Dat ik dol ben op Oostenrijkse steden, is de vaste lezer vast niet ontgaan. Ik heb al blogs geschreven over Wenen, Salzburg en Graz. Houd jij ook van dit land, maar wil je een keertje ergens anders heen dan naar Tirol of het Salzburgerland? Stiermarken (of ook Steiermark), een grote en bosrijke deelstaat in het zuidoosten van het land, is ook prachtig! Hier vind je een prachtig gevarieerd landschap met bergen en glooiende wijngaarden. De hoofdstad Graz is door het middeleeuwse centrum en de leuke musea een echte aanrader en uitvalsplaats. Alleen Neder-Oostenrijk is een grotere deelstaat. De kleuren wit en groen overheersen op het Stiermarkse wapenschild en in de vlag. Ook zie je een zilveren vuurspuwende mythologische panter met rode horens in een groen veld. Deze panter is al vanaf de 12de eeuw een symbool van dit gebied. De kroon op het wapen is van het hertogdom Stiermarken. De kleur groen in zowel de vlag als het wapen is afgeleid van het groen van de zilverspar, een boomsoort die in Stiermarken veel voorkomt.

Lees ook: Zomervakantie Oostenrijk; kindvriendelijk overnachten op een boerderij
Lees ook: Vakantie naar de bergen; tips voor leuke dingen om te doen zoals activiteiten uitjes met kinderen. Bergvakantie zomer of winter.
Lees ook: Wintersport met kinderen; skiën en wat te doen tips
Lees ook: Abdij van Melk; midden in de regio Wachau 
Lees ook: Eisenstadt Oostenrijk; tips en bezienswaardigheden

Obersteiermark is het deel van Stiermarken dat in de Alpen ligt. Dankzij de vele bezienswaardigheden en het landschap is het erg populair. De hoogste berg van Stiermarken, de Hoher Dachstein (2.995 meter) op de grens met Opper-Oostenrijk, is ook hier te vinden. De omgeving kent vele wintersportoorden, maar ook in de zomer kun je er allerlei dingen doen. Je ziet prachtige kalkalpen en de eeuwenoude, goed bewaard gebleven dorpen. In het oosten vind je Mariazell. Dit is het belangrijkste bedevaartsoord in Oostenrijk met een prachtige basiliek uit de 17e eeuw. Hieronder geef ik tips voor de bezienswaardigheden in deze regio, veelal vanuit Graz gezien, omdat ik daar op vakantie was (najaar 2018). Met het openbaar vervoer is het meeste wel te bezoeken, maar met de auto kun je makkelijker plaatsen combineren.

Stift Rein

Ongeveer 15 km ten noordwesten van Graz, en op 8 km van Stübing, ligt het dorp Rein. De grote bezienswaardigheid hier is de Basiliek en de abdij. Deze abdij is in 1129 gesticht door monniken uit Ebrach in Duitsland en is één van de oudste cisterciënzerabdijen van Oostenrijk. De gebouwen, waaronder een elegante barokke klokkentoren, steken af tegen de beboste heuvels en de Ploschkogel op de achtergrond. De cisterciënzers van Rein speelden al vroeg een rol in het commerciële en culturele leven hier. Nadat de abdij door de Turken was verwoest, werd die in de 15de eeuw in versterkte vorm herbouwd. In de 18de eeuw kreeg het de huidige barokstijl. Er wonen nu nog steeds 18 monniken en er is een school. De monniken verzorgen tweemaal per dag rondleidingen, ’s ochtends en ’s middags. Ik had de middagrondleiding en ik bleek de enige die had geboekt, dus had ik een privérondleiding. Ontzettend leuk gesprek werd dat over de geschiedenis van de streek, van de kloosterorde, de oprichting en kunst/cultuur van de basiliek en de schitterende bibliotheek.

Basiliek

De oude Romaanse kerk werd verbouwd en na de afronding daarvan in 1747, werd de kerk door de paus verheven tot basilica minor. Het grote schip, zeer licht, werd ontworpen als een weidse toneelzaal: men kan er de dienst volgen vanaf grote balkons boven de kapellen die aan weerskanten van het schip werden toegevoegd. In het beschilderde decor is gebruik gemaakt van trompe-l’oeileffecten. Het geheel is levendig en kleurig en daardoor zeer bijzonder. Er zijn ook nog een bibliotheek en tentoonstellingen te bezoeken maar alleen met rondleidingen in het Duits. In de zomer kun je wandelingen maken onder begeleiding van pater Janisch. Die moet je reserveren. Er zijn meer mogelijkheden, zelfs aparte rondleidingen (tegen meerprijs) op thema etc.

Kijk hier voor informatie op de website.

