De feestdagen staan voor de deur. Wat betekent Kerst voor Nederland? Acht op de tien Nederlanders onder de 30 jaar associëren Kerst voornamelijk met lekker eten. Groenten worden niet meer alleen als bijgerecht geserveerd, de kerstborrel wordt een nieuwe traditie en we geven 23 euro meer uit aan het kerstmenu vergeleken met vier jaar geleden. Ook zijn biologische producten voor bijna de helft (44%) onderdeel van de kerstmaaltijd, is een kwart van plan een vegetarisch gerecht te serveren en verdubbelde het aantal vleesvervangers in omvang. In het kader van de kerstgedachte is een derde van Nederland van plan een keer iemand uit te nodigen aan de kersttafel die hij of zij (nog) niet goed kent. Dit en meer blijkt uit onafhankelijk onderzoek* door Albert Heijn naar hoe Nederlanders zich voorbereiden op de feestdagen. Bij die voorbereiding maken 1,5 miljoen thuiskoks gebruik van de Kerst Allerhande, het inspiratiemagazine van Albert Heijn met recepten, stylingtips, foodhacks en trends voor de feestdagen, die vanaf vandaag in de winkels ligt. Rutger Anema, hoofdredacteur Allerhande: “In onze winkels en online merken we duidelijk dat groenten steeds vaker centraal staan in de maaltijd. In de Kerst Allerhande spelen we op deze ontwikkeling in met onder meer een recept voor Biet Wellington, een vegetarisch gerecht met een knipoog naar de klassieker Beef Wellington.”

Lees ook: Kindvriendelijke kerstrecepten; van vlees, vis, vegetarisch tot desserts
Lees ook: Utrecht met kinderen wat te doen? Leukste activiteiten, goedkope uitjes, bezienswaardigheden en tips dagje uit
Lees ook: Fun-cooking live aan tafel; Wokken, steengrill, fondue, pizzarette of toch ‘ouderwets’ een fonduestel met Kerst, Pasen of Sinterklaas?
Lees ook: Review van de Pizzarette Gril; zelf pizza’s maken aan tafel
Lees ook: Gourmetten met kinderen; recepten en ideeën ook voor baby’s, vegetarisch, bijgerechten of kinderfeestje
Lees ook: Kerstdiner met kinderen; 10 tips en ideeën voor een gezellig etentje thuis

Voorpret, verwachtingen en bestedingspatroon

Ho ho ho. Jawel, de feestdagen staan alweer voor de deur. Met het ‘heerlijk avondje’ nog vers in het geheugen, kunnen we ons al weer klaarmaken voor Kerst 2017! Als Nederlanders denken aan de kerstdagen, dan denken ze vooral aan het samenzijn met familie en vrienden (76%), de kerstboom en bijbehorende kerstdecoratie (70%) en lekker eten (65%). In het zuiden van Nederland scoort lekker eten overigens een stuk hoger dan in het noorden (74% versus 55%). Goed eten scoort ook opvallend hoog bij acht op de tien Nederlanders onder de 40 jaar. Ouderen boven de 60 jaar hechten net iets meer waarde aan de kerstversiering dan wat er op hun bord ligt. We besteden dit jaar meer geld aan het kerstdiner dan vier jaar geleden; gemiddeld €108,- versus €85,- in 2013.

Waar kijken we naar uit, waar zien we tegenop?

Gelukzalig gevoel maar soms ook ietwat geforceerd. Ruim acht op de tien (81%) Nederlanders vieren Kerst het liefst lekker in hun eigen huis. Bij de gedachte aan Kerst krijgt bijna de helft van ons een ronduit gelukzalig gevoel. Voor mannen geldt dit meer dan voor vrouwen (51% versus 42%). Toch hebben velen van ons ook best gemengde gevoelens; voor een kwart voelt Kerst toch een beetje geforceerd en bij de helft zijn de kerstdagen gevuld met veel sociale verplichtingen en activiteiten. Met wie we Kerst het allerliefst vieren? We kruipen het liefst rond de tafel met onze familie (70%) en vrienden (24%). Kerst vinden we overigens leuker met een partner aan onze zijde (66%) en vooral jongeren onder de 30 vieren Kerst met vrienden (38%).

Nederlandse thuiskok is bescheiden

De lat ligt hoog. We vieren Kerst het liefst thuis – 69 procent bereidt het kerstdiner dit jaar (grotendeels) zelf – en dus stropen Nederlandse thuiskoks de mouwen op. De lat leggen we daarbij overigens vrij hoog; 37 procent voelt de druk om te presteren bij het bereiden van het kerstdiner. Niet echt handig, en misschien ook wel onterecht, maar waar; een derde is onzeker over zijn/haar kookkunsten tijdens Kerst.

