Spelen, of het zichzelf vermaken van kinderen hoeft niet heel moeilijk en ingewikkeld te zijn. Dat we ze overladen met speelgoed; het een nog groter en met meer lichtjes en muziek dan het andere is helemaal niet nodig. Het spelen met andere kosteloze materialen zorgt er voor dat kinderen hun fantasie moeten gebruiken. Ze bedenken zelf een functie voor iets en gaan er mee aan de slag. Met jonge kinderen is dit vaak ook een succes, ze gaan heerlijk ontdekken met de verschillende materialen. Gratis, gratis. Het is een woord wat Nederlanders graag horen. En dan heb ik het niet over de gratis prulletjes die je bij €15,- spenderen ‘gratis’ bij je boodschappen krijgt. Nee. Ik heb het vandaag over materialen die je vaak al in huis hebt om mee te knutselen. En na wat gespard te hebben met mijn sparringsdochters, komen we tot een heleboel speelmaterialen.

Lees ook: leukste peuter activiteiten, ook voor kleuters of dreumessen van 1 en 2 jaar. Geschikt binnen, buiten of kinderopvang.
Lees ook: Duurzaam speelgoed; Waar op letten bij aanschaf van eerlijk / houten speelgoed?
Lees ook: Bootje knutselen dat echt kan drijven van kosteloze materialen zoals piepschuim, plastic fles, karton of eierdoos.

Wat is kosteloos materiaal?

De maatschappij is steeds meer bezig met het tegengaan van de plastic soep en andere duurzame alternatieven zodat de wereld ook nog leefbaar blijft voor de generaties die na ons komen. Ook zelf kan je hier heel eenvoudig een bijdrage aan leveren. Het zal echt niet de eerste keer zijn dat je kind een cadeautje krijgt en het de doos of het strik dat eromheen zit interessanter vindt dan de inhoud, of het uren kan spelen met een paar pannen en een pollepel gevonden in de keuken. Ook buiten vinden ze al snel de mooiste stokken, kastanjes en meer. Ze hebben nog geen besef van waarde en zien overal spelmateriaal in. Dit zijn de zogenaamde kosteloze (gratis) materialen om mee te spelen. Deze zijn zeer geschikt om te knutselen, en van kunst nieuwe creaties te maken, er muziek mee te maken of het te verwerken in het spel. Daarom een handig overzicht wat allemaal interessant kan zijn om te gaan verzamelen voor spel.

Lees ook: 10 tips voor een duurzame(re) levensstijl met kinderen

Natuur

Uit de natuur kun je een heleboel materialen halen om lekker mee te knutselen. Daarnaast zijn er heel veel spelletjes mee te verzinnen.

Lees ook: Spelen in de natuur

Bloemen

Als klein meisje kwam ik thuis met een blaasbloem achter mijn rug. “Mam! Ik heb een verrassing voor je.” Wat was mijn mama blij met deze bloem. Het is leuk voor kinderen om bloemen te plukken. Je kunt niet elke bloem plukken. Een paar margrietjes, boterbloemen of klaprozen en wat bladeren vormen al een prachtig boeket. Een boeket waar papa heel blij mee gaat zijn.

Stokjesspeurtocht

Er is niet altijd stoepkrijt nodig voor een speurtocht. Verzamel een paar takjes en leg ze achter elkaar en zet de speurtocht uit. In Hans & Grietjestijl.

Stenen

Er zijn heel leuke vormen te maken van steentjes. Zo kan je een smiley neerleggen van steentjes. De eerste die de afbeelding raadt, mag de volgende neerleggen.

Verpakkingsmateriaal

Voedsel is vaak verpakt in plastic, glas, blik, karton. Zonde om dit zomaar weg te gooien. Er zit namelijk uren plezier in. Vroeger gooiden ze al 10 gestapelde blikjes om op de kermis.

Lees ook: Spelen & knutselen met een kartonnen doos

Kranten

Ouderwets een hoofd van papier maché maken. Je blaast een ballon op en je mag lekker kliederen met lijm en stukken krant. Kun jij je meester in detail namaken?

Met kranten kun je ook een hoedje van papier vouwen, zing je dat liedje dan gezellig mee? Of is dat te kinderachtig? Dan is krantenmeppertje wat voor jou 😊. Ben je wat creatiever, maak dan een collage met het thema ‘mijn droomslaapkamer’.

Glazen potjes

Op donkere winteravonden kan een kaarsje in een potje niet ontbreken. De leukste knutsels blijven de knutsels die ook echt in gebruik worden genomen. En dan mag dochterlief natuurlijk stiekem langer opblijven om het kaarsje in haar jampotje echt te zien schijnen.

De WC-rol

Diverse scholen hebben ze uit de ban gedaan, vanwege hygiëne. Als je er zelf niet zo vies van bent, dan zijn er heel leuke knutsels mee te maken. Zoals:

  • Heuse speeltuinen
  • Verrekijkers
  • Boten
  • Toeters
  • Bruggen
  • Kaboutertjes
  • Drinkkarton

Lees oo:; Knutselen met wc-rollen

Melkpakken

Knutselmateriaal van ongekende klasse.

