Bratislava is de hoofdstad van Slowakije. De stad ligt in het uiterste zuidwesten van het land, aan de Donau en aan de voet van de Kleine Karpaten. De stad ligt dichtbij Oostenrijk (Wenen op slechts 60 km) en Hongarije (Boedapest op 200 km) en beide landen/volkeren hebben in de geschiedenis van de stad een grote rol gespeeld. In 2003 combineerde ik in een georganiseerde reis Wenen, Bratislava en een aantal andere steden in de omgeving. Over Wenen heb ik al geschreven en nu is dus Bratislava aan de beurt. Destijds moest er nog veel gebeuren in de stad. Veel kerken waren van binnen niet te bezichtigen, maar de laatste 10 jaar is er met hulp van de EU veel verbeterd. De stad wordt steeds populairder. Het is ook een zeer betaalbare stad, zoals je dat gewend bent van Oost-Europese steden. Dus wacht niet langer en ga erheen, met onderstaande tips natuurlijk.

Lees ook: Wat te doen? Tips leukste uitjes & kastelen in omgeving Bratislava Slowakije 
Lees ook: Esztergom; Uitjes en bezienswaardigheden een van de grootste kerken ter wereld
Lees ook: Szentendre; Bezienswaardigheden en uitjes in Hongarije
Lees ook: Visegrád; Uitjes en bezienswaardigheden

Geschiedenis Bratislava

Koning Matthias van Hongarije stichtte hier in 1467 één van de eerste Midden-Europese universiteiten, de Academia Istropolitana, die er maar kort was. De huidige universiteit dateert van 1919. Sinds Boeda in 1541 in Turkse handen was gekomen, werden de Hongaarse koningen hier gekroond (1563-1830), en tot 1848 was er het Hongaarse parlement. Daarna werd Boedapest weer de hoofdstad. De culturele en economische invloed van het nabijgelegen Wenen was overigens minstens zo groot als de politieke overheersing van Boedapest.

In 1947, vlak achter het IJzeren Gordijn, werd de stad overspoeld door nieuwe bewoners en waren er grote stadsuitbreidingen nodig. Dit werd gedaan in socialistische stijl en Bratislava werd de derde stad van het land (na Praag en Brno). In 1993 werd Bratislava voor de derde keer hoofdstad, nu van de nieuwe republiek Slowakije.

Burcht van Bratislava

De Burcht van Bratislava is het symbool van de stad: dit hoekige gebouw ligt aan de westkant van het centrum, op een heuvel boven de Donau. Het gebouw heeft vier hoektorens. In de kroontoren worden 13e-eeuwse kroonjuwelen tentoongesteld. Op de binnenplaats is een 80 meter diepe put te vinden. Je ziet kenmerken uit de gotiek, de renaissance en een barok trappenhuis. Rondom het hoofdgebouw liggen vestingwerken.

Al sinds de steentijd zijn op deze heuvel vestingwerken te vinden. Later is de burcht ook versterkt door de Kelten, de Romeinen en door Slavische volkeren. In de 9e eeuw werd een stenen burcht gebouwd. Het huidige complex stamt uit de 15e eeuw. In 1811 vond een verwoestende brand plaats waarbij het kasteel in een ruïne veranderde. Pas ver na de Tweede Wereldoorlog werd het kasteel weer hersteld. Het kasteel van Bratislava is bekend van de afbeeldingen van de Slowaakse euromunten, die op 1 januari 2009 zijn geïntroduceerd. Het kasteel is te zien op de munten van 10, 20 en 50 cent.

Hlavné námestie

Hlavné námestie is het centrale plein in de oude binnenstad. Het plein is omringd door historische gebouwen en paleizen, waarvan het oude stadhuis de belangrijkste is. Ook zie je hier de bronnen van Maximilian, het neobarokke Palugyay Paleis, het Esterházy Paleis en het Gouverneurs Paleis. Er worden verschillende concerten, vieringen en seizoensmarkten, bijvoorbeeld de paasmarkt of de kerstmarkt, gehouden.

Stadhuis

Het oude stadhuis is één van de oudste stenen gebouwen in de stad. Het heeft een kleurrijk pannendak en is een gotisch gebouw uit de 14e eeuw. Het ligt tussen het centrale plein en het Aartsbisschoppelijk Paleis en ervoor is de fontein, de oudste fontein in de stad uit 1572. Op de binnenplaats van het stadhuis zie je een kanonskogel, nog van de troepen van Napoleon. Oorspronkelijk gebouwd als huis van de “Rechter Jacob”. De linkertoren werd gebouwd in de 13e eeuw in de gotische stijl. In 1442 wilde men het gemeentehuis uitbreiden, en werd het hele complex herbouwd in de stijl van de late gotiek. Er is toen ook een onderdoorgang gecreëerd. De volgende verbouwing werd in de Renaissancestijl gedaan in het midden van de 16e eeuw. Na een brand in 1733 werd besloten het stadhuis in barokstijl te herbouwen. In de 19e eeuw werd het paleis aan de zuidkant van het Oude Stadhuis aangekocht en het oude gebouw werd vervolgens het stadsmuseum, nu het Stedelijk Museum Bratislava.

