Een wiebeltand, ieder kind krijgt hier mee te maken. Vanaf ongeveer 6 jaar kan het gaan beginnen. Een bijzonder moment als het allereerste tandje er ineens uitvalt. Waarschijnlijk heeft iedereen dus ook wel een foto van zijn of haar kind met een mooi gapend gat in het rijtje tandjes in de mond. En dit bijzondere moment wil je ook op een andere manier ook nog wel anders vastleggen. Je bewaart het tandje in een speciaal potje en je maakt er misschien nog wel een leuk ritueel omheen. Bijvoorbeeld dat er een tandenfee langs zou kunnen komen, om te zien of je wel goed genoeg hebt gepoetst en als dat zo is, je misschien ook nog wel beloond wordt voor deze verzorging in de vorm van wat geld.

Lees ook: Tips duimen afleren met oa vieze smaak of dr thumb
Lees ook: Melkgebit baby; wanneer & volgorde doorkomen eerste tandjes

Waarom tanden wisselen?

Tanden en kiezen uit het melkgebit komen los doordat er een blijvende tand of kies tegen de wortel aandrukt. Door het lichaam wordt er een handig stofje aangemaakt dat de wortel van de melktand of -kies langzaam oplost. Hierdoor valt het melkgebit er uiteindelijk gemakkelijk uit.

Wat het verschil is tussen melktanden en blijvend gebit? De snijtanden van het blijvend gebit hebben een kartelrand. Melktanden hebben die niet. De kartelrand bestaat uit drie bobbeltjes op het snijvlak. De karteling verdwijnt in de loop van de tijd door natuurlijke slijtage. De blijvende tanden en kiezen zijn donkerder en geler van kleur. Het glazuur van de nieuwe tanden en kiezen is sterker dan dat van het melkgebit.

Leeftijd & volgorde wisselen tanden & kiezen

Tussen de tweeënhalf en vijf à zes jaar is er even rust in de tent wat betreft tandjes (maar genoeg ander gedoe met de peuterpuberteit, naar school, leren zwemmen etc ☺). Dan komen meestal eerst de kiezen achter het melkgebit door en vervolgens wordt het melkgebit grofweg op dezelfde volgorde als het doorkomen, gewisseld, tot een jaar of 13, 14. De verstandskiezen volgen pas rond het 20e levensjaar.

Voor haar duurde het trouwens behoorlijk lang, het wachten op de eerste wiebeltand. Grote broer was natuurlijk allang bezig en had al een flink rijtje in zijn doosje staan. Andere broer was inmiddels ook al druk aan het wisselen……..wanneer komt het nu bij mij? Gaat het ooit wel gebeuren? Volgens mij krijg ik nooit een wiebeltand! Ze had er geen vertrouwen meer in dat het ooit echt zomaar spontaan zou gaan gebeuren……iedere dag checkte ze haar tandjes, even voelen en duwen met haar vingers, nee hoor alles zat nog muurvast. Boos, verdrietig en teleurgesteld……tot het eindelijk écht wiebelde! Maar oei wat duurt het dan daarna ook nog lang voordat het er eindelijk uit is! Weer weinig vertrouwen. Moet ik die tand niet gewoon een handje helpen mama?

Ik had een boek gevonden “de wiebeltand van Sofie” van Annemarie ten Brinke. Hé wat toevallig! Zo heet mijn dochter dus ook haha! In dit boek staat kleine grappige herkenbare verhaaltjes over een eigenwijs meisje, Sofie. Voor te lezen aan kinderen vanaf 4 jaar.

Tips pijn wisselen

Soms komt een tand of kies heel gemakkelijk los en moet je zoeken omdat hij er zo is uitgevallen. Het kan ook echter voorkomen dat hij een tijdje los in de mond blijft zitten. De zogenaamde ‘wiebeltand’. Dit kan erg vervelend zijn voor je kind; zowel qua ongemak als pijn doen. Heeft je kind last van pijn dan helpen wellicht de volgende tips;

  • Zachte voeding eten; Bij het happen in een appel kan je hopen dat de tand blijft steken, maar kan ook veel pijn doen.
  • Sabbelen op ijsjes; koele voeding zorgt voor verkoeling.
  • Kinderparacetemol; Heeft je kind heel veel pijn dan kan een paracetemol helpen.

Vergeet vooral niet te poetsen; ook de losse wiebeltand. Wil je tand echt niet er uit, neem dan contact op met de tandarts om je te laten helpen. Sowieso is het verstandig om regelmatig een bezoek te brengen aan de tandarts zodat het nieuwe gebit goed verzorgd wordt. Zo kan je er eventueel voor kiezen om het gebit van je kind te laten sealen.