Bescheiden over eigen kookkunsten. We steken behoorlijk veel tijd en energie in het bereiden van het kerstdiner (62%). Een derde van de Nederlanders staan meer dan drie uur in de keuken (34%). Gemiddeld belonen we onze culinaire kwaliteiten met een rapportcijfer van 7,2. Een vijfde van Nederland bestempelt zichzelf als ‘amateuristische kok’, vrouwen nog meer dan mannen (38% versus 28%). Ondanks dat een derde van de thuiskoks langer dan 3 uur in de keuken staat voor het kerstdiner. We beoordelen onze eigen culinaire kwaliteiten gemiddeld met een rapportcijfer van 7,2.

Kerstborrel nieuwe traditie

De kerstborrel, een trend die al een tijdje gaande is in Engeland, wint terrein; dit jaar verwacht meer dan 30 procent van de Nederlanders thuis een kerstborrel te organiseren. Speciaalbieren, cocktails en uitgesproken (natuurlijke) wijnen bij het kerstdiner scoren hoog. Ruim de helft vindt wat we drinken zelfs even belangrijk als de kerstmaaltijd zelf. Mannen hechten overigens nog iets meer waarde aan een lekker drankje dan vrouwen (62% versus 45%).

Shared Dining

De hapjes-trend groeit explosief. Gaan we dit jaar op de experimentele tour voor het kerstdiner, of liever niet? Qua tafelsetting kiezen we in de meeste gevallen voor een meergangendiner (52%) en ook het ouderwets gezellige gourmetten stijgt in populariteit (38% versus 30% in 2016). In 22 procent van de Nederlandse huishoudens die een kerstdiner organiseert wordt het kerstdiner in allerlei kleine hapjes geserveerd. Dit is een opvallende stijging ten opzichte van vorig jaar (13% versus 23%). De trend van shared dining zet zich voort waarbij meer dan de helft van de Nederlanders (53%) hun gasten gerechten zelf laten samenstellen. Opvallend is dat barbecueën tijdens de feestdagen terrein wint: aankomende Kerst steken we de barbecue drie keer vaker aan dan in 2016.

Met al dat appetijtelijke eten en drinken op tafel is het voor velen een uitdaging om maat te houden; ruim tweederde eet teveel tijdens Kerst. Oeps, 40% van de feestvierende Nederlanders verwacht zelfs meer dan een kilo aan te komen tijdens de feestdagen.

Een groen(t)e Kerst

De populairste producten die tijdens Kerst op tafel belanden zijn: vlees (68%), op de voet gevolgd door groenten (67%) en ijs (63%). Opvallend is dat we bewustere keuzes lijken te maken tijdens de feestdagen. Zo gaan we weloverwogen om met het eten van vlees en kiezen tijdens de feestdagen voor slagerskwaliteit of een kwalitatief hoogwaardig alternatief. Het aantal mensen dat met Kerst vleesvervangers serveert is bijvoorbeeld verdubbeld ten opzichte van vorig jaar. Groenten zijn de status van bijgerecht overduidelijk ontstegen: bij negen op de tien Nederlanders spelen groenten een belangrijke rol op het kerstmenu. Hierbij kiest bijna de helft (44%) voor biologische producten en is een kwart van plan een vegetarisch gerecht op het kerstmenu te zetten. Opvallend genoeg wordt, ondanks de liefde voor ijs en nagerechten, door 59 procent rekening gehouden met het gebruik van suiker. Bij bewust genieten hoort overigens ook dat we zo min mogelijk voedsel verspillen. Tweederde (66%) neemt zich voor dit jaar geen eten weg te gooien tijdens Kerst. Blijven er toch wat restjes over van de vorige dag? Driekwart van de Nederlanders geeft aan met gebruik van kliekjes de volgende dag weer iets lekkers op tafel te zetten.

En wat drinken we daarbij?

Speciaalbier en cocktails zeer geliefd. Speciaalbier op de kersttafel? Yes sir. Natuurlijke wijnen? Yes sir. Cocktails? Yes sir. Misschien ook een zelfgemaakte limonade? Waarom niet? Drankjes spelen een veel grotere rol aan de dinertafel dan voorheen. Sterker nog, drankjes als uitgangspunt voor het kerstdiner is helemaal van nu. De kerstborrel is in opkomst, een derde vindt een kerstborrel bij iemand thuis het gezelligste moment. Ook bij een feestelijk kerstdiner hoort natuurlijk een lekker gevuld glas. Ruim de helft (53%) vindt een goede alcoholische versnapering even belangrijk als de maaltijd zelf. Mannen hechten zelfs nog iets meer waarde aan een lekker begeleidend drankje dan vrouwen (62% versus 45%). Niet gek dat ruim een derde van de Nederland van plan is bijzondere drankjes te serveren tijdens Kerst: vooral speciaalbier, cocktails en uitgesproken (natuurlijke) wijnen scoren hoog.

