je dus lange tijd bezig bent om alles uit te koken. Een magnetronsterilisator kan dan erg handig zijn. Hier passen namelijk meerdere flessen in, maar ook andere babyartikelen die je gesteriliseerd wilt hebben, zoals fopspenen of tepelhoedjes.

Een magnetronsterilisator heb je al voor zo’n 30 euro. Alle babywinkels en warenhuizen verkopen ze wel. Je kunt de flessen, spenen en kolfspullen gewoon in de bak van de sterilisator zetten en voegt een beetje water toe. Het duurt zo’n 5 minuten voordat alles steriel is, afhankelijk van het apparaat dat je gebruikt.

Stoomsterilisator

Er bestaan ook sterilisators voor je flessen, spenen en kolfspullen die je niet in de magnetron hoeft te doen. Dat is dus erg handig als je geen magnetron in je keuken hebt staan. Het werkt volgens hetzelfde principe, namelijk met stoom. Een stoomsterilisator doet er ook zo’n 3 tot 10 minuten over voordat alle spulletjes steriel zijn. Meestal zijn stoomsterilisators wel iets duurder dan een magnetronsterilisator, omdat het een elektrisch apparaat is.

Steriliseren in een pan vs. met een apparaat

  • Uitkoken in een pan is makkelijk omdat je er niets extra’s voor hoeft aan te schaffen: je hebt immers al kookpannen in huis en waarschijnlijk ook een tang of schuimspaan.
  • Een flessensterilisator kost geld, gemiddeld zo’n 30 euro
  • Uitkoken in een pan kan gevaarlijk zijn in verband met het kokende water
  • Een flessensterilisator is veilig, omdat er maar een kleine hoeveelheid water in gaat en de spullen met stoom gereinigd worden
  • Uitkoken in een pan duurt lang, omdat je eerst moet wachten tot het water kookt en de spullen daarna 5-10 minuten moet laten koken
  • Een flessensterilisator is vaak binnen 5 minuten klaar met steriliseren
  • Uitkoken in een pan kan zorgen voor kalkaanslag op je flessen, spenen of kolfspullen. Je kunt dit deels tegengaan door een klein scheutje azijn toe te voegen aan het water
  • Bij gebruik van een flessensterilisator heb je meestal geen last van kalkaanslag op je spullen

Mijn ervaring

Ik heb zelf altijd mijn flessen, spenen en kolfspullen uitgekookt in een pan met water. Wel vond ik dit altijd erg lang duren; ik was soms wel een uur bezig als ik veel flesjes had om te steriliseren, plus alle kolfspullen. Voor een eventueel volgend kindje zou ik dan ook zeker een flessensterilisator overwegen!

Lees ook

Geke Douw