In het najaar van 2012 was ik twee weken op vakantie in Boedapest, waarover ik eerder zeer uitgebreid heb geschreven. Zoals jullie inmiddels wel van mij gewend zijn, vind ik het fijn om vanuit zo´n grote stad de omgeving te verkennen. Dat heb ik ook vanuit Boedapest gedaan. Steden als Esztergom, Szentendre en anderen zijn prima te bereiken met het openbaar vervoer. Sommige steden kun je ook per boot bereiken, wat natuurlijk extra leuk is. Zo kun je een excursie boeken vanuit Boedapest naar de zogenaamde Donauknie of Donaubocht. Hierbij doe je een aantal mooie stadjes aan: Esztergom, Visegrád en Szentendre. Zelf ben ik naar Esztergom met de trein gegaan. Het is vanaf het station nog wel een flink stuk lopen naar het stadscentrum of je pakt een stadsbus. Het stadsgezicht wordt gedomineerd door de enorme kathedraal uit het begin van de 19de eeuw. Deze zie je dan ook al van verre. Onder de kathedraal liggen de resten van het 10de-eeuwse kasteel. Deze pittoreske oude stad is een bezoek meer dan waard. Hierbij de belangrijkste bezienswaardigheden.

Lees ook: Bratislava; bezienswaardigheden en uitjes
Lees ook: Wat te doen? Tips leukste uitjes & kastelen in omgeving Bratislava Slowakije 

Geschiedenis Esztergom

Esztergom is een stad in het noorden van Hongarije, op ongeveer 50 km afstand van Boedapest en gelegen aan de Donau, die hier de grens met Slowakije vormt. Het is één van de oudste steden van Hongarije: sinds de 11de eeuw is het de zetel van het aartsbisdom. In deze bisschoppelijke hoofdstad van Hongarije staat dan ook de grootste kerk van het land. De stad heeft een brugverbinding over de Donau met Štúrovo in Slowakije.

De eerste bewoners hier waren de Kelten en daarna de Romeinen die hier de nederzetting Solva stichtten, als onderdeel van hun Limes langs de Donau. Rond 500 vestigden zich Slaven in deze streek. De Magyaren regeren hier sinds eind 9e eeuw. Esztergom was de voornaamste residentie van de vorsten van het huis Árpád. Grootvorst Géza koos de heuvel als verblijfplaats. Esztergom werd daarmee de eerste hoofdstad van de jonge staat Hongarije. Vorst Géza liet zich op latere leeftijd tot christen dopen en zijn zoon werd rond het jaar 1000 als Stefanus I van Hongarije de eerste christenkoning. Hij is het geweest die het aartsbisdom stichtte en binnen de burcht een kathedraal liet bouwen.

De burcht kwam in 1198 in handen van de aartsbisschop: vanaf 1256 bevond zich hier definitief geen koninklijke residentie meer. De stad bleef het geestelijke centrum van Hongarije, totdat ze in 1543 in handen viel van het Ottomaanse Rijk. In 1686 verdreven de Habsburgers de Turken uit de stad, twee jaar later begon de bouw van de huidige basiliek.

Kathedraal van Esztergom

De Onze-Lieve-Vrouw kathedraal van St. Adelbert, de kathedraal van Esztergom is één van de grootste kerken ter wereld. De koepel is gewijd aan de Heilige Maagd Maria en St. Adelbert van Praag. De dom is 118 meter lang en aan de westzijde 40 meter breed. De 72 meter hoge koepel wordt door 24 zuilen gedragen.
De eerste kerk werd gebouwd tussen 1001 en 1010 en ging in de 12e eeuw in vlammen op. Onder Wenzel III. uit Bohemen, die de Hongaarse troon overnam, werd de kerk gerestaureerd en verheven tot bisschoppelijke kerk. De bisschoppen vergrootten en verfraaiden de kerk in de volgende eeuwen.

