Tijdens mijn afstudeerstage deed ik een onderzoek in opdracht van een neonatoloog. Daardoor kwam ik nog wel eens op de neonatologie intensive care (de NICU). Ik ben daar best wel geschrokken van wat ik zag. Zulke kleine baby’tjes! Als ik naar ze keek dan dacht ik alleen maar: jij hoort hier niet te zijn, je hoort nog in de buik van je moeder. Het deed me echt wat als ik die kleintjes zag waar van alles mee moet. Het overkomt ze, ze zijn zo weerloos. En o, wat moeten de ouders door een heftige periode gaan!

Lees ook: Extreme bevallingen; vroegste baby ooit

Wat is een vroeggeboorte?

De meeste zwangere vrouwen bevallen tussen de 37 en de 40 weken, dat is normaal. 5% van de kinderen wordt eerder dan 37 weken geboren. Twee van de drie hiervan wordt spontaan geboren. De oorzaak dat sommige vrouwen te vroeg (soms veel te vroeg) bevallen is vaak niet te vinden. Dingen die eventueel mee kunnen spelen zijn: te veel vruchtwater, een verkorte baarmoedermond, een meerlingenzwangerschap, vleesbomen in de wand van de baarmoeder, vaginale infecties of als je al eerder te vroeg bent bevallen. Ook dingen als een ongeluk, een moeder die rookt of drank of drugs gebruikt en een niet goed werkende placenta kunnen een vroeggeboorte veroorzaken. Eén op de drie te vroege bevallingen zijn geplande bevallingen. Dan is er altijd een medische oorzaak, bijvoorbeeld een zwangerschapsvergiftiging, en zulke geboortes worden altijd zo lang mogelijk uitgesteld.

Betekenis prematuur?

Een normale zwangerschap duurt ongeveer 40 weken. Als je tussen de 37 en de 42 weken bevalt dan wordt de baby als ‘voldragen’ gezien. Dat betekent dat het kindje rijp is om geboren te worden en dat de kans op complicaties klein is. Wordt je baby voor de 37 weken geboren dan spreken we van een prematuur. Natuurlijk zit er wel verschil in prematuren. Als je baby, net zoals mijn zoontje, met 35 weken geboren wordt is er sprake van heel andere problematiek dan dat je baby bijvoorbeeld met 27 weken wordt geboren. Wat ze overeen hebben is dat ze allebei niet rijp zijn om geboren te worden. Maar hoe eerder de baby geboren wordt hoe groter de problemen meestal. En daarbij geldt, elke dag langer in de buik is een dag rijper kind.

Verschil prematuur/dysmatuur?

De termen prematuur en dysmatuur worden nogal eens met elkaar verward. Bij een bevalling voor 37 weken zwangerschap, is een kind prematuur. Bij een bevalling voor 32 weken zwangerschap, is een kind ernstig prematuur en bij een bevalling voor 28 weken zwangerschap, is een kind extreem prematuur. Van een dysmatuur spreken we wanneer het geboortegewicht van het kind te laag is in verhouding tot de duur van de zwangerschap. Hier kan ook sprake van zijn bij een uitgedragen zwangerschap. Een combinatie van pre- en dysmaturiteit komt ook voor.

Levensvatbaar en overlevingskans

Of een kind het ‘te vroeg geboren zijn’ overleeft is afhankelijk van heel veel verschillende factoren. Als een kind geboren wordt kan niemand vertellen hoe het zal gaan en welke complicaties er gaan optreden. Wel is het zo dat hoe eerder een baby geboren wordt tijdens de zwangerschap, hoe kleiner de overlevingskans is. Als je met 24 en 25 weken bevalt moet de arts toestemming vragen om te behandelen. Soms wordt er zelf behandeld met 23 weken, maar dan alleen als het kindje huilt als hij of zij uit de buik is. Ook tijdens het traject van behandelen kan het zijn dat artsen op een punt komen dat ze denken dat het beter is om te stoppen met behandelen en dus het kindje te laten overlijden. Dit kan zijn omdat een baby heel veel lijdt of als er zulke grote complicaties optreden dat het kind ernstig gehandicapt wordt. Zulke beslissingen worden altijd samen met de ouders gedaan, en zijn natuurlijk heel heftig!