Sealen

Zowel melkkiezen als blijvende kiezen hebben veel groefjes op het kauwvlak. Daarin ontstaat gemakkelijk tandplak. Niet regelmatig verwijderde tandplak kan gaatjes veroorzaken. Goed poetsen dus! Om het kauwvlak goed te beschermen, kan de mondhygiënist of tandarts een laagje ‘kunsthars’ (sealant) aanbrengen. Dit heet ‘sealen’. Diepe groeven kan hij door het sealen afdichten. Alleen de blijvende kiezen komen normaal gesproken in aanmerking om te sealen. Dit gebeurt meestal kort nadat de blijvende kiezen helemaal zijn doorgebroken. De mondhygiënist of tandarts zal alleen sealen als hij of zij verwacht dat er gaatjes in de groefjes ontstaan. Ook gesealde kiezen moeten goed worden gepoetst.

Extra fluoride

Als er in korte tijd gaatjes dreigen te ontstaan, kan de mondhygiënist of tandarts een fluoridebehandeling geven. Zij of hij brengt dan extra fluoride aan met een vloeistof of gel in een lepel. Of ze raden een extra poetsmoment aan om de kans op gaatjes te verkleinen. Ook adviseren ze wel eens te spoelen met fluoridevloeistof. Vaak adviseren zij om na het poetsen de tandpasta uit te spugen en niet na te spoelen met water. Daardoor wordt de beschermende werking van fluoride verlengd. Tandplakverwijdering blijft echter de basis van de gebitsverzorging.

Tanden bewaren

Toen onze oudste ongeveer de leeftijd kreeg om te beginnen met wisselen kreeg ik van mijn zus een grappig bewaardoosje. Het was een rond doosje met een soort zachte wax waarin je de tandjes kon steken in de vorm van de mond. Ditzelfde doosje kreeg ik jaren later nogmaals voor onze middelste zoon. Hier zijn beide jongens altijd heel secuur mee geweest. Alle tanden en kiezen worden op de juiste plek in de vorm gedrukt, daar heb ik nooit naar hoeven om te kijken. Ze bewaren het ook zelf op hun eigen kamer.

Helaas was er voor mijn dochter niet meer zo’n mooi doosje, maar kreeg ik wel ooit een klein houten potje met een lieveheersbeestje erop. Dat viel niet echt in de smaak bij dochterlief en in een winkel kwamen we een prachtig kitsch porseleinen doosje tegen waar we eigenlijk allebei direct opslag verliefd op werden. Deze wil ik! Riep mijn dochter uit…….ja dat snap ik en ik moest ook direct denken aan mijn eigen tandjes in het mooie glimmende porseleinen potje van mijn moeder. Het krassende geluid bij het openen van het potje als het dekseltje over het potje schoof, de kou die van het porselein afkwam als je het in je handen vasthad. Die herinneringen kwamen zo helder naar boven dat ik mijn dochter ook al als volwassene voor me zag later, hierover dagdromend met haar dochter. Leuke traditie dus, die ga ik in stand houden, jij mag dit potje kopen! En deze staat nu dus te pronken in haar kamertje met haar kleine tandjes erin.

De tandenfee & oorsprong

Vroeger als klein meisje, kwam er bij ons thuis ook een tandenfee langs. Ik moest mijn tand of kies onder mijn kussen leggen en dan lag er ’s morgensvroeg een kwartje (25 ct) op die plek. De tand was weg, die lag in het speciale porseleinen tandenpotje wat bij mijn ouders op de slaapkamer stond. Nooit enig benul gehad hoe dit nu precies zat, maar het geld was altijd welkom haha.

Het verhaal van de tandenfee komt, heel verrassend uit Amerika en dateren rond 1900. Daarvoor was er een traditie om de melktanden te begraven. In 1927 werd er voor het eerst over geschreven in een toneelstuk voor kinderen geschreven door Esther Watkins Arnold. Vervolgens werd er steeds meer over gesproken waarna er meer films en series volgden. Voor kinderen, maar ook volwassenen. Sindsdien is het een algemeen verhaal geworden dat over de hele wereld verspreid raakte. Er zijn ook landen waar de tandenfee een muis is zoals in Italië en Frankrijk.

Tandenfee bestaat niet

Een echt verhaal over de tandenfee is bij ons niet gelukt. Ik heb het wel geprobeerd in het begin met de oudste om het net als bij mij vroeger thuis onder zijn kussen te laten leggen. Dat ging één keer goed, de tweede keer minder (ik was vergeten het geld neer te leggen