“Mam! Het is vijf over kwart over twee.” Ja, dit zei mijn dochter een maand geleden echt. Ik verzin dit niet. Wat zeg ik, ik kan dit niet eens verzinnen. Onze 7-jarige dochter leert klokkijken op school. Ze loopt vele meters op een dag. Ze rent tussen de analoge en digitale klok heen en weer om te zien welke cijfers en wijzers bij elkaar horen. Gelukkig voor haar hangen ze op 3 meter afstand van elkaar.

Lees ook: Veters strikken; Van welke leeftijd, stappenplan diverse methoden zoals konijnenoortjes methode, speelgoed, boeken en oefenschoenen om te oefenen tot diploma

Tijdsbesef

Het leren klokkijken begint al voordat ze in groep 3 terechtkomen. Onbewust ben je er misschien al wel mee bezig. Wat zeg jij als je kleuter vraagt: “Wanneer gaan we eten, mama?” Waarschijnlijk iets in de trant van: “Over 10 minuten, Indy.” Of “Als de grote wijzer bovenaan staat, dan mag je televisie kijken.” Daarmee zet je de eerste stappen naar het creëren van tijdsbesef. Laat ze zelf ook eens kijken op de klok. Leg uit wanneer het 18:30 uur is, ze naar bed moeten. Bijvoorbeeld: “Als de grote wijzer precies beneden staat is het half zeven.” Hebben ze op tijd in de gaten dat het precies 18:30 uur is, dan mogen ze vijf minuten langer opblijven. En of ze hun best zullen doen 😊.

Kennismaking

Wanneer het tijdsbesef zich voldoende ontwikkeld heeft is het tijd voor de volgende stap. Tijd om het “Haasjesboek” erbij te pakken. Het boek is al 28 jaar oud en heeft mij geholpen in de kennismaking met de klok. De analoge klok welteverstaan. In het boek komen er tijdens het verhaal allerlei tijden langs. De taak aan je kind om de tijd zo te draaien dat de grote wijzer op de twaalf staat en de kleine op de drie, wanneer ik vertel dat de haasjes om 15:00 uur uit school komen rennen.

Ik begrijp dat niet iedereen beschikt over een 28 jaar oud Haasjesboek, dus een speelgoedklok waarbij je de wijzers zelf kunt bewegen volstaat natuurlijk ook. Je kunt zelf een ander boek voorlezen en er tijden bij verzinnen. Er zijn ook andere spelletjes om te spelen met de klok die je zelf moet bedienen.

Spelletjes met de klok waarvan je de wijzers zelf kunt draaien

  • Wie draait de wijzers het snelst op de tijd die de ander benoemt (gebruik ook de timer op je telefoon)
  • Draai de wijzers en raad de tijd
  • Draai de wijzers met je ogen dicht en raad welke tijd je hebt gedraaid, gokken maar.
  • Voel met je handen welke tijd de wijzers aangeven. De wijzers zijn door de tegenspeler gedraaid.
  • Noem een activiteit: Lunch, slapen, spelen, school, hond uitlaten etc. Laat de ander met de wijzers aangeven wanneer dit vandaag zal gebeuren.
  • En andersom: draai een tijd en zeg wat je gaat doen om die tijd.

Leren klokkijken

In groep 3 maken de kinderen kennis met de hele en halve uren. Ze leren waar de grote en kleine wijzer voor staat. Is het voor je kind moeilijk om de grote en kleine wijzer uit elkaar te houden? Oefen dit thuis. Laat je kind ook opdrachten voor jou maken. Kinderen vinden het geweldig om de juf te spelen over hun ouder. Overvraag je kind niet, maar houdt het bij deze tijdsaanduidingen. Zo doet je kind positieve ervaringen op. Heeft je kind dit snel onder de knie en vraagt het naar meer uitdaging? Dan kun je doorgaan naar een moeilijkere stap, de kwartieren. En als laatste komen de 10 en 5 minuten aan de beurt. Voorafgaand aan het oefenen met de tijden is het belangrijk om je kind te laten weten dat er 60 minuten in één uur gaan. Zo kunnen ze makkelijker de connectie maken met de tien en vijf minuten.

