Zoals bij alle ontwikkelingen bij baby’s kan het flink verschillen wanneer de eerste tanden doorkomen. Wist je dat er zelfs baby’s geboren worden met een tandje? Het komt bij 1 op de 2000 baby’s voor. Vaak zit het tandje wat los omdat de wortel niet goed gegroeid is en het kan best in de weg zitten, de eerste maanden zijn tandjes nog compleet overbodig.

Lees ook: Tips duimen afleren met oa vieze smaak of dr thumb

Eerste tandje

Het eerste tandje komt gemiddeld tussen de 4 en 8 maanden door, meestal rond 6 maanden. Tandjes komen meestal per 2 door, en met een beetje pech zijn er soms 4 die tegelijkertijd je kindje plagen. Het eerste tandje is meestal een snijtand in het midden van de onderkaak, maar er is allerlei variatie mogelijk.

Volgorde doorkomen melkgebit

Het melkgebit bestaat uit 8 snijtanden, 4 hoektanden en 8 kiezen. Meestal komt dat gebit in een vaste volgorde. Na de twee centrale snijtanden onder, volgen die twee boven en de twee snijtanden daarnaast. Dan komen de buitenste snijtanden in de onderkaak. Dan volgen doorgaans eerst de voorste kiezen in de bovenkaak, dan in de onderkaak en daarna vullen de hoektanden de ontstane ruimte in. Daarna volgen de achterste kiezen. Meestal is het melkgebit rond 30 maanden compleet.

Symptomen doorbreken melkgebit

Op een gegeven moment kun je de tandjes zien en/of voelen door het tandvlees heen, maar je kunt het doorbreken van de (eerste) tandjes ook vaak merken aan:

  • veel kwijlen
  • op alles bijten (speelgoed, handjes)
  • huileriger
  • slechter slapen
  • soms wat koorts of verhoging
  • minder goed eten
  • rode en/of warme wang
  • luieruitslag
  • spuitluiers

Natuurlijk kunnen deze symptomen ook wat anders betekenen. Zo kwijlen veel kindjes wat meer in de periode rondom het eerste tandje, doordat de speekselklieren dan actiever worden. Sommige kindjes hebben nergens last van.

Lees ook: Tandjes baby; tips bij doorkomende tandjes

Wat doen bij het doorkomen van tandjes in het melkgebit?

Aandacht en knuffels allereerst en veel geduld. Kindjes slapen vaak slechter (ook als je kindje al doorsliep) en jij dus ook en het duurt vaak een week of zelfs enkele weken (als het er meer zijn bijvoorbeeld). Om de pijn iets te stillen kan je de volgende dingen doen:

  • Geef iets om te knabbelen. Denk aan een bijtspeeltje, broodkorst of fruit. Voor een extra koelend, pijnstillend effect kun je het in de koelkast leggen. Dat werkt goed bij een bijtspeeltje gevuld met water of bij fruit, maar ook andere bijtspeeltjes kan je vooraf even koelen. Let op: Het wordt afgeraden om iets uit de vriezer aan je kindje te geven omdat dat té koud zou kunnen zijn. Let ook op met het eten dat je geeft. Laat je kindje altijd rechtop zitten met eten, eventueel op schoot als dat nog niet zelfstandig gaat, en blijf er altijd bij. Als je normaal alles gepureerd geeft, let dan extra goed op dat het eten dat je geeft zacht genoeg is voor je kindje om fijn te malen zonder kiezen. Rauwe appel is bijvoorbeeld te hard, banaan of rijpe meloen of peer kunnen wel goed. Ik controleer het altijd of ik het tussen mijn vingers fijn kan knijpen.
  • Masseer het tandvlees. Niet alle kinderen vinden dit fijn, maar de jouwe misschien wel. Het kan met een schone vinger of de bolle kant van een (baby-)lepeltje.
  • Pijnstilling. Geef, in overleg met de huisarts of apotheker een babyparacetamol of dentinox. Dentinox is een middeltje dat bij de apotheek verkocht wordt dat je direct op het tandvlees kan doen. Het is suikervrij verkrijgbaar, er zit wel wat alcohol in (verstopt op het etiket als ethanol). Je gebruikt enkele druppeltjes per keer, waarbij je je kind 45 minuten na het aanbrengen niet moet laten eten en drinken.
  • Bij luieruitslag vaker verschonen. Mocht je kindje luieruitslag krijgen, zorg dan dat je vaak verschoont, vooral poepluiers zo snel mogelijk. Je kunt de plekken insmeren met billencrème. Als het mogelijk is (bijvoorbeeld warme zomerdagen in de tuin), kun je je kindje zonder luier laten rondlopen, dan geneest het nog sneller. Ook van luieruitslag kunnen kinderen flink uit hun doen zijn. Als het aanhoudt, kun je met de huisarts overleggen.

