Mijn mannetje staat op het punt zijn eerste stapjes te zetten. Zo bijzonder vind ik het om hem alle ontwikkelingen te zien doormaken, het gaat zo natuurlijk. Alsof dat kleine lijfje met dat grote hoofd doelbewust bedenkt dat hij op pad wil en precies aanvoelt hoe hij dat het beste aan kan pakken. Alle eerdere grofmotorische ontwikkelingen lijken hier de voorbereiding voor te zijn geweest. Eerst ‘trainde’ hij vooral zijn nek, toen zijn rug en armen en daarna zijn beentjes. De laatste fase is vooral balans vinden en een beetje durf: want los betekent ook weer kunnen vallen.

Hieronder staan gemiddelden aangegeven als het gaat om welke leeftijd, de ontwikkeling kan echter voor ieder kind anders verlopen. Het ene kind is sneller dan de ander of slaat een fase over. Twijfel je over de ontwikkeling van je kind; overleg dan met de arts van het consultatiebureau.

Baby leren lopen; verschillende fasen van liggen tot zelfstandig lopen

Er is een enorme spreiding in hoe snel een kind de mijlpalen doorloopt. Zo ken ik kinderen die met tien maanden al stapjes los zetten en kinderen die daarmee tot anderhalf jaar hebben gewacht. Beide vallen in de gemiddelde ‘range’ en getuigen van een gezonde ontwikkeling. Hieronder zal ik de gemiddelde ontwikkeling beschrijven, maar jouw kind kan prima wat eerder of later deze mijlpalen halen, zonder dat er iets aan de hand is.

Hoofd optillen

De eerste twee maanden kan je baby nog maar heel weinig behalve slapen, drinken, huilen en luiers vullen. Wat hij wel leert en soms bij de geboorte al een beetje kan, is zijn hoofd optillen. Met oefening wordt het nekje langzaam sterker. Belangrijk dus vooral nu om het nekje goed te ondersteunen. Op zijn buik leert je kindje beter zijn nek strekken, daarom is het een goed idee om regelmatig ‘tummy time’ in te lassen.

Borst optillen

Tummy time is ook heel goed voor de ontwikkeling van de rug. Die begint bij het optillen van de borst, een soort minipush-up. De meeste baby’s kunnen dit rond één tot twee maanden.

Omrollen

Vanaf drie à vier maanden kan een kindje van zijn zij naar zijn rug draaien. Met gemiddeld vijf maanden kan hij van zijn rug naar zijn zij draaien en met zeven à acht maanden kan een kind van rug naar buik en andersom omrollen. Meestal leert hij eerst rollen van rug naar buik.

Zitten

Een baby kan met drie à vier maanden een minuutje met ondersteuning zitten. Langzaam gaat dat steeds langer en kan hij zichzelf ook ondersteunen met de handen op de grond. Vanaf zes à zeven maanden zal hij zichzelf tot zitten proberen op te trekken. Met zeven à acht maanden kan je kindje los zitten met gestrekte benen, in het begin met gekromde rug, later ook met rechte rug. Vanaf gemiddeld negen maanden kan je kindje zich vanuit rugligging tot zitten optrekken. Als hij dat kan, wordt ervan uitgegaan dat het ruggetje en nekje sterk genoeg is om (korte) fietstochtjes te maken.

Tijgeren en kruipen

Tijgeren is kruipen met de buik tegen de grond. Veel kindjes leren dat eerder dan dat ze kruipen, sommige gaan pas echt kruipen als ze al kunnen lopen. Het lijkt erop dat kinderen die veel op een gladde vloer oefenen, eerder tijgeren en kinderen die vooral op vloerbedekking of een kleed oefenen, eerder kruipen. Het tijgeren of kruipen is motorisch best complex: het vraagt flink wat coördinatie van armen en benen. Veel kindjes kunnen dan ook al een tijdje in de kruiphouding zitten en bewegen hun romp naar voor en achter, maar komen nog niet vooruit. Tijgeren leren de meeste baby’s met zeven à acht maanden en kruipen gemiddeld met tien maanden. Soms slaan ze zowel tijgeren als kruipen over en schuiven ze vooruit in de zithouding, het zogenaamde billenschuiven. Ook prima, al leren deze kindjes gemiddeld iets later lopen. Billenschuiven leren kinderen eerder als ze veel in de zithouding zitten. Het is aan te raden je kind vooral op de buik te leggen voor het leren tijgeren en kruipen.