Vlakbij de basiliek werd een bibliotheek gesticht, die op de tweede plaats komt in Hongarije. In 1543 werd de basiliek bezet door Ottomaanse troepen. Tijdens de 140 jaar van bezetting is de burchtheuvel vier keer onder vuur genomen en de bestaande bebouwing werd dus grotendeels verwoest. Later werd de burcht ook nog ingenomen door de Habsburgers en de Oostenrijkse tropen. Eeuwen later, op 31 augustus 1856, werd in het bijzijn van de Koning van Hongarije, Franz Joseph I (keizer van Oostenrijk), de kathedraal ingehuldigd. Hiervoor had Franz Liszt een plechtige mis gecomponeerd.

De kathedraal is een langgerekte hallenkerk met een kort transept in de klassieke stijl. Twee kapellen, de schatkamer van de kathedraal en een receptie maken het compleet. Twaalf ramen overspoelen het interieur met licht. Met de koepel heeft de kathedraal een maximale hoogte van 100 m, gemeten vanaf de crypte. Deze koepel is te beklimmen en dat is erg bijzonder. Het uitzicht over de wijde omgeving en de Donau is schitterend!

Het altaarstuk is de aanname van Maria en gemaakt door Michelangelo Grigoletti. Het is het grootste schilderij ter wereld dat op één stuk canvas is geschilderd.
De kapel Tamás-Bakócz is een werk van Italiaanse meesters van 1506 tot 1507. Het is gemaakt van rood marmer en de muren zijn versierd met Toscaanse renaissancemotieven. De kapel is een voorbeeld van renaissancekunst in Hongarije. In deze schatkamer en in het museum voor christelijke kunst, dat in het aartsbisschoppelijk paleis is gevestigd, worden veel, zeer waardevolle, kunstwerken bewaard. Het is de rijkste collectie aan religieuze voorwerpen van Hongarije. Men vindt er veel voorwerpen in goud- en zilversmeedwerk en een kruis van kristal. Verder zijn er kelken en bokalen, ingelegd met email en van veel reliëf voorzien. De laatste rustplaats voor de aartsbisschop is de crypte, die werd gebouwd in de oude Egyptische stijl.

Burchtheuvel

Vlakbij de dom, aan de linkerzijde, ligt op de burchtheuvel (várhegy) het koninklijk paleis, dat van de 10e eeuw tot de 12e eeuw gebouwd werd. Het is blootgelegd en gerestaureerd. Hier zou hertog Godfried van Bouillon in 1096 ontvangen zijn door de Hongaarse koning Kálmán. Hij wilde toestemming van de koning om door zijn rijk te trekken met zijn kruisvaarderleger. Koning Kálman gaf toestemming, op voorwaarde dat de Kruisvaarders zijn land onderweg niet zouden plunderen én op voorwaarde dat de Kruisvaarders, samen met het Hongaarse leger, Belgrado op de Serviërs zouden innemen. Godfried van Bouillon kwam zijn beloftes na. Later bleek dat het ook het koninklijk paleis van koning Béla III was, dat door de Turken in de 16e eeuw was vernietigd en dat tijdens de lange Turkse overheersing (150 jaar) in het vergeetboek was geraakt.

  • In de voorste zalen vind je een museum. Hier zijn nog de oorspronkelijke gotische gewelven, de troonzaal met zetel en de kapellen uit de 11e en 12e eeuw te zien.
  • Door een lang, smal vertrek met Byzantijnse kapitelen kom je uit in de woontoren uit de 12e eeuw. De kamer met in het midden een rode, marmeren zuil is het weduwevertrek van koningin Beatrix, de tweede echtgenote van koning Matthias Corvinus van Hongarije. Ze leefde hier een teruggetrokken bestaan.
  • Door de zeer originele gang met ingebouwde pilaren en kantelen komt men in de “Zaal van de Vier Deugden”, alle vier uitgebeeld door vrouwen.
  • De trap omhoog komt uit op de woontoren, met een plateau vanwaar men de Donau ziet liggen.
  • Weer beneden en dan rechts van de dom bevinden zich de privékapel van de bisschoppen en kardinalen met originele kapitelen aan de pilaren, fresco’s aan het plafond en een kapel met nissen.
  • Links ervan is nog een kapel, waarschijnlijk ooit een privékamer van de koning.