Lees ook: Tanden wisselen; welke leeftijd, tips pijn en tandenfee 

Tanden poetsen!

Meteen als het eerste tandje door is moet je eenmaal per dag poetsen. Het glazuur is namelijk nog niet uitgehard waardoor het extra gevoelig is voor gaatjes en zodra de tandjes door zijn, kan er tandsteen ontstaan, waardoor het tandvlees kan ontsteken. Kies het kleinste borsteltje en gebruik een klein beetje baby- of peutertandpasta. Dat heeft minder fluoride, maar wel genoeg om het tandglazuur te versterken (max. 500 ppm/fluoride). Het hoeft doorgaans niet uit de mond gespoeld te worden (kijk op de verpakking).

Wij gebruiken overigens een vingertandenborstel en met groot succes. Ik hoef hem maar te pakken en ons mannetje komt zelf naar me toe, terwijl het met een borsteltje veel lastiger was. Het poetsen zelf vindt hij trouwens nog steeds niet super, maar ik laat hem na het poetsen nog even sabbelen en dat vindt hij wel fijn.

Lees ook: Waarom tanden poetsen; stappenplan en tips om het leuker te maken

Tips bij het tandenpoetsen

Vanaf het doorbreken van het eerste tandje tot een jaar poets je 1 keer per dag (het liefst voor het slapengaan), vanaf één jaar 2 keer per dag.

Op een gegeven moment wil je kind zelf poetsen en dat is natuurlijk goed, ook om te oefenen. Wel raden tandartsen aan om tot 10 jaar de tanden van je kind zelf ook te poetsen. Je kan napoetsen, maar je kan ook je kind laten napoetsen, dan zou het voor je kind minder kunnen voelen alsof ze het niet goed doen.

Let bij 5 à 6 jaar extra goed op bij het doorkomen van de eerste kiezen, kinderen hebben dat zelf niet altijd door, maar ook deze kiezen zijn extra kwetsbaar vlak na het doorkomen.

Als je kind met 10 jaar zelf gaat poetsen, of al eerder, kan je tabletjes kopen, zogenaamde plakverklikkers en die na een poetsbeurt gebruiken. Die verkleuren de tanden op plekken die niet goed zijn gepoetst en zo leert je kind echt alle hoekjes mee te pakken.

Er zijn speciale kindertandenborstels te koop met apps die het leuk maken met spelletjes en filmpjes, en ook registeren of je kind alles heeft gepoetst, zie bijvoorbeeld de Philips Sonicare for Kids

Een filmpje hoe je gezellig de tanden van je jonge kind poetst.

Liedjes over tandenpoetsen:

Voeding baby’s

Let op dat je kindje niet te vaak op een dag zoete of zure dranken of voeding krijgt. Water of lauwe thee zonder suiker is prima voor kinderen en niet zo slecht voor de tanden, dat mag wel vaker, maar probeer de eet- en drinkmomenten te beperken. Het drinken van melk, sap of limonade uit een fles (maar drinken aan de borst net zo goed) kan, als je kind vaak slokjes neemt, leiden tot zuigflescariës. Dat is moeilijk te herkennen, maar als het tandenpoetsen pijn doet is dat wel een duidelijk signaal om eens bij een tandarts of mondhygiënist langs te gaan.

Baby’s first teeth stockphoto from Shutterstock / Nicola Bayliss

Hanna

Ik ben begin dertig, getrouwd, trotse mama van een kleine knuffelkont/dondersteen ('18). Mijn achtergrond is in de ontwikkelingspsychologie en ik heb ervaring in het onderwijs. Ik zit momenteel in de luxe positie dat ik thuis kan zijn bij mijn mannetje. Vanuit huis klus ik wat bij als vertaler en blogger. Ik hou van weetjes, gadgets en verdiep me graag in maatschappelijke vraagstukken.
Hanna