Pas ik straks nog in mijn feestelijke outfit?

Ach, het mag best een kilootje meer zijn. We genieten dit jaar bewuster dan ooit tevoren tijdens de kerstdagen maar in the end moet eten vooral heel erg lekker zijn. Nederlanders omschrijven hun kookstijl als lekker (78%), gezond (34%), gemakkelijk/simpel (29%) en traditioneel (24,4%). Met al dat appetijtelijke eten op tafel is het voor velen een uitdaging om maat te houden; bijna tweederde eet teveel tijdens Kerst. In zeven van de tien gevallen eten we rond de feestdagen lekker waar we zin in hebben zonder op de calorieën te letten.

Tafelmanieren

Laten we het vooral gezellig houden. Zodra we eenmaal aan tafel zijn geïnstalleerd en de tafel is gevuld met culinaire uitspattingen, is er tijd voor een goed gesprek. Wil je het een beetje gezellig houden met je gesprekspartner? Begin dan vooral níet over één van de onderwerpen die als ‘grootste ergernissen’ worden bestempeld: politiek (21%), familieproblemen (21%) en financiën (18%). Het bekritiseren van de levenskeuzes van diegenen waarmee je in gesprek bent, is ook niet bepaald een goed idee; 17 procent stoort zich hier uitermate aan. Naarmate we ouder worden, vinden we het steeds moeilijker om over onze relatieproblemen te praten. Ook ergert men zich vaker aan seksueel getinte onderwerpen.

Oog voor elkaar

Tijdens de feestdagen zijn we ons in meerdere mate bewust van het feit dat anderen het misschien minder goed hebben (40%). Naarmate we ouder worden, halveert het belang dat we hechten aan cadeaus en bekommeren we ons liever om mensen die een steuntje in de rug verdienen. Zo is een derde, vanuit de kerstgedachte, van plan iemand uit te nodigen die hij of zij (nog) niet zo goed kent. Als we een extra gast zouden uitnodigen tijdens de feestdagen, kiest ruim een kwart voor een kind dat anders geen Kerst kan vieren. Een (eenzame) oudere is bij één op de vier welkom om aan te schuiven aan de eettafel.

*Onderzoek van Kien onder 1.026 Nederlanders van 25 jaar en ouder

Allerhande Kerstfestival

Heb je totaal geen idee wat je wilt gaan maken? Gisteren is het Allerhande Kerstfestival in Utrecht van start gegaan: hét foodevent om in de feeststemming te komen. Tijdens de derde editie van het festival, dat plaatsvindt op 8, 9 en 10 december in het sprookjesachtige Spoorwegmuseum, gaan bezoekers samen ontdekken wat Kerst 2017 in petto heeft. De opening van het festival bracht het ultieme kerstgevoel bij de bezoekers naar boven nadat leden van het Nederlands Kamerkoor, Kamerkoor Venus, het ouderenkoor Lust for Life en Babette Labeij Choir Kids in de sneeuw een flashmob inzetten.

Op het Allerhande Kerstfestival worden bezoekers op een betoverend terrein meegenomen op een culinaire reis van ontbijt tot borrel en diner. Tijdens de demonstraties en -workshops vertellen experts zoals viskenner Bart van Olphen, wijnboer/schrijver Ilja Gort en bakkoning Menno de Koning over de nieuwste foodtrends voor de feestdagen. Dit jaar is er een extra groot en ruig winter-BBQ-plein, waar de lekkerste kerstgerechten van de barbecue komen. Naast veel proeven en inspiratie opdoen voor het kerstmenu, kunnen bezoekers hun kennis testen tijdens de Allerhande-quiz in het theater of de pubquiz in het wijnlokaal en een ritje maken in het nostalgische minirad waarin zij al hun vragen over het kerstmenu kunnen stellen aan Allerhande experts. Of aan de slag gaan om kerstballen te pimpen en barskills te verbeteren in de Gin&Tonic-workshop. Ook Appie Today is aanwezig op het festival. Daar kunnen mensen een dansje wagen bij de Silent Night Disco.

Ik heb in ieder geval wel inspiratie opgedaan wat ik ga maken; onder ander de roomijspinguïns en de rosti kerststerren voor de kinderen en de gekleurde aardappelen voor onszelf zijn grote kanshebbers om op het menu verschijnen. Daarnaast vond ik de hamsterkerstballen echt gewoon te leuk en heb ik een tafelkleed gekocht dat de kinderen mogen inkleuren aan tafel.

Wat gaan jullie eten tijdens het kerstdiner?