Museum van de stad Bratislava

Het museum van de stad Bratislava werd gesticht in 1868 en is het oudste nog bestaande museum in Slowakije. Het museum behandelt de geschiedenis van de hoofdstad van de prehistorie tot de 20e eeuw. De hoofdtentoonstelling is in het oude stadhuis. Belangrijke gebeurtenissen in de stadsgeschiedenis kunnen worden bekeken op aanraakschermen. Het museum heeft ook nog tentoonstellingen op acht andere locaties in de stad.

St. Michaëlpoort

De St. Michaëlpoort is de enige overgebleven poort van de middeleeuwse vesting. De poort is vernoemd naar de verdwenen St. Michaëlkerk die buiten de stadsmuren was gevestigd. De geschiedenis van de poort gaat terug tot het einde van de 13e eeuw. De toren was de noordelijke ingang en de belangrijkste toegangspoort tot de ommuurde stad. De poort was toegankelijk via een ophaalbrug waarvan de overblijfselen nog gedeeltelijk bewaard zijn gebleven. Op de brug zie je beelden van de Aartsengel Michaël en Sint Johannes van Nepomuk. De 51 meter hoge toren is een bakstenen gebouw met stenen stucwerk, met kroonlijsten op de vier hoeken in de stijl van de Duitse Renaissance. Het gebouw wordt bekroond door een elegante koperen barokke helm met de belletjes in de lantaarn. Op de top van de toren staat de figuur van de aartsengel Michael die de draak versloeg met zijn zwaard.

Van 1563 tot 1830, toen Bratislava de kroningsstad van het Koninkrijk Hongarije was, moesten de vorsten een voorgeschreven route door de stad nemen. Die leidde naar de dom (de kroningskerk) en vervolgens via de St. Michaëlpoort naar het “kroningsheuvelplein”. In 1775 werd het (binnenste) vestingwerk van de stad tot 1778 gesloopt; alleen deze poort, een korte muur naast de deur en een ongeveer 200 meter lange muur aan de snelweg naar de Nieuwe Brug zijn bewaard gebleven. De andere drie poorten bestaan ​​niet meer.

Wapententoonstelling

In de poort vind je de wapententoonstelling van het Stedelijk Museum. Het museum is gewijd aan de geschiedenis van de vestingwerken van de stad, wapens, militair- en toernooimateriaal. Vanaf de bovenste verdieping is er een ingang naar de toren, die een mooi uitzicht geeft op het historische deel van Bratislava en zijn omgeving.

Apponyi paleis

Het Apponyi paleis is gebouwd tussen 1761 – 1762. De eerste verdieping met de originele houten lambrisering en muurschilderingen is ingericht in de stijl van de late 18e eeuw. Op de tweede verdieping zijn kamers met muurschilderingen van de stedelijke interieurs uit de late 18e tot de late 19e eeuw.

Ruïne Devin Castle

Dit kasteel heeft voor de Slowaken een belangrijke rol in hun identiteit, want in de oud-Slavische ruïne zien ze hun wortels van het Groot-Moravische Rijk. Een eerste vesting dateert uit het begin van onze jaartelling en diende ter verdediging van de strategische plek waar de Donau en de Morava samenvloeien; de Romeinen hebben deze vesting bewoond. De oorsprong van de Slavische naam van het kasteel en de stad met dezelfde naam, dateert uit de Middeleeuwen. De naam kan ook worden afgeleid van de naam van de Slavische godin Deva. Devín zou het centrum van de cultus rondom deze godin kunnen zijn geweest. Een eigenlijke burcht werd er opgericht in de 13e eeuw, bewoond door heel wat Slavische machthebbers.

Het kasteel was in 864 een prinselijk kasteel met kerk en begraafplaats. Het kasteel behoorde vanaf de 15e eeuw aan een aantal Hongaarse adellijke families tot het fort in 1809 door de troepen van Napoleon opgeblazen werd. Toen de Franse president François Mitterrand een bezoek bracht aan het Kasteel van Devín, vroegen de Slowaken tot zijn verbazing of Frankrijk niet de renovatie van het kasteel wilde betalen. Per slot van rekening waren het de Franse troepen die het kasteel in 1809 hadden verwoest. Mitterrand ging niet in op het voorstel.