Onze dochter maakte in het begin vaak de fout wanneer het 18:45 was (op de analoge klok) zij dacht dat het kwart voor zes was, omdat de kleine wijzer ook dichtbij de zes stond. Hetzelfde was het geval met de halve uren. Om 13:30 dacht ze dat het half één was. Het hielp onze dochter om uit te leggen dat de kleine wijzer al over de één was en het dus geen één uur meer kon zijn, omdat de wijzer al over de één was gegaan.

Gek feitje

Het getal 60 komt nooit voor op de digitale klok, terwijl één uur wel 60 minuten is. Dit vond ik zelf erg gek toen ik leerde klokkijken.

Digitaal

Wanneer je kind gewend is aan alle tijden op de analoge klok, is de digitale klok aan de beurt. Het leren klokkijken op de digitale klok komt vaak in groep 4 aan de orde. Deze overgang kan lastig zijn. De tijden na het middaguur (12:00 uur) zijn moeilijker. Omdat het dan overgaat in 13:00 uur terwijl je één uur zegt, dat is verwarrend.

Leer je kind dat ze er altijd 12 moeten aftrekken wanneer het eerste getal boven de 12 is.

Andersom geldt hetzelfde: wanneer ze 16:00 uur in de middag moeten opschrijven dan moeten ze 4 + 12 doen om tot het getal 16 te komen.

Daarnaast moet je kind tot 60 kunnen tellen om de minuten te snappen achter de dubbele punten. Kan je kind dit, dan kun je hem de belangrijke minuten uitleggen. Zoals: 15, 30, 45 en 00. Daarna kun je doorgaan naar de tientallen en vervolgens de vijftallen. Om dit onder de knie te krijgen, moet je blijven en blijven oefenen.

Let op: ook in dit geval kunnen kinderen het zichzelf verkeerd aanleren. Zo zei onze dochter bij 8:45 dat het kwart voor acht was, omdat ze een acht zag staan op de wekker. Een veelvoorkomende fout.

Een leuke klok om digitaal en analoog met elkaar te combineren vind je hier. Ik ben enthousiast!

Opdrachten

Er zijn nog meer opdrachten om het klokkijken te stimuleren. Want elke dag kun je wel een vraag verzinnen met betrekking tot het klokkijken.

  • Over hoeveel minuten begint het Klokhuis?
  • Hoe laat wil je ontbijten?

Er zijn ook andere spelletjes

  • Pak een zandloper en ontdek samen hoeveel minuten de zandloper erover doet
  • Stel hier vervolgens weer vragen over, bijvoorbeeld: Hoe vaak moet ik de zandloper omzetten om één uur te krijgen?
  • Of doe een wedstrijdje: wie kan het vaakst springen binnen één zandloper.
  • Maak samen een tijdschema van je dag. Doe dit voor een doordeweekse dag en een dag in het weekend
  • Je kunt ook een tijdlijn maken over je hele leven. Het is minder gerelateerd aan klokkijken. Maar heeft wel te maken met tijd.

Horloges

Een horloge stimuleert het bezig zijn met de tijd. En deze zijn er in alle soorten en maten.

  • Een analoog eenhoornhorloge vind je hier.
  • En is je kind een stoere soldaat? Dan is dit digitale horloge hier wat voor jouw kind.

Vergeten

En opeens is plotsklaps al het geleerde over klokkijken vergeten. Ik zeg: “Over vijf minuten ga je naar bed toe.” Geheid dat ik de tijd vergeet en ze stiekem langer mogen opblijven zonder dat ik het door heb. Ze kunnen dan opeens heel lief en rustig in een hoekje zitten, zonder dat ze opvallen. En ze hebben stiekem expres geen enkel tijdsbesef meer. “Oops, vergeten mama.”

Boy learning time stockphoto from Shutterstock / littlekidmoment

Anita Schokker

Blogger at Mama in de val
Ik mag mijzelf mama noemen van drie ongelooflijk leuke kindertjes. Op het moment van schrijven zijn ze 7,4 en 1 jaar. Over een jaar zal dat weer anders zijn :-)

Ik ben sinds 2017 gaan schrijven. Over vele belevenissen rondom mijn leven als mama met epilepsie. Op een inspirerende, gekke, eerlijke en flap-uitige manier.
Een jaar later mag ik ook bloggen voor Mamaliefde. Ben ik dan nu een 'freelance blogger'? Tja, het maakt mij eigenlijk niet uit welk naampje ik draag. Als ik maar mag schrijven.
Lieve groet,
Anita