De overlevingskansen van een premature baby zijn;

  • Voor de 25 weken zwangerschap heeft een kind nauwelijks overlevingskansen
  • Na de 25 weken zwangerschap overleeft ongeveer 55,5% van de kinderen
  • Na 26 weken is dat 71,5%
  • Na 27 weken is dat 90%
  • Na 28 weken is dat 95%
  • En vanaf de 34 weken heeft een baby ongeveer gelijke kans op overleving als een voldragen baby.

Let op: Het gaat om een kansberekening afhankelijk van meerdere factoren en dus echt per situatie verschillend.

Kans op vroeggeboorte tweede kind

Is je eerste kind te vroeg geboren? Dan loop je meer risico om bij een tweede zwangerschap ook vroegtijdig te bevallen. Bij de vaststelling van het individuele risico op een tweede vroeggeboorte spelen meerdere factoren, waaronder de duur van de eerste zwangerschap, een rol. Ook van invloed is de vraag of je eerder zwanger was van een eenling of meerling en of je dat nu bent. Gemiddeld is de kans op een vroeggeboorte bij een tweede zwangerschap 15% hoger als je eerste kind ook te vroeg geboren is. Is je eerste kind geboren voor de duur van 35 weken, dan is de kans dat dit bij een tweede zwangerschap opnieuw gebeurt, maar liefst vijf keer hoger. Bij iedere vroeggeboorte neemt de kans op een volgende vroeggeboorte toe. Bij een bevalling à terme daalt dit percentage echter weer.

Symptomen dreigende vroeggeboorte

Veel symptomen die op vroeggeboorte kunnen wijzen, lijken op de gewone zwangerschapskwaaltjes waar je tijdens je zwangerschap mee te maken kunt krijgen. Neem daarom bij twijfel altijd contact op met je verloskundige of verantwoordelijke gynaecoloog. In de volgende gevallen kan er sprake zijn van een dreigende vroeggeboorte.

  • Je hebt rugpijn, buikkrampen of pijnlijke harde buiken die met regelmaat terugkomen; dit zouden weeën kunnen zijn.
  • Bij bloedverlies.
  • Je verliest ineens veel vocht of steeds kleine beetjes vocht; dit zou vruchtwater kunnen zijn.
  • Je maakt je zorgen, je voelt je onzeker of je hebt het gevoel dat er iets niet klopt.

Bovenstaande symptomen kunnen een indicatie zijn voor een dreigende vroeggeboorte. In deze gevallen neem je contact op met je verloskundige of bij een medische indicatie, met je gynaecoloog. Deze kunnen je klachten goed beoordelen. De verloskundige zal je bij twijfel altijd doorsturen naar het ziekenhuis, alwaar de conditie van je baby kan worden gecontroleerd. Vaak gebeurt dit met een CTG (hartfilmpje). Met een amnicator vruchtwaterindicator, kan bij vochtverlies worden vastgesteld of het gaat om vruchtwater. Vruchtwater wordt vaak verward met afscheiding of urine. Over het algemeen ruikt vruchtwater wat zoetig en is het helder van kleur. Er kunnen wat witte of gele vlokjes in drijven. Soms is het vruchtwater groenig of bruinig van kleur. In dat geval heeft de baby in het vruchtwater gepoept. We spreken dan van meconiumhoudend vruchtwater. Wanneer de vliezen zijn gebroken, kan met een echo worden bepaald hoeveel vruchtwater er nog in de baarmoeder zit. Met een inwendig onderzoek kan verder nog worden beoordeeld of er sprake is van ontsluiting.

Lees ook: Voortekenen symptomen begin bevalling

Complicaties vroeggeboorte

Het basisprobleem is: de organen zijn nog niet rijp om alles op eigen kracht te doen. In de buik hoeft de baby niks te doen, hij hoeft geen adem te halen, hij hoeft niet zelf te eten, zijn darmen hoeven het eten ook nog niet te verwerken en de weerstand van de moeder zorgt ervoor dat de baby niet ziek wordt. Alles wat hij nodig heeft wordt via de navelstreng toegediend. In de buik krijgen de organen de tijd uit te rijpen voor het werk wat ze moeten doen als ze geboren zijn. Als ee