In 1961 werd de kasteelruïne uitgeroepen tot nationaal monument en is sindsdien omgevormd tot een openluchtmuseum. De omliggende tuinen worden gebruikt voor allerlei festiviteiten en gekostumeerde historische optredens.

Volgens archeologische vondsten was er een kerkschool in Devín Castle. Het kan de zogenaamde Moravische Academie zijn, gesticht in 863 door Cyril van Thessaloniki, die toekomstige Slavische priesters en bestuurders opleidde, en die het centrum van de Slavische literatuur werd.

Grassalkovich paleis

Het Grassalkovich paleis is de zetel van de president van de Slowaakse Republiek en vind je ten noorden van de oude stad vlakbij het voormalige zomerpaleis van de aartsbisschop. Het is een indrukwekkend rococo/late barokpaleis met een barokke tuin en werd in 1760 voor de graaf I. Antal Grassalkovich gebouwd. Hij was de voorzitter van de Koninklijke Hongaarse Hofkamer. Dit gebouw heeft veel mooie kamers, vooral de zogenaamde Spaanse Zaal en het prachtige, rijk gedecoreerde trappenhuis.

Het paleis was het centrum van het sociale leven in de stad. Enkele van de werken van de componist Joseph Haydn gingen hier in première. Graaf Grassalkovich had zijn eigen orkest. Hij en zijn familielid Nikolaus I Joseph Prince Esterházy bevorderden Joseph Haydn als componist en dirigent. Ballen en festiviteiten van het keizerlijke Oostenrijkse hof van de Habsburgers werden gehouden in het Grassalkovich paleis. Van 1939 tot 1945, ten tijde van het nationaalsocialisme, was het paleis onder Jozef Tiso voor de eerste keer de zetel van een Slowaakse president. Na de renovatie in de jaren 1990 werd het Palais Grassalkovich in 1996 de zetel van de president van Slowakije. De bijbehorende grote tuin is een openbaar park.

Dierentuin & Dinopark Bratislava

De dierentuin van Bratislava is 96 hectare groot en ligt in de wijk Karlova Ves in een bos aan de voet van de Kleine Karpaten. In 2007 waren hier meer dan 1300 dieren die behoren tot 152 verschillende soorten. De bouw begon in 1959, de officiële opening vond plaats op 9 mei 1960. Na 2000 is de dierentuin gemoderniseerd. Er zijn ook speeltuinen voor de kinderen en een dinosauruspark.

In de buurt vind je ook een Botanische Tuin met vele bijzondere planten. Er zijn kassen te vinden met tropische planten, palmen en cactussen. Er is een rosarium met 120 verschillende soorten rozen en een Japanse tuin. Je krijgt hier ook een mooi overzicht van de verschillende soorten planten die in Slowakije voorkomen, van hoogland tot laagland.

Zlaté Piesky; Golden Sands

Zlaté Piesky (letterlijk “Golden Sands”) is een meer en recreatiegebied in het noordoosten van Bratislava in de wijk Ružinov. Het meer is 54 ha en max. 11 meter diep, met een klein eiland in het midden. Aan de noordkust ligt een 400 meter lang en 30 meter breed strand met accommodatie- en sportfaciliteiten, een grote camping genaamd Intercamp en diverse restaurants. Het meer en zijn omgeving is de grootste recreatieve en sportieve regio in Bratislava. In de zomer worden er vele concerten of sportevenementen gehouden. Bezoekers kunnen verschillende sporten beoefenen, zoals zwemmen, roeien, volleybal, streetball, minigolf, tennis enz.

Bratislavský LESNY park

De Bratislavský LESNY park is een bos. Het wordt beheerd door de gemeente. Bos bedekt 96% van het gebied, de rest zijn weilanden, wateren en gebouwen. Het park heeft originele flora en fauna, zoals dassen, rode vossen en moeflons. In het park zijn vele populaire bestemmingen, zoals de Partizánska lúka ofwel de Partisaanse weide, Železná Studienka, Koliba en de Kamzik TV-toren. Verschillende wandel- en fietspaden lopen door het park. Ook is er een speeltuin met water waar kinderen heerlijk kunnen spelen.

Wijnbouwmuseum & Museum historische interieurs

Het verbouwen van druiven en de wijnproductie speelden een belangrijke rol in de geschiedenis van Bratislava. Het museum presenteert de geschiedenis van de wijnbouw, de wijngaardteelt, de oogst en de verwerking van druiven op het grondgebied van de stad van de oudheid tot de 20e eeuw. Het wijnbouwmuseum bevindt zich op de begane grond en in de kelder van het paleis. Het Museum van historische interieurs vind je op de eerste en tweede verdieping.