Wallfahrtkirche Maria Straßengel

Deze in 1366 voltooide bedevaartkerk Maria-Tenhemelopneming staat bovenop een heuvel en is een gotisch juweeltje. Dankzij de geveltoren van 48m kun je de kerk al van verre zien. Twee rijen van vier zuilen ondersteunen het schip, dat gedecoreerd is met 14de-eeuwse glas-in-loodramen. Het hoofdaltaar is uit eind 18de eeuw.
De heuvel, ook wel Frauenkogel genoemd, tussen Judendorf en Straßengel diende waarschijnlijk als een vesting voor de voormalige Slavische bevolking.

“Straßengel” wordt genoemd in het jaar 860. “Strazinola” dat uit de Slavische taal “strazilna” (kleine zaal) of “Straža” (wachten) is afgeleid. Het gebied moet in deze periode van groot belang zijn geweest, aangezien ‘Straßengel’ in twee woorden wordt genoemd in een brief aan koning Ludwig. De eerste vermelding van een kapel is te vinden in een document uit het jaar 1208 van aartsbisschop Eberhard II van Salzburg.

Rond 1157 werd op deze plek een houten kapel gebouwd. Hierin werd een door markgraaf Ottokar III geschonken beeld van de Maagd Maria vereerd. Dit beeld is in de loop van de geschiedenis verloren gegaan. In 1455 werden er aan de noordelijke zijde van het kerkschip de klokkentoren en een twee verdiepingen tellende aanbouw met de sacristie en een kapel toegevoegd. Ter verdediging tegen de Turken liet keizer Frederik III in 1480 een muur rond de kerk bouwen.

In het hoogaltaar van de kerk zie je het beeld Maria im Ährenkleid. Dit type afbeelding van de Heilige Maagd stelt Maria voor als een jonge vrouw in een met gouden aren versierd blauw gewaad. Het originele schilderij werd rond 1430-1440 vervaardigd en in 1976 gestolen. Sindsdien geldt het als verdwenen. De huidige replica werd in 1978 door een plaatselijke kunstenares vervaardigd.

Het meest vereerde object in de kerk is het wortelkruis. Herders vonden het zeer oude wortelkruis in 1255 aan een wortel van een dennenboom. Het is een klein, eenvoudig kruis van natuurlijk hout dat de gekruisigde Christus in alle details uitbeeldt. De drie-schepige hallenkerk werd in gotische stijl gebouwd. Bijzonder is de asymmetrische plaatsing van de beide verschillende kerktorens, die aan dezelfde kant van het kerkschip verrijzen. De kleinere heeft een met leien gedekte helm en de tweede is een hooggotische, achthoekige kerktoren met een versierde stenen spits. De reliëfs in de timpanen van het zuidelijke en westelijke portaal stammen uit de 14e eeuw. Het reliëf van het westelijke portaal toont de verkondiging aan Maria, het zuidelijke portaal de bewening van Christus. Een deel van de ramen dateert nog uit de bouwtijd van de kerk. Het interieur heeft prachtige kruisribgewelven.

Lurgrotte

Ongeveer 25 km ten noorden van Graz, vanuit Peggau of Semriach, kun je de grot bereiken. Het is er het hele jaar 10 graden, dus kleed je warm aan en trek goede, stevige schoenen aan. De grot is zo’n 5km lang. Tot 1975 kon je de gehele grot bezoeken, maar na een enorme overstroming is een deel verwoest. Sindsdien worden vanuit de twee dorpen die ik hierboven noemde, rondleidingen georganiseerd. Vanuit Semriach zie je een stuk met veel stalactieten, vanuit Peggau meer water. In Peggau is ook een klein museum en een speeltuin.

Meer informatie vind je hier

Sensenwerk Deutschfeistritz

Het smederijmuseum is niet ver van de Lurgrotte. Dit is een voormalige smederij, waar tussen 1848 en 1984 met behulp van watermolens zeisen geproduceerd werden en is uniek in Stiermarken. Door middel van demonstraties krijg je een indruk van het landleven en deze industrietak.

Meer informatie vind je hier.

Bundesgestüt Piber in Köflach (“Piber Schloss”)

Op zo’n 40 km ten oosten van Graz. Het kasteel werd tussen 1696 en 1716 gebouwd. Hier vind je de stoeterij voor de paarden van de Spaanse Rijschool in Wenen. Toen de stad Lipizza na de Eerste Wereldoorlog in Slovenië kwam te liggen, vonden de beroemde lipizzaner paarden een nieuw onderkomen in dit kasteel. Hier vindt een eerste selectie plaats op basis van hun theatertalent. Daarna worden de paarden 5 jaar getraind in de Spaanse Rijschool. Je kunt de stallen bezoeken en meer leren over de stoeterij.

Meer informatie vind je hier.

