Spelen met ‘loose parts’; een onuitputbare schat

We hebben net Sinterklaas achter de rug en komend weekend vieren we Kerstmis. Een maand waarin veel kinderen aardig wat speelgoed zullen ontvangen. De vraag is; is dat eigenlijk wel nodig? We kennen vast allemaal het beeld van een baby dat een mand vol speelgoed heeft maar liever met de pollepel speelt die ze uit de keukenla hebben weten te vissen, of de veters aan mama’s schoenen, of de kartonnen doos waarin het speelgoed zit. De meeste kinderen hebben vaak nog een enorme fantasie en kunnen die prima gebruiken in het spel.

Lees ook: Overzicht van de populaire Waldorf balans / rockerboarden

Wat zijn ‘loose parts’?

Loose parts, oftewel losse onderdelen zijn voorwerpen die kinderen op oneindig veel manieren kunnen gebruiken in hun spel. Door er iets mee te doen, te verplaatsen of te combineren met andere materialen. De items zijn veelzijdig en kunnen niet slechts voor één functie gebruikt worden zoals een puzzel of een garage. Het is een vorm van “open end”-play waarbij de kinderen zelf hun spel vormgeven. Al handelend bouwen kinderen op een actieve manier kennis op door te experimenteren. Losse stukjes zetten aan tot divergent denken: kinderen zoeken zelf nieuwe mogelijkheden, spelideeën en oplossingen met het materiaal.

Een mooi voorbeeld van deze vorm van spelen was toen we op de toren stonden van een kasteel en iedereen tussen / over de kantelen heen keek voor het uitzicht en zoonlief zich op de grond met kleine steentjes stortte. Ook als we ergens zijn waar schelpen zijn, zijn ze allebei snel afgeleid. Wat voor ons een schelpenpad is, is voor hen een onuitputbare bron. Om er lijntjes in te trekken of hoopjes van te maken. Zelfs als er duidelijk doel is in het spel weten ze zich te vermaken. Door herhaling en het materiaal te ontdekken. Daar kunnen ze echt heel lang mee zoet zijn.

Lees ook: Speltips voor de Grimm’s houten regenboog

De Loose Parts theory

Er is zelfs een heuse theorie voor deze vorm van spel geformuleerd. Landschapsarchitect Simon Nicholson (1971) formuleert de theorie als volgt: “De mate van vindingrijkheid, creativiteit en ontdekkingen die een omgeving uitlokt is afhankelijk van het aantal en het soort variabelen in die omgeving.” Deze theorie komt dus ook uit de wereld van de ontwerpers van schoolpleinen en speeltuinen.

Een omgeving met vaste en statische voorwerpen leidt minder creatief spel uit dan wanneer de kinderen de vrijheid krijgen. Denk bijvoorbeeld aan het verschil tussen een buitenspeelplaats met takken, keien, zand en potjes. Een vorm die je steeds vaker tegenkomt in groene schoolpleinen. Deze zou volgens deze theorie meer speelprikkels bieden dan een speelplaats met een glijbaan en schommel. Losse onderdelen doen het beter dan materialen die één speelwijze suggereren. Zowel buiten als binnen.

Voorbeelden van Loose Parts

Eigenlijk kan je alles zien als loose parts. Of je nu buiten bent in de natuur waar je bijvoorbeeld denkt aan keien, takken, bladeren, zand en helikoptertjes. Of in de keuken de pollepel, snijplank, maatbeker, potjes etc. Andere voorbeelden zijn plankjes, linten, ringen, wasknijpers, buizen, stof, pallets, ballen, emmers, mandjes, banden, schelpen, kurken, doppen, rietjes, kralen, sateprikkers, schroefjes, zout, klei, satéprikkers, watten, spiegels etc..

Meer voorbeelden vind je bijvoorbeeld op pinterest.

Er zijn ook speelgoedmerken die speelgoed maken dat perfect is voor “open end”-play doordat je ze eigenlijk kan zien als loose parts. Denk bijvoorbeeld aan Grimm’s, Ostheimer, Wobbel maar ook Kapla. De één gebruikt het als dominosteentjes, de ander als constructiemateriaal en dochterlief om er een bedje mee te maken voor haar ‘baby’. Het mooie is dat het de volgende dag weer voor iets heel anders gebruikt kan worden.

Waarom spelen met loose parts?

  • Loose parts kunnen gebruikt worden op iedere door het kind gewenste manier.
  • Loose parts stimuleren de creativiteit en inbeeldingsvermogen.
  • Loose parts ontwikkelen meer vaardigheden dan het meeste plastic speelgoed.
  • Loose parts kunnen op vele verschillende manieren gebruikt worden.
  • Loose parts stimuleert het ontwikkelingsgericht denken.
  • Loose parts kan gecombineerd worden met diverse andere materialen.
  • Loose parts bevordert “open end”-play en leren.
  • Loose parts is eigenlijk heel betaalbaar.
  • Veel kinderen zullen loose parts verkiezen boven hun eigen speelgoed. Alles wat anders is is interessanter.

Spelen met loose parts?

Leuk natuurlijk al die theorie, maar hoe doe je het nu in de praktijk. Hoe kan je het nu het beste aanpakken. Nu kan je natuurlijk je kind volledig vrij laten gaan. Dan zal het vanzelf op zoek gaan naar voorwerpen om mee te spelen. Zoals de kartonnen doos bij het oud papier, een knoop die onder de bank is gerold, een spons uit de keuken, een wc-rol van het toilet etc.

Je kan je kind ook op weg helpen door divers materiaal waarmee gespeeld mag worden aan te bieden. Hierdoor laat je het spel zelf vrij, maar biedt je wel een kader aan die als basis gebruikt kan worden. Het kind kan beginnen te ontdekken en experimenteren met deze materialen. Vervolgens zal het spel zich al snel uitbreiden. Kinderen blijven tenslotte nooit op dezelfde plek met het spelen 😉

Let op: Het is belangrijk om je kind zelf te laten spelen en ontdekken. Natuurlijk kan je het vanaf een afstandje in de gaten houden, zeker als er onveilige situaties ontstaan. Maar zodra de grenzen wegvallen kunnen kinderen echt gaan experimenteren en grenzen verleggen. Als ouder zal je het niet altijd zien of begrijpen maar voor een kind gaat er een wereld open.

Mijn kind kan niet zelf spelen

Wel een kanttekening; niet ieder kind zal even snel weten hoe of wat. Soms kan je het helpen door hier gewoon de tijd voor te bieden. Even geen afleiding of andere suggesties geven, maar gewoon afwachten op wat er gaat gebeuren. Naar mate je kind ouder wordt zal het al snel aangewend zijn om iets met een duidelijk doel te doen. Mocht dat niet helpen, kan je natuurlijk altijd het materiaal introduceren en een aantal voorbeelden geven van wat je ermee kan doen, vervolgens samen met het kind te experimenteren en vervolgens vanaf een afstandje te observeren. Maar wel aanwezig blijven zodat je kind het gevoel krijgt dat het ‘goed’ is en vertrouwen krijgt om verder te ontdekken.

Leestips

Meer informatie over loose parts vind je voornamelijk op Amerikaanse sites;

Bron afbeeldingen

Volgende
Vorige

No Comments

Enroll Your Words

CommentLuv badge

To Top
// and these part of the code may be inserted in the end of HTML document of your website to exclude delays in loading of your main content.