Kerken en kathedraal Bratislava

Kathedraal St. Martin

De kathedraal van St. Martin is gewijd aan de Heilge Martinus van Tours. De in gotische stijl gebouwde hallenkerk is het grootste kerkgebouw in de stad en ligt aan de westelijke rand van de oude stad. Het is sinds 2008 de kathedraal van het aartsbisdom van Bratislava. De kerk werd gebouwd in de 13e eeuw op de plaats van een vroegere Romaanse kerk en een begraafplaats. Men denkt dat de bouw rond 1221 begon. Op 10 maart 1452 vond de kerkwijding plaats. Er werden nog verschillende uitbreidingen gedaan. Tussen 1461 en 1497 werd de bestaande pastorie vervangen door een grotere. Ook werden in de 15e eeuw de St. Annakapel en de kapel van koningin Sophia toegevoegd.

Tijdens de eerste helft van de 18e eeuw werd het interieur van de kathedraal grotendeels barok. De gotische altaren werden verwijderd en er werd een nieuw hoogaltaar gebouwd, waar je het beeld van de patroon en naamgever van de koepel ziet; St. Martinus. De kathedraal kreeg zijn huidige uiterlijk tussen 1865 en 1877, toen de barokke elementen grotendeels werden verwijderd en het gebouw werd hersteld in zijn namaak-originele gotische staat. Het huidige hoofdaltaar is gemaakt van linde en eik, verguld en polychroom. De zes heiligenfiguren, ook gesneden uit lindehout, is het werk van een Weense beeldhouwer. Links van het tabernakel zie je St. George, St. Elizabeth en St. Adalbert; rechts van hen staan ​​St. Nicholas, Catherine en Florian.

Omdat de kathedraal op een oud kerkhof werd gebouwd, bestaan ​​er onder de Annakapel catacomben tot een diepte van zes meter. Hier zijn de graven van talloze hooggeplaatsten, vooral kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders. Voor de leden van de familie Pálffy was een eigen crypte gebouwd. De koepeltoren heeft een hoogte van 87 meter. Het werd meerdere keren door de eeuwen heen herbouwd. Oorspronkelijk was de toren onderdeel van de verdediging van de stad. Het hoofdportaal kon daarom niet in de westgevel worden gebouwd, maar moest aan de noordkant van het schip worden gebouwd. Op een prent uit 1572 toont de toren een erker voor de verdediging.

In 1760 werd de toren getroffen door bliksem en daarom werd deze vervangen door een nieuw gebouw. Het nieuwe gebouw was hoger dan zijn voorganger. Op dat moment werd de kroon van een Hongaarse St. Stephen op een kussen op de top geplaatst. De kathedraal heeft negen klokken. De grootste bel uit 1674 draagt ​​reliëfs van OL Vrouw, Sint Maarten en de Gekruisigde. De inscriptie luidt: VIRTVS DIVINA PELLAT FVLMINA (Moge de kracht van God de bliksemschichten verbannen).

Vanaf 1563 was de kathedraal de kroningskerk van het Koninkrijk Hongarije. Hij verving de Koninklijke basiliek in Székesfehérvár, die twintig jaar eerder door het Ottomaanse rijk was veroverd. Op 8 september 1563 was Maximilian II. de eerste Hongaarse koning, die hier werd gekroond. In totaal vonden de kroningen van elf koningen en acht koninginnen plaats in de kathedraal tot 1830. Een paneel aan de noordwand van het koor herinnert aan de kroningsfeesten. Het paneel is omlijst met wijnranken. Linksboven bevindt zich de Stephanskroon, die wordt vastgehouden door twee zwevende engelen.

St. Elizabeth’s kerk

De St. Elizabeth’s kerk is toegewijd aan St.Elizabeth van Hongarije. Vanwege de kleur van de voorgevel in een blauw majolicamozaïek, wordt de kerk ook wel de Blauwe Kerk genoemd. De kerk werd gebouwd van 1907 tot 1908. Het wordt overheerst door gebogen vormen die typerend zijn voor de Hongaarse art nouveau. De plattegrond van het gebouw is ovaal. Aan de voorkant is er een cilindrische kerktoren. Er zou een koepel gebouwd worden, maar die is er nooit gekomen. Het dak is bedekt met geglazuurde tegels en is versierd met ornamenten. De ingangen worden omlijst door Romeinse dubbele kolommen, overspannen door bogen die er oosters uitzien. Andere kolommen staan ​​ook op de ramen. De gevel had eerst zachtere pasteltinten en later kreeg het gebouw zijn karakteristieke blauwe kleur. Een rij blauwe muurtegels en een golfband omringen het gebouw. Het interieur van de kerk is rijkelijk versierd met foto’s. Op het altaar staat een foto van St. Elizabeth die geschenken geeft aan de armen en bedelaars.