Bruck an der Mur

Deze stad bloeide in de 14de en 15de eeuw door de handel met Venetië, omdat de recht had graan en zout op te slaan. De mooie, oude stad tussen Mürz en Mur stamt uit deze tijd. Bruck was ook een stad van smeden en hun werken vormen de voornaamste historische bezienswaardigheden van de stad. Op het centrale plein staat een ijzeren put uit 1626. De deur naar de sacristie in de Pfarrkirche Mariä Geburt is een mooi voorbeeld van Stiermarkens metaalwerk. Deze gotische kerk is in barokstijl aangepast. De voormalige Minorietenkerk heeft belangrijke 14de-eeuwse fresco’s. Aan de centrale Koloman-Wallisch-Platz zie je het stadhuis met een mooie binnenplaats, in een voormalig hertogelijk paleis. Het mooiste gebouw van de stad is het laatgotische Kornmesserhaus, gebouwd voor de ijzerhandelaar Kornmess. Het heeft open arcaden op de begane grond en een loggia op de eerste verdieping. Aan de overkant van de Mur, staat de st.-Rupertuskirche, met een mooi fresco van het Laatste Oordeel uit 1420. Boven de stad verrijzen de ruïnes van het kasteel Landskron, waarvan alleen de klokkentoren nog overeind staat.

Schloss Herberstein

Het kasteel staat hoog op een naar het oosten gerichte rots, die steil naar het noorden daalt, in de Feistritzklamm. Het versterkte kasteel, niet zichtbaar van een afstand en moeilijk toegankelijk, bevindt zich op een strategische locatie. De oudste delen van het kasteel zijn uit het einde van de 13e eeuw. Het kasteel is vernoemd naar Herwig von Krottendorf: Herwigstein. Rond 1400 werd het kasteel uitgebreid met onder andere de gotische Catherine’s Chapel. De vestingmuur werd verschillende keren uitgebreid in de 15e eeuw. In het midden van de 16e eeuw werd het kasteel omgevormd tot een woongebouw en uitgebreid om de grote familie te huisvesten. In de 17e eeuw werd de ridderzaal gebouwd en de diepe gracht kreeg een overkapping. In de 17e en 18e eeuw behoorde ongeveer een vijfde van Stiermarken aan het kasteeltje van graaf Herberstein, zo’n 1000 boerderijen. Het kasteel is nu nog steeds eigendom van de familie Herberstein en heeft een residentiële en administratieve functie. Het kasteel is gebouwd in drie verschillende bouwstijlen: gotiek, renaissance en barok. Een rondgang door het slot neemt je mee langs de drie verschillende kunstperiodes, en de permanente tentoonstelling ‘Leven in het slot’, over Graaf van Herberstein, geeft een goed beeld van het leven van de 19e-eeuwse adel.

Twee musea kun je er bezoeken: in het Kunsthaus worden tijdelijke tentoonstellingen van internationale kunstenaars georganiseerd en in het Gironcoli-Museum kun je terecht voor de grootste collectie beeldhouwwerken van Bruno Girancoli, één van Oostenrijks bekendste hedendaagse kunstenaars.

Een bezoekje aan de prachtige tuinen van het slot mag je zeker niet overslaan. Zo vind je er de groene tuin van de harmonie, de witte tuin van de volmaaktheid, de blauwe tuin van de bestendigheid en de gele tuin van de hoop.

Mede dankzij de bijbehorende dierentuin, die al in de 17e eeuw haar deuren opende, werd het slot een echte publiekstrekker. Vroeger trof je hier enkel damherten aan, tegenwoordig vind je er dieren afkomstig uit de hele wereld; van koninklijke leeuwen tot speelse kangoeroes.

Meer informatie vind je hier.

Österreichisches Freilichtmuseum

In Stübing vind je dit openluchtmuseum met zo’n 60 ha en 100 boerderijen met bijgebouwen. Ze zijn gereconstrueerd en afkomstig uit verschillende regio’s. Sommigen stammen uit de middeleeuwen. Er is meubilair en er zijn gereedschappen te zien van vroeger die je een indruk geven hoe de omstandigheden waren in die tijd. De akkers worden echt bewerkt, er zijn exposities over het leven op het platteland en de volkscultuur en er zijn demonstraties. Ook kun je bijvoorbeeld leren kantklossen en de laatste zondag van september is het avonturendag.

Steiermark stockphoto from Shutterstock / ta pa

Astrid

Hoi, ik ben Astrid, bouwjaar 1983. Ik heb de lerarenopleiding geschiedenis en Mens & Maatschappij gedaan en lesgegeven op middelbare scholen in de vakken geschiedenis en aardrijkskunde. Mijn hobbies zijn lezen, reizen en alles wat met kunst en geschiedenis te maken heeft. Verder volg ik graag sport, zoals tennis, turnen en voetbal.
Ik schrijf voor Mamaliefde een wekelijkse reisblog over reizen en uitstapjes die ik zelf gemaakt heb, met de speciale nadruk op kunst en geschiedenis. Ook verzorg ik de taal van alle blogs die gepubliceerd worden.
Astrid

Latest posts by Astrid (see all)