Je zoon is 12 jaar en is na zijn groeispurt veranderd van een lieve jongen in een brutale zoon. Je herkent hem eigenlijk niet meer terug. Vroeger luisterde hij nog braaf en deed hij wat jij hem opdroeg. Jullie waren dikke maatjes en deden toch wel veel dingen samen zoals het spelen van spelletjes en het kijken van films. Tegenwoordig is van dit kameraadschap niks meer te merken. Hij vertikt het gewoonweg om zijn huiswerk te maken, zijn kamer op te ruimen, op tijd naar bed te gaan en eet zichzelf helemaal in de rondte. Je familie zegt dat je hem wat meer vrijheid moet geven maar dit werkt averechts volgens jou. Als jij hem vrijheid geeft dan doet hij helemaal niks meer is je ervaring. Maar eigenlijk ben je het gewoon enorm zat om elke keer achter zijn broek aan te zitten. Ook omdat je alleen maar stank voor dank krijgt. Het komt regelmatig voor dat je zoon jou uitscheldt en het is allesbehalve gezellig in huis. Je reageert hierop door te zeggen: ‘ik wil niet dat je zo tegen mij praat!’. Dit schijnt een goede reactie te zijn volgens verschillende opvoedboeken. Maar voor alsnog zie je niet het gewenste effect en zit je gewoonweg met je handen in het haar en verlang je naar rust en harmonie. Wat kan je doen wanneer je puber zich brutaal en respectloos gedraagt?

Is het een fase?

De puberteit liegt er niet om en veel ouders merken een grote gedragsverandering bij hun zoon of dochter. De hormonen spelen een grote rol en dit heeft mede invloed op de manier waarop emoties geuit worden. Stemmingswisselingen en opstandig gedrag horen hierbij en past bij deze ontwikkelingsfase. De hersenontwikkeling is ook nog voortdurend in beweging en heeft invloed tot aan je kind zijn 25e levensjaar. Het reageren op impulsen en emoties is iets wat pubers makkelijker afgaat dan nadenken over de consequenties van hun gedrag.

Laat je niet respectloos behandelen

Ondanks dat je puber in een lastige levensfase zit, krijgt je puber natuurlijk geen vrijbrief om jou de huid vol te schelden. Het is belangrijk dat je puber leert wat acceptabel is en wat niet. Een duidelijke ik-boodschap: ‘ik wil niet dat je zo tegen mij praat’ zorgt voor duidelijkheid. Veel ouders geven hun puber de kans om zijn gedrag te verbeteren of geven hun puber een logische consequentie van zijn of haar gedrag: ‘Ik wil dat je rustig met mij praat, als dat niet lukt probeer je het over een half uur nog maar een keer’. Veel ouders met pubers hebben het gevoel dat ze tegen een muur aan het praten zijn en de frustratie stapelt zich voortdurend op. Ondanks dat het lijkt dat je puber niet naar je luistert slaat hij jouw opmerkingen wel ergens in zijn hersenen op. Helaas laat hij dit niet direct aan je merken waardoor het lijkt alsof al jouw intenties geen effect hebben. Een troost: op latere leeftijd zal jij en je puber hier wel de vruchten van plukken!

Laat je puber meebeslissen

Vroeger bepaalde jij de regels in huis en had je kind zich daar maar aan te houden. Nu je puber in de puberteit zit is het aan te raden om samen rondom de tafel te zitten en naar elkaar te luisteren. Hoe ouder je puber wordt hoe meer verantwoordelijkheid je puber kan dragen. Maak opnieuw afspraken met je puber over hoe laat je puber thuiskomt na een feestje, wanneer je puber zijn huiswerk maakt en hoeveel uur je puber mag gamen. Maak samen een lijstje met wat je puber zou willen en wat jij wil en probeer een compromis te vinden. Op die manier voelt je puber dat er naar hem geluisterd wordt en zal hij zich ook sneller aan de afspraken houden. Veer ook een beetje mee met de ideeën van je puber zodat het echt een middenweg is tussen wat jij wil en je puber wil. Mocht je puber zich in de loop van de week of maand zich niet aan een afspraak houden dan kan je je kind hierop aanspreken: ‘We hadden samen afgesproken dat jij op dit tijdstip thuis zou komen. Dit is niet gebeurd en hier baal ik van. Wat ga jij doen om er de volgende keer voor te zorgen dat jij je aan deze afspraak houdt?’.

Pick your battles

Het is verleidelijk om voortdurend achter de broek van je puber te zitten. Mopperen over dat hij zijn huiswerk moet maken, zijn kamer moet opruimen en vooral niet zoveel moet eten werkt op langere termijn averechts. Je puber krijgt voortdurend de bevestiging dat hij toch niks goeds kan doen en hij verliest zijn motivatie. Probeer daarom vooral te focussen op wat echt belangrijk is. Zo kiezen er heel wat ouders voor om qua huiswerk er bom bovenop te zitten. Het schoonmaken van zijn kamer en het overmatig eten staat dan op de tweede of derde plek. Je puber zal vanzelf de consequenties ervaren wanneer hij zijn vieze kleding te laat in de wasmand gooit want dan heeft hij niet op tijd schone kleding. Ook zal hij merken dat zijn vrienden zijn kamer toch wel heel smerig vinden wanneer ze bij hem langskomen. Hetzelfde geld voor overmatig eten, je puber merkt vanzelf wat er met zijn lichaam gebeurt als hij dit blijft doen. De motivatie om iets aan de situatie te veranderen neemt dan vanzelf toe. Zonder dat jij er enorm veel energie in hoeft te steken!

Focus op de positieve momenten en benoem deze

Ook al zijn de positieve momenten vaak ver te zoeken: ze zijn wel van grote waarde! Zeker om het gezellig in huis te houden is het goed om een compliment te geven over kleine dingen. Heeft je puber uit zichzelf zijn jas aan de kapstok gehangen? Geef hem meteen een compliment: ‘wat fijn dat je je jas hebt opgehangen’. Heeft je kind uit zichzelf een gedeelte van zijn kamer opgeruimd? Ondanks dat je liever had gezien dat hij zijn hele kamer had opgeruimd kan je hier alsnog een compliment over geven. Positieve aandacht helpt je puber te groeien in zijn of haar ontwikkeling! En zeg nou zelf: ga je zelf harder je best doen als je alleen maar te horen krijgt wat je verkeerd doet? Of ben je juist extra gemotiveerd wanneer de ander ziet wat je allemaal goed doet?

Mocht je denken: ‘ik zou het toch wel een keer fijn vinden om met andere ouders te praten?’ Het Centrum Jeugd en Gezin organiseert door heel Nederland verschillende gratis themabijeenkomsten en cursussen over pubers.

Adolescent looking away stockphoto from Shutterstock / Fizkes

Social

Angela Reijnhoudt

Pedagoog at Jong Assertief
Angela is pedagoog bij jongassertief.nl en geeft geregeld trainingen aan jongeren die last hebben van verlegenheid. Ze woont samen met haar vriend en lieve papegaai Coco in een schattig huisje met tuin. Naast haar werk als pedagoog werkt ze met veel plezier als drogist. In haar vrije tijd danst ze met Coco, kan ze erg lachen om grapjes en voert ze tegelijkertijd graag diepgaande gesprekken over het leven.
Social