Zierikzee kreeg zijn eerste stadsrechten tussen 1217 en 1220 maar de precieze datum is niet bekend. Daarom viert de stad nu al een paar jaar zijn 800-jarig bestaan met allerlei activiteiten en evenementen (“Zierikzee 800”). Zierikzee staat bekend als monumentenstad en is de op 8 na grootste van Nederland. Voor een relatief kleine stad telt Zierikzee maar liefst 150 historische monumenten.

Lees ook: Zeeland met kinderen wat te doen? Leukste activiteiten, goedkope uitjes, bezienswaardigheden en tips dagje uit
Lees ook: Landal Port Greve; Vakantie / weekendje weg aan het Grevelingenmeer in Zeeland

Geschiedenis Zierikzee

Aan het eind van de middeleeuwen was Zierikzee een strategisch belangrijke plaats in Zeeland en omgeving. Daarom werd de stad meerdere malen belegerd door Vlaamse troepen, maar de Vlamingen slaagden er niet in Zierikzee in te nemen en werden uiteindelijk verslagen in de slag bij Zierikzee op 11 augustus 1304. Ook waren er grote stadsbranden. In 1414 brandde de helft van de stad af. In 1458 werd het beste deel van de stad (het Begijnhof en het klooster van de Franciscanen, Minderbroederklooster) vernietigd door de brand. In de Tachtigjarige Oorlog werd Zierikzee op 8 augustus 1572 door geuzen ingenomen. In september 1575 landden Spaanse troepen op Schouwen en Duiveland, en gaf de stad zich over op 29 juni 1576, maar vier maanden later ontstond er muiterij onder de Spaanse soldaten wegens achterstallige betalingen, waarna de Spanjaarden vertrokken.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden op 30 april 1917 door een verdwaalde Britse piloot zes bommen op de stad geworpen. De piloot dacht dat hij boven Zeebrugge was. Er vielen drie slachtoffers.
Tegenwoordig is de gemeente Zierikzee onderdeel van de gemeente Schouwen-Duiveland. Het gemeentehuis staat wel in Zierikzee. Dit gebouw is erg bijzonder en lijkt op het Guggenheim Museum van Bilbao. Het wapen van Zierikzee is van keel (rood), beladen met een klimmende leeuw van sabel (zwart). Die leeuw is nu als schildhouder opgenomen in het wapen van Schouwen-Duiveland.
Een aantal jaren geleden heb ik als docent geschiedenis meegewerkt aan een project over Zierikzee en ben ik ook met een aantal 2-havo/vwo-klassen op excursie geweest naar deze leuke stad. Hierbij vertel ik wat je allemaal kunt doen en zien.

Sint Lievensmonstertoren (Dikke Toren)

De Sint-Lievensmonstertoren valt het meest op. Met zijn 62 meter is het de hoogste toren in de stad. De toren wordt in de volksmond ook wel de Dikke Toren genoemd. Deze toren lijkt als twee druppels water op de Sint-Romboutstoren in Mechelen. Dat is niet zo gek, want de ontwerper kwam uit Mechelen. De bouw van de toren begon in 1454. Typerend zijn de rijke versieringen van de toren. Omdat de bouwput geen schade mocht veroorzaken aan de kerk werd de toren niet aan de kerk vastgebouwd. Men dacht destijds nog wel dat er een verbinding zou komen, maar dat is nooit voltooid. De toren is opgetrokken met enkele miljoenen bakstenen. Ze kwamen onder andere uit de omgeving van Dordrecht, Rotterdam en Gouda.

De buitenkant van de toren werd bekleed met duur natuursteen. De kleine witte blokken van zandhoudende kalksteen komen uit de streek ten noorden en oosten van Brussel. Deze steen wordt Brabantse witte arduin genoemd. Rond 1510 werd de bouw gestaakt, omdat er geen geld meer was. Ook zijn er schepen met materialen gezonken. Ze waren erg ambitieus in die tijd, want de toren had 130 meter hoog moeten worden. Dat is hoger dan de Utrechtse Domtoren!

Tijdens het laatste jaar van de Tweede Wereldoorlog werd de toren aan de zuidzijde zwaar beschadigd door de geallieerden. De geallieerden wisten dat de Duitsers deze hoge plek gebruikten om hen aan te zien komen. Vandaar dat zij de Dikke Toren onder vuur namen.

In de jaren 1957-1972 werd de toren gerestaureerd. Toen verving men onder meer de kap door de huidige, die doet denken aan het vroegere klokkenhuis. Bovenop werd een windvaan in de vorm van een scheepje geplaatst. Ter vervanging van de kwetsbare zandsteen, gebruikte men basaltlava.

Stadspoorten en stadsmuur

In Zierikzee stond een stadsmuur. De huidige Nobelpoort, Noordhavenpoort en Zuidhavenpoort zijn de enige nog overgebleven stadspoorten van Zierikzee, de Westpoort, Zuidwellepoort en de Hoofdpoort zijn in de 19e eeuw gesloopt. Wat men nu verstaat onder het Slingerbos was de eigenlijke fundering van de stadsmuur, de grachten van de stadsmuur zijn nog wel gespaard gebleven.

Nobelpoort

De Nobelpoort is één van de drie overgebleven stadspoorten van de stad. Voor de poort lag oorspronkelijk een ophaalbrug. Tot 1866 werden de poorten iedere avond gesloten. Rond 1350 was Zierikzee zeer welvarend en bouwde men stenen woonhuizen in het centrum en oostelijke deel van de stad. In deze periode werd ook begonnen met de bouw van deze poort.

Er gaat een verhaal dat er in Zierikzee twee zusters met de familienaam Nobel zouden hebben geleefd, van wie één krom liep. Deze zusters zouden over de bouw van de torenspitsen van de poort hebben getwist. Met als gevolg dat de spits van de rechtertoren meer facetten heeft en deze bovendien iets krom is. Dat in de veertiende eeuw op het toenmalige eiland Schouwen inderdaad een familie Nobel heeft bestaan, Blijkt uit het archief van de Rekenkamer van Zeeland. Hierin worden landeigenaars Pieter Nobel Jacobsz. en Symon Pieter Nobelsz. genoemd. Naar de voorname familie Nobel zijn waarschijnlijk ook de Lange en Korte Nobelstraat vernoemd. Er wordt ook gedacht aan het sinds de veertiende eeuw in de Lage Landen gebruikte betaalmiddel (de munt) nobel ter verklaring van de naam van het poortgebouw en de twee vermelde straten.

Noordhavenpoort

Met de bouw van de Noordhavenpoort werd in de 14e eeuw begonnen. Later werd de poort uitgebreid, verfraaid en verbouwd. Zijn huidige vorm dateert uit het begin van de 16e eeuw.
De Zuidhavenpoort staat bij de ingang van de oude stadshaven naast de Noordhavenpoort. De poort werd in de 15e eeuw gebouwd. Het bakstenen poortgebouw heeft vier hoektorens. Het koepeltorentje is in 1858 vernieuwd. Hier