Franciscaner kerk

De Franciscaner kerk is de oudste nog bestaande kerk van de stad. Nadat de Franciscanen rond 1278 een klooster hadden gebouwd, werd vanaf 1280 een kerk in de gotische stijl toegevoegd. Aan de noordkant is een gotische kapel gewijd aan Johannes de Doper uit de 14e eeuw. Het lijkt wat op de Sainte-Chapelle in Parijs en het gebouw diende als de crypte van de familie van de stadsrechter.

Aan het einde van de 14e eeuw werd de kerktoren toegevoegd. Het kruisgewelf stortte in 1590 in na een aardbeving en werd gerenoveerd in de renaissancestijl. Later werd het voor een groot deel in barokstijl gerenoveerd. Tussen 1563 en 1830 was Bratislava de kroningsstad van het Koninkrijk Hongarije. Volgens de oude traditie bestond het kroningsfeest uit vier hoofdonderdelen:

  • Zalving en kroning van de koning met St. Stephen’s kroon in de kathedraal van St. Martinus.
  • Uitvoering van de ridderschap voor Hongaarse edelen door de nieuw gekroonde koning in de Franciscaner kerk.
  • Rit op de kroningsheuvel (zwaaien met zwaard)
  • Eed van de koning over de Hongaarse grondwet voor het klooster van de broeders van genade.

Clarissenkerk

De Clarissenkerk behoort tot het complex van het klooster van de Clarissen. De nonnen kwamen in 1297 naar Bratislava en bouwden met de hulp van de koning een kerk en een klooster in plaats van het verwoeste cisterciënzerklooster in de 14e eeuw. In 1782 werd het klooster opgeheven. Tegenwoordig fungeert de kerk als een concert- en theaterzaal en ook voor tentoonstellingen. De kerk is een hallenkerk in gotische stijl. Een toren werd toegevoegd in de 15e eeuw. Vanaf de 18e eeuw zijn de hoofd- en zijaltaren bewaard gebleven, evenals de preekstoel.

Neologge-synagoge

De Neologge-synagoge was een synagoge vlakbij de kathedraal. Het is vernoemd naar een stroming binnen het Jodendom in het voormalige koninkrijk van Hongarije. Het werd gebouwd in 1893 met een rechthoekige plattegrond en verving het bestaande. Binnen was een orgel. Aan de voorzijde was op de twee hoeken een toren in Moorse stijl. In het midden van de gevel waren vijf ingangen in dezelfde stijl. De twee achtzijdige torens hadden koepeldaken. De synagoge bleef na de Tweede Wereldoorlog onbeschadigd en er waren plannen om een ​​Joods museum in het gebouw te bouwen. Dit was niet gedaan. In plaats daarvan werd het gebouw in de jaren zestig door de Slowaakse televisie gebruikt als een tijdelijke televisiestudio. Toen de bouw van de Nieuwe Brug besloten was, begon de uitgebreide sloop van het voormalige Podhradie-district om ruimte te maken voor de toegangswegen en de brug zelf. De synagoge werd uiteindelijk in 1969 gesloopt, hoewel hij niet op de route lag. Waarschijnlijk waren er anti-Joodse redenen van de communistische regering. Nu is er een Holocaust Memorial van Peter Zalman en Lucia Zalmanova (1996) op de plaats van de gesloopte synagoge. Het monument bestaat uit een sculptuur en een symbolische weergave van de synagoge op een reflecterende marmeren muur.

Bratislava stockphoto from Shutterstock / RastoS

Astrid

Hoi, ik ben Astrid, bouwjaar 1983. Ik heb de lerarenopleiding geschiedenis en Mens & Maatschappij gedaan en lesgegeven op middelbare scholen in de vakken geschiedenis en aardrijkskunde. Mijn hobbies zijn lezen, reizen en alles wat met kunst en geschiedenis te maken heeft. Verder volg ik graag sport, zoals tennis, turnen en voetbal.
Ik schrijf voor Mamaliefde een wekelijkse reisblog over reizen en uitstapjes die ik zelf gemaakt heb, met de speciale nadruk op kunst en geschiedenis. Ook verzorg ik de taal van alle blogs die gepubliceerd worden.
Astrid