Vaccineren of niet, dat is tegenwoordig een heet hangijzer. Tijdens mijn zwangerschap worstelde ik mij door wetenschappelijke onderzoeken en klinkklare onzin heen. Maar wat is waar en wat niet? Is iets echt onzin? Is iets echt wetenschappelijk bewezen? Ik werd er moedeloos van. Maar deze week heeft ons dochtertje haar eerste prik gehad. Eén brul, dat was het. We waren nog niet thuis en ze lachte alweer. De eerste antigenen tegen o.a. kinkhoest zitten erin. Maar vanaf nu kan een kindje al geboren worden met antigenen tegen kinkhoest. Het RIVM lanceerde een nieuw vaccin: het kinkhoestvaccin wat al tijdens je zwangerschap gegeven wordt. Verstandig, of niet?

Lees ook: Wel of niet je baby laten vaccineren? Is inenten wel veilig? Voor- en nadelen van beide keuzes
Lees ook: Kind vaccineren; Overzicht vaccinaties van zwangerschap tot tiener

Kinkhoest

De vaccinatie die je als zwangere vrouw kunt krijgen, is er een tegen kinkhoest. Kinkhoest klinkt misschien als een ouderwetse ziekte, maar van de 170 baby’s die het krijgen, belanden er elk jaar zo’n 120 in het ziekenhuis vanwege kinkhoest.

Niet leuk natuurlijk, zo’n ziekenhuisopname. Maar wat is het grootste probleem? Met al onze medische kennis bestaat er nog steeds geen medicatie tegen kinkhoest, ook geen homeopathische. Dat betekent dat zo’n baby wel in het ziekenhuis opgenomen wordt, maar dat dit vooral is om de baby in de gaten te houden en voor uitdrogen te behoeden. Maar aan de kinkhoest zelf, kan niets worden gedaan. Door het langdurig en ernstig hoesten, kan een baby een hersenbloeding en/of zuurstoftekort krijgen. De kans op onherstelbare hersenbeschadiging of overlijden is dan groot.

Kinkhoest duurt enkele maanden, het kan dus maar zo zijn dat zo’n baby maanden in het ziekenhuis ligt, met die gevaarlijke hoestbuien. Een baby kan kinkhoest krijgen door een ‘verkoudheid’ van een volwassene. Iedereen krijgt wel een keer kinkhoest in zijn leven, maar vaak herken je het niet bij een volwassene. Het is dan een ‘verkoudheid die maar niet over gaat’. Grote kans dat je dan eigenlijk kinkhoest hebt, wat erg besmettelijk is. (Het is dan ook níet raar om verkouden mensen niet te ontvangen als ze op kraambezoek komen.)

Hoe werkt een vaccin?

Niet één vaccin is 100% beschermend. Als je gevaccineerd bent, kun je de ziekte alsnog krijgen: máár dan krijg je wel een heel milde vorm waardoor je beschermd bent tegen de ernstige risico’s.

Hoe meer mensen en kinderen zich laten vaccineren, hoe beter baby’s beschermd zijn tegen kinkhoest. Arjen Lubach legt dat in zijn programma goed uit. Hij laat in een animatie zien: Als er heel veel mensen in een straat lopen en het gaat regenen, worden ze nat. Maar als 95% van die mensen hun paraplu opsteekt, blijft die 5% die hun paraplu niet opsteekt ook droog. Hoe meer mensen hun paraplu gaan dichtklappen, hoe meer mensen er nat zullen worden. Oftewel: Het is niet erg als een paar mensen zich niet laten vaccineren. Doordat 95% van de bevolking dat wel doet, is die 5% die het niet doet ook beschermd. De ziekte komt door al die vaccins minder voor, wordt dus ook minder doorgegeven, en daardoor hebben de mensen die zich niet laten vaccineren minder kans om besmet te raken. Maar hoe minder mensen zich laten inenten… Hoe vaker de ziekte weer voor gaat komen, hoe meer de ziekte weer doorgegeven wordt, hoe meer mensen er ziek worden…

Een voorbeeld: Difterie is een zeer besmettelijke ziekte en komt sinds het vaccinatieprogramma bijna niet meer voor. Een baby/kind met difterie kan door de ziekte stikken en het hart raakt beschadigd. Ondanks medicijnen overlijdt 30-50%. Zo’n ziekte kan dan zo de kop opsteken.