Optrekken tot staan

Vanaf een maand of vijf zijn de benen sterk genoeg om niet meer door de knieën te zakken als je hem op zijn voetjes zet. Veel kinderen hebben hier veel plezier in. Ondersteun hem daarbij wel onder de oksels / om zijn middel, om zijn rug niet teveel te belasten. Het zelf optrekken tot staan kunnen ze meestal met een maand of tien. De eerste dagen vallen ze vaak om. Let daarom op of er geen scherpe hoeken zijn waar ze tegenaan kunnen vallen en blijf eventueel achter ze om ze op te vangen. Mijn ervaring is dat het niet mogelijk is om elke val te voorkomen en dat ze ook wel snel leren van het vallen om dat te voorkomen.

‘Cruisen’: lopen langs objecten

Vrij snel na het optrekken kunnen ze ook gaan ‘cruisen’, langs objecten lopen zoals de bank, de tafel, ook gemiddeld met tien maanden. Ze worden daar steeds behendiger in en zullen op den duur ook proberen even los te staan tussen het stappen door.

Eerste stapjes; welke leeftijd?

Met elf à twaalf maanden kunnen kinderen aan de hand van een volwassene lopen en met gemiddeld dertien maanden volgen de eerste stapjes los. Maar zoals gezegd kan dat dus ook eerder of later zijn. Als je kind met achttien maanden nog niet loopt, is het verstandig om te overleggen op het consultatiebureau om te kijken of er iets aan de hand is.

Schoenen, sokjes of slofjes?

De voetjes van een baby zijn nog erg flexibel: er zit veel kraakbeen in. Het is daarom van belang dat de voetjes niet te strak in te kleine sokjes of schoentjes gaan omdat ze dan verkeerd zouden kunnen groeien. Binnen kan je kindje prima op blote voeten, maar als dat te koud is, zijn sokjes met antislip of slofjes met een ruwe zool ook prima. Op sokken zonder antislip hebben ze weinig grip waardoor het lopen lastig gaat. Babyslofjes kan je hier vinden.

Eerste babyschoentjes

Wanneer je kind echt kan lopen en dat dus ook buiten gaat doen, is het belangrijk dat de schoentjes voldoende steun geven (stevig met name rondom de hiel), maar wel flexibel genoeg zijn in de zool voor een goede afwikkeling van de voet. Goede schoentjes zijn nieuw wel prijzig, maar ze slijten vaak nauwelijks. Ik heb daarom alle schoentjes tweedehands gekregen of gekocht.

Een goed merk is Shoesme. Zij hebben schoenen voor elke fase van het leren lopen. Zo hebben ze de lijn Babyproof voor de allereerste stapjes en Extreme flex voor het eerste echte lopen met een speciale zool die enorm flexibel is. Je kunt ze hier vinden.

Lees ook: Eerste schoentjes voor je kind; waar op letten bij kopen?

Loopauto of ander speelgoed en hulpmiddelen wel of geen goed idee?

Omdat ik het toch wel om me heen hoor, wilde ik dit nog even noemen. Loopauto’s en loopstoeltjes (niet de jumperoo) worden afgeraden, in landen als Canada en Israël zijn ze zelfs bij wet verboden. Dit niet alleen omdat het gevaarlijk kan zijn (baby’s kunnen een flinke vaart maken en botsen of omkieperen), maar ook omdat het de loopontwikkeling zou kunnen belemmeren. De spierontwikkeling verloopt mogelijk niet ideaal omdat het kind wel de loopbeweging maakt, maar niet de spieropbouw heeft omdat het gewicht wordt gedragen door de auto. Het kind kan op de tenen gaan lopen en de voeten niet goed afwikkelen.

Loopfietsen zijn daarentegen wel goed, die gebruik je ook pas als je kind al kan lopen. Kinderen leren door loopfietsen vaak heel vlot echt fietsen op latere leeftijd.

Lees ook: Waarom een loopstoel slecht is voor de ontwikkeling van je kind.

Walking toddler stockphoto from Shutterstock / ivanko80

Hanna

Ik ben begin dertig, getrouwd, trotse mama van een kleine knuffelkont/dondersteen ('18). Mijn achtergrond is in de ontwikkelingspsychologie en ik heb ervaring in het onderwijs. Ik zit momenteel in de luxe positie dat ik thuis kan zijn bij mijn mannetje. Vanuit huis klus ik wat bij als vertaler en blogger. Ik hou van weetjes, gadgets en verdiep me graag in maatschappelijke vraagstukken.
Hanna