Kathedraalbibliotheek

De kathedraalbibliotheek in het zuidelijke deel van de stad, gebouwd in 1853 volgens de plannen van József Hild, is één van de rijkste religieuze bibliotheken van Hongarije, met ongeveer 250.000 boeken, waaronder de Latijnse verklaring van het ‘Lied der Liederen’ uit de 12e eeuw, de ‘Lövöföldi Corvina’ afkomstig van donaties van koning Matthias, de Jordánszky-codex en de Hongaarse vertaling van de Bijbel uit 1516-1519.

Waterstad

De wijk Víziváros (Waterstad) is genoemd naar de bouw aan de oevers van de Kleine en Grote Donau. De forten, muren, bastions en Turkse rondellas zijn nog te zien aan de oever van de Donau. Aan het noordelijke uiteinde van de muur, is een interessant gedenkteken geplaatst, een stenen tafel met Ottomaans-Turkse geschriften herdenkt de overwinning van Sultan Suleiman in 1543. In de smalle, kronkelige straten binnen de muren vind je de overblijfselen van Turkse moskeeën en baden. De parochiekerk in het centrum die tussen 1728 en 1738 door de jezuïeten werd gebouwd is ook prachtig, en de Franciscaanse kerken met enkele torens zijn meesterwerken in barokke architectuur.

Keresztény Múzeum

In deze wijk vind je ook het Keresztény Múzeum (christelijk museum), gesticht door aartsbisschop János Simor. Hier is een rijke verzameling Hongaarse paneelplaatjes en sculpturen uit de Middeleeuwen, en Italiaanse en West-Europese schilderijen en handwerken (13e-18e eeuw). Hier zie je geschilderde houten sculpturen uit de 15de eeuw, het gevleugelde altaarstuk van Thomas van Coloswar (1427), gotische altaren, handwerk van Italiaanse, Duitse en Vlaamse kunstenaars uit de 13e-17e eeuw, wandtapijten en keramiek.

Széchényiplein

Het opvallendste plein van de stad is het Széchényiplein met het raadhuis en enkele huizen in barok- en laat-barokstijlen (“Zopfstil”). Het stadhuis valt van alle gebouwen het meest op. De eerste verdieping werd gebouwd in 1729. Het huis brandde in de jaren 1750 af. Het werd herbouwd in overeenstemming met de plannen van een lokale architect, Antal Hartmann. Op de façade is een rood marmeren beeldhouwwerk te zien; het wapen van Esztergom (een paleis binnen de kasteelmuren, beschermd door torens, met de schilden van Árpáds onderaan.) Op de hoek van het gebouw staat het ruiterstandbeeld van Vak Bottyán en herdenkt de oorspronkelijke eigenaar van het huis. Je ziet hier de Franciscaanse kerk (gebouwd tussen 1700-1755). Tegenover dit gebouw staat een barok paleis.

Esztergom kathedraal stockphoto from Shutterstock / Rusian Kalnitsky

Astrid

Hoi, ik ben Astrid, bouwjaar 1983. Ik heb de lerarenopleiding geschiedenis en Mens & Maatschappij gedaan en lesgegeven op middelbare scholen in de vakken geschiedenis en aardrijkskunde. Mijn hobbies zijn lezen, reizen en alles wat met kunst en geschiedenis te maken heeft. Verder volg ik graag sport, zoals tennis, turnen en voetbal.
Ik schrijf voor Mamaliefde een wekelijkse reisblog over reizen en uitstapjes die ik zelf gemaakt heb, met de speciale nadruk op kunst en geschiedenis. Ook verzorg ik de taal van alle blogs die gepubliceerd worden.
Astrid