  • Lampion: Even omspoelen en je kunt er een lampion van maken die je dan weer leuk kunt gebruiken tijdens Sint Maarten. Loop je liever niet langs de deuren, laat dan het touwtje achterwege en zet hem als kaarshouder op tafel.
  • Vogelhuisje: Een vogelhuisje versierd met allerlei kleurtjes. Je hoort de vogels vast snel zingen, wanneer ze in zo’n leuk huisje mogen eten.
  • Portemonnee: Wist je dat je zelfs een portemonnee kunt maken van een drankkarton?! Kan je meteen nieuwe melk kopen met geld uit je eigen portemonneetje om dat vogelhuisje te knutselen.

Lees ook: Knutselen met melkpakken

Toetjesbakjes

Je kent ze wel, die 6 toetjesbakjes aan elkaar 3×2. Mijn kinderen willen deze toetjes heeeeel graag. Veel leuker dan zo’n toetje in een ‘drankkarton’. Nu ik dit schrijf strijk ik morgen over mijn hart. Want ik wil deze creaties heel graag zelf maken. Leuke varkentjes met een danoontje neus, guitige paddenstoeltjes of een auto met bierdopjeswielen.

Schoenendoos

De schoenendoos mag niet ontbreken in dit rijtje. Wie heeft er nou geen kijkdoos gemaakt?

Yoghurt emmertje

Allereerst mag je genieten van die volle yoghurt, het liefste met een dot honing en walnoten om het af te maken. Als hij daarna schoon wordt gemaakt door moeders, kun je er van alles mee maken. Heb je nou héél veel knutselspullen, zoals: bierdopjes, steentjes en kurken. Dan kun je deze mooi in dit emmertje bewaren. Vergeet niet om dit emmertje vrolijk te versieren!

PET-fles

De PET-fles. Natuurlijk niet geheel gratis, omdat je het statiegeld van € 0,25 cent niet meer terugkrijgt. Wat kun je dan allemaal doen met dit ‘niet-zo-gratis knutselmateriaal’?

  • Rammelaar: Stop wat Legoblokjes in een klein flesje. Dop erop en de kleine kan heerlijk rammelen.
  • Straaljager Proef: Een nog mindere gratis activiteit: Stop 5 Mentos-snoepjes in een volle fles cola en dan rennen maar. Laat de fles wel staan 😊.

Eierdoos

Maak eens een:

  • Rups
  • Schatkist
  • Paasmandje gevuld met eieren
  • Krokodil: Als je een rups te lief vindt. Maak dan eens een krokodil. Held!

Bierdopjes

In de volksmond blijven het bierdopjes heten. Terwijl er zoveel andere flesjes worden gedopt. Maar bij deze term weet iedereen meteen wat er bedoeld wordt. Wat kun je er zoal mee doen?

  • Wielen: Uiteraard kunnen ze fungeren als wielen aan de auto van het Danoontjebakje
  • Fotolijstje: Versier de rand van een fotolijstje
  • Ketting: Versier je eigen dopje en prik er een gaatje doorheen. Haal er een draad doorheen

Kurk

  • Onderzetter: Mijn zwager maakte ooit een onderzetter van het kurk van al zijn lege wijnflessen.
  • Bootje: Steek een paar prikkers in het kurkje en hang er een stukje papier of stof aan en je bootje is klaar om gedoopt te worden
  • Muisjes: Een gekurkt lichaam en daaraan een snoezige oortjes en snorharen

Cd’s

Als kinderen nog weten wat Cd’s eigenlijk zijn. En anders is het een mooie geschiedenisles.

  • Tol: Druk een knikker in het midden van de CD en je hebt een tol. Supermakkelijk en leuk
  • Dromenvanger
  • Spiegel: Cd’tje, Cd’tje aan de hand, wie is het mooiste van het land?

Tegels

Tegels die overgebleven zijn uit de net verbouwde toilet. Hoe leuk is het als je deze eerst kapot mag maken om er vervolgens een mooi kunstwerk van te maken. Is jullie toilet niet verbouwd, check in je familie- en vriendenkring of zij nog tegels hebben liggen waar jullie iets prachtigs mee kunnen maken.

Stof

Gordijnenstof, oud dekbedovertrek, versleten handdoeken of het oude slaapzakje van de baby. Knip allerlei vierkantjes uit en naai deze aan elkaar. Zo heb je een uniek warm kleedje voor over je beentjes.

Behang

Bloemetjes, Nijntjes, roze en steigerhout behang. Allemaal restjes behang wat net te weinig is om een kamer mee te behangen. En het verstoft allemaal op zolder. Je kunt er voor kiezen om een kamer te behangen met al deze soorten bij elkaar. Maar is dit niet jouw smaak dan zijn er ook andere mogelijkheden:

  • Olifantje: Knip een Nijntjeslurf, een bloementjesstaart en een steigerhouten buik.
  • Mens: Heb je nog een lange strook. Teken je kind op het behang. Zo heb je een levensgrote papieren versie van je kind. Welke gekke kleding tekent ze op zichzelf?

