Het komt de laatste tijd steeds vaker in het nieuws omdat het onder het festivalpubliek en jongeren de nieuwe trend is; ballonnetjes gevuld met een lachgaspatroon. Door deze lucht in te ademen wordt heel kort de zuurstoftoevoer naar de hersenen afgesloten waardoor er een bijzondere ervaring ontstaat. Lachgas valt sinds 2016 niet meer onder de geneesmiddelen en mag legaal verkocht worden, waardoor het voor veel mensen een populairdere variant is van drugs en goedkoper dan alcohol. Momenteel komen er steeds meer onderzoeken over de gevolgen hiervan en wordt het op steeds meer festivals verboden. Maar hoe zit het nu allemaal precies?

Lees ook: Foetaal Alcohol Syndroom

Wat is lachgas / distikstofmonoxide?

Lachgas is de populaire benaming voor distikstofmonoxide. Het geur- en kleurloze gas is van oorsprong al 200 jaar een narcosemiddel en pijnstiller, en is nog steeds in gebruik voor medische toepassingen. Het is ook een drijfgas voor levensmiddelen in spuitbussen zoals slagroom, en het is in gebruik bij dragracers om het motorvermogen te verbeteren. Lachgas is tegenwoordig erg populair onder jongeren door de kortdurende roes die het geeft na inname. Hiervoor is het lachgas in een ballon gespoten waarna het eenvoudig kan worden geïnhaleerd. Vooral capsules lachgas, bedoeld voor levensmiddelen, zijn populair.

Het effect van lachgas

Het effect van lachgas voor recreatief gebruik is al heel lang bekend. Al in de 19e eeuw was het een populaire attractie op kermissen, waar de bezoekers door het gas een hoge stem kregen, in een roes raakten of zelfs even buiten westen raakten. Het inhaleren geeft een korte roes van ongeveer 1 tot 5 minuten. De werking is sterker als er veel gas in 1 keer wordt ingeademd. Het kan ook een gevoel geven alsof je bijna het bewustzijn verliest of kortdurend in een dronken toestand verkeert. Hoge doseringen geven soms een korte hallucinatie. Beelden en geluiden worden anders ervaren dan werkelijk het geval is.

Hoeveel lachgas mag je nemen?

Lachgas verdrijft de aanwezige zuurstof in het lichaam. Bij inname via een ballon krijgt de gebruiker weer zuurstof op het moment dat de ballon wegvliegt. Lichamelijk zijn er symptomen merkbaar zoals tintelingen door het gehele lichaam, een versnelde ademhaling, duizeligheid en hoofdpijn, slappe armen en benen, misselijkheid en verwardheid. Geestelijk kan het een vrolijk gevoel geven, maar ook juist angst en onrust veroorzaken.

Risico’s van het gebruik van lachgas

Volgens de gegevens van het Trimbos-instituut zijn er risico’s op korte en lange termijn. Door een te grote inname is er door zuurstoftekort een kans op bewusteloosheid. Hierdoor kunnen er ongelukken plaatsvinden. Zuurstoftekort is nooit goed voor de hersenen. Lachgas zet uit in de lucht. Bij verkouden personen kan dit zorgen voor gesprongen trommelvliezen met kans op blijvende gehoorschade. Bij direct gebruik uit een slagroomspuit kunnen de lippen, mond en longen bevriezen.

Hersenen van jongeren zijn nog in ontwikkeling. Bewustzijnverlagende stoffen kunnen deze ontwikkeling vertragen. Bij langdurig en veelvuldig gebruik is er een risico op een verstoorde aanmaak van rode bloedcellen en zaadcellen. Er kan een tekort aan vitamine B12 ontstaan, wat neurologische stoornissen kan veroorzaken, (blijvende tintelingen, pijnscheuten of een verdoofd gevoel aan de ledematen). De laatste cijfers spreken over 5% van de gebruikers met klachten. Door geestelijke afhankelijkheid aan lachgas, is er steeds meer van het middel nodig om hetzelfde effect te geven. Dit verhoogt direct het risico. Onbekend is het gevolg van kleine metaaldeeltjes uit de capsule die door gebruik in het lichaam terechtkomen.

Het gebruik van lachgas in het verkeer is gevaarlijk. Onder invloed van lachgas mag er geen auto worden gereden. Bestuurders zijn euforisch en onoplettend en kunnen zich niet op het overige verkeer concentreren. Het werkzame effect is normaal gesproken binnen 5 minuten verdwenen. Houd voor een goede veiligheid minimaal een uur aan voordat er weer aan het verkeer kan worden deelgenomen.

De wet

Lachgas valt momenteel onder de warenwet en is te koop bij detailhandelszaken, bezorgdiensten en via het internet voor een prijs rond de €0,35 per patroon. (juli 2019). Verkoop, bezit en gebruik is niet strafbaar. Door de toenemende vraag van lachgas voor recreatief gebruik pleiten veel politieke partijen voor een verbod op verkoop, waardoor lachgas onder de opiumwet zou komen te vallen. Het is dus nog maar de vraag hoe lang het nog vrij verkrijgbaar zal zijn. Het is niet verboden om lachgaspatronen in de auto te vervoeren. Het is wel verboden om onder invloed van lachgas aan het verkeer deel te nemen. Tot een uur na inname is lachgas in het bloed te traceren.

Gevolgen en effecten

Als een gebruiker door een te grote hoeveelheid lachgas bewusteloos raakt, dan is er risico op vallen waardoor er lichamelijk letsel kan ontstaan.

  • Er zijn meerdere gevallen bekend waarin gebruikers van grote hoeveelheden lachgas per avond (100 stuks op een avond) last krijgen van blijvende neurologische schade. Het ruggenmerg zal door het gebruik worden aangetast waardoor er een dwarslaesie kan ontstaan. Een tekort aan vitamine B12 is hiervan de grootste boosdoener.
  • Er zijn zelfs jongeren overleden als gevolg van het gebruik van lachgas. Dit gebeurde tijdens een feest, maar ook als gevolg van een auto-ongeluk waarbij de bestuurder onder invloed van lachgas aan het rijden was. (5 slachtoffers in juli 2019).
  • Combinatiegebruik met verdovende middelen of alcohol versterkt de effecten van het lachgas. In combinatie met XTC of Ketamine zal het versterkende effect een zeer intense trip kunnen uitlokken. De persoon kan tijdens deze trip zeer angstig worden.
  • Er is nog geen zekerheid over de effect van het gebruik van lachgas tijdens de zwangerschap. Om risico voor het ongeboren kind te vermijden wordt het gebruik afgeraden.
  • Tijden het vullen van ballonnen met lachgas, kan de tank tussen de benen ernstige bevriezingsverschijnselen veroorzaken. Onder invloed van het middel wordt kou en warmte niet gevoeld.

Niet alleen de hoeveelheid ingeademde lachgas is bepalend voor het effect, maar ook persoonlijke factoren zoals de eigen verwachtingen over het effect, de eigen ziektegeschiedenis, de conditie en mate van vermoeidheid en eerdere ervaringen met lachgas. Lachgas kan hallucinaties triggeren waardoor ze na gebruik ‘spontaan’ kunnen voorkomen. De effecten per persoon zijn altijd verschillend, waardoor er geen algemeen toepasbare waarschuwing mogelijk is.