Kinkhoestvaccinatie

Kinkhoest komt nog veel voor in Nederland. Het is dan ook het eerste waar een baby tegen wordt ingeënt, naast een aantal andere ziekten. Toch is een baby de eerste 2 maanden van zijn leven het kwetsbaarst én onbeschermd. Omdat kinkhoest bij volwassenen niet opvalt, is dit een gevaarlijke combinatie. Het RIVM heeft daarom het nieuwe vaccin geïntroduceerd: een speciaal vaccin tegen kinkhoest wat de moeder in het derde trimester van haar zwangerschap kan krijgen. Op die manier wordt de baby al geboren met antigenen tegen kinkhoest. Dit ‘zwangerschapsvaccin’ wordt in België en andere landen al jaren gegeven.

Als je baby geboren wordt heeft hij al een setje antistoffen in huis. Die heeft hij via zijn moeder gekregen via de placenta. Krijg je bijvoorbeeld griep tijdens je zwangerschap? Iets waar ik de hele tijd bang voor was… Dat is dus niet gevaarlijk. Het is natuurlijk niet leuk, maar je baby krijgt op die manier al een setje antistoffen tegen griep mee omdat je lichaam die op dat moment aanmaakt.

Zo werkt het kinkhoestvaccin voor zwangeren ook. Door het vaccin maakt je lichaam antistoffen tegen kinkhoest aan, deze antistoffen gaan via de placenta naar je baby en zo is hij beschermd. Doordat de moeder het vaccin heeft gekregen, is zij ook na de bevalling nog beschermd tegen kinkhoest. Hierdoor kan zij haar baby ook niet besmetten met kinkhoest.

De ongeboren baby krijgt dus de antistoffen die het lichaam van de moeder aanmaakt na het vaccin, niet de inhoud van het vaccin zelf. Het is helaas geen bescherming voor het hele leven, de antistoffen nemen na een tijd af. Daardoor zijn er meerdere vaccins tegen kinkhoest in het Rijksprogramma.

Alternatief kinkhoestvaccin

Helaas is er nog geen alternatief voor het kinkhoestvaccin. Het vaccin is dus de enige manier om beschermd te zijn tegen kinkhoest.

Waar vaccineren tegen kinkhoest tijdens zwangerschap

Normaal gesproken ga je een paar weken ná de bevalling voor het eerst naar het consultatiebureau, maar dat kan je nu al doen voor de bevalling. Het vaccin wordt namelijk gegeven op het consultatiebureau. Je kunt een verwijzing voor het vaccin krijgen via je huisarts.

Bijwerkingen kinkhoestvaccin tijdens zwangerschap

De plek waar er geprikt is, kan geïrriteerd raken. Denk dan aan een rode bult of wat jeuk. Je kunt je gedurende twee dagen moe voelen, hoofdpijn hebben en/of koortsig zijn. Deze bijwerkingen zijn niet te voorkomen. Je lichaam maakt namelijk de antistoffen aan die je door het vaccin wilt krijgen, en dat kost je lichaam wat extra energie.

Het vaccin heeft geen enkele bijwerking voor je baby. Het beschermt hem juist na de geboorte! Het enige waar je op moet letten is dat je je niet te warm kleed, of niet onder 4 dekens gaat liggen, als je het koud hebt terwijl je koortsig bent. Je temperatuur kan dan alleen maar oplopen en dat is niet goed voor je baby.

Bezwaren tegen kinkhoestvaccin tijdens zwangerschap

Het bericht van RTL dat het vaccin vanaf nu in Nederland verkrijgbaar is, veroorzaakte veel commotie op Facebook. RTL legde 10 bezwaren van Facebook’ers voor aan deskundigen, om te vragen om uitleg.

In mijn zoektocht naar informatie over dit vaccin, vond ik het hartverscheurende verhaal van Lore. Welke beslissing je als ouder ook maakt, of je voor of tegen een vaccin bent, dit gun je niemand…

Pregnant woman vaccin stock photo from shutterstock / elnur

Martine Pieters-de Wit

Op koningsdag 2018 was het zo ver, ons prinsesje Hadewych Elizabet Alicia is geboren! En ik merkte al snel: wat is het belangrijk om foto's te maken, Hadewych groeit als kool!