Schatzoeken

Voor dit spel heb ik een soort schatkist gemaakt van een ingepakte doos die we vorig jaar onder de boom hadden staan. Deze heb ik gevuld met onder andere wc-rollen, tupperware bakjes, hydrofielen en nog veel meer. Voornamelijk materialen die in de keuken liggen. In een van de laatjes waar ze graag in grabbelen maar van mij niet mogen komen. Of in een van de grote recycle-bakken waarin ik wc-rollen, potjes en flesjes bewaar. Wattenstaafjes of propjes krantenpapier doen het ook altijd erg goed. Voor een knutselproject of zoals nu om mee te spelen. Deze doos plaats ik in het midden van de woonkamer zodat er naar hartelust vrij mee gespeeld kan worden. Het zijn materialen waar ze lekker mee kunnen gaan experimenteren en onderzoeken.

Spel uitbreiden

Als ze ouder zijn zelf een spel mee bedenken; bijvoorbeeld een constructiespel of een fantasiespel. Dit is goed voor de creatieve ontwikkeling van je kind. Zelfs als ze even niet goed weten wat ze er mee moeten doen. Als ze lekker bezig zijn zullen er vanzelf materialen bij zoeken om het spel uit te breiden. Als je je kind observeert kan je zelf ook materialen aandragen die zorgen voor een verdieping van het spel.

Watjes

Zomer speelgoed - Mamaliefde

Allerlei soorten watjes die er hier in huis rondzwerven; wattenstaafjes, losse watten en pads. Samen met een rietje. Hiermee kan je kind alle kanten op. Heerlijk plukken en alles uit elkaar halen. Door het rietje een watje vooruit blazen of juist proberen met de wattenstaafjes een bouwwerk te maken. Mikado is ook mogelijk, of wat dacht je van verven met water. Daarvoor heb je dan nog wel water nodig.

PoetsenZomer speelgoed - Mamaliefde

Hier in huis willen ze graag op mama lijken, en poetsen vinden ze erg leuk. Zeker als daar water bij komt kijken. Daarom heb ik een set gemaakt met afwasborstel, doekje, kwastje en niet op de foto een schuursponsje. Of ze er nu een watergevecht mee gaan doen of hun fietsje gaan poetsen.

Licht en donker

Zomer speelgoed - Mamaliefde

In de zomer misschien lastig omdat het pas vrij laat donker wordt, maar ik vind dit zelf wel een hele leuke set. Hiervoor heb ik wat materialen verzameld die met licht en donker te maken hebben. Zoals een knipperend fietslampje, twee fluoriscerende sleutelhangers, een zaklampsleutelhanger, glow in the dark sticks en glow in the dark sterren. Ik biedt ze gewoon aan en zij bedenken wel wat ze ermee doen. Of ze er nu een waterorgel van gaan maken.

Knisperen

Zomer speelgoed - Mamaliefde

Ik heb in een zakje wat losse materialen verzameld, denk aan karton, plastic zakje, een luchtkussentje, noppenfolie en keukenpapier. Vijf alledaagse materialen, voornamelijk verpakkingsmaterialen die ik heb gebruikt. Die anders in de prullenbak belanden. Met deze materialen is het heel leuk knisperen voor baby’s en dreumessen. Natuurlijk met het plastic wel onder toezicht!

Vormen maken

Zomer speelgoed - Mamaliefde

Zoonlief was erbij toen ik de foto’s ging maken en vond deze wel heel interessant. Terwijl het niet meer is dan schuurpapier met een grove korrel en wat wollige touwtjes. Hiervoor heb je de wat dikkere / harige wol nodig. Die kan je dan op het schuurpapier in een bepaalde vorm leggen en blijft ‘plakken’. Heel leuk om mee te spelen.

Gratis

En wat je er helemaal gratis bij krijgt is nog wel het mooiste van alles. De lachebekjes van jouw kinderen. Bonnetje erbij?

Heb jij wel eens geknutseld met kosteloze materialen?

Recycle craft stockphoto from Shutterstock / zakalinka

Anita Schokker

Blogger at Mama in de val
Ik mag mijzelf mama noemen van drie ongelooflijk leuke kindertjes. Op het moment van schrijven zijn ze 7,4 en 1 jaar. Over een jaar zal dat weer anders zijn :-)

Ik ben sinds 2017 gaan schrijven. Over vele belevenissen rondom mijn leven als mama met epilepsie. Op een inspirerende, gekke, eerlijke en flap-uitige manier.
Een jaar later mag ik ook bloggen voor Mamaliefde. Ben ik dan nu een 'freelance blogger'? Tja, het maakt mij eigenlijk niet uit welk naampje ik draag. Als ik maar mag schrijven.
Lieve groet,
Anita