Arnstadt is een leuk, klein stadje ten zuiden van Erfurt aan de rand van het Thüringer Woud. Het is het oudste stadje van Thüringen. Het is vooral bekend doordat de familie Bach er heeft gewerkt als musicus. De bekendste is natuurlijk Johann Sebastian Bach die hier van 1703-1707 werkte als organist en cantor van de “Neue Kirche” die nu Bachkirche heet. Het orgel waarop hij speelde is nog vrijwel origineel; alleen de buitenvleugels werden er later opgezet. Er staat een standbeeld van een jonge man die Johann Sebastian Bach moet voorstellen. Elk jaar is er in maart het 10 dagen durende Bach-festival, voor de echte liefhebber. Het stadje is per bus of trein vanuit Erfurt aan te reizen.

Arnstadt

Het Stadhuis op de markt is gebouwd tussen 1883 – 1885 in de Duitse renaissancestijl. Het valt enorm op door zijn rode kleur. Op het plein zijn nog meer mooie gebouwen te zien en een standbeeld van de jonge Bach.

Schlossmuseum Arnstadt/Neues Palais

Het kasteel werd tussen 1729 en 1734 gebouwd in barokke stijl in opdracht van Günther I von Schwarzburg-Sondershausen. Het werd als winterslot gebruikt door zijn vrouw. Al tijdens hun leven werden er op het slot kunstverzamelingen bewaard. Ook deze zijn nog steeds in het bezit van het museum. Hiertoe behoren onder meer een spiegelkabinet en een verzameling van porselein uit China en Japan die rond het jaar 1700 werd aangeschaft.

Verder vind je het Schlossmuseum met een collectie poppen, poppenhuizen, interieurs en taferelen van vorstin Auguste Dorothea van Brunswijk-Wolfenbüttel. Zij bouwde met 391 figuren de 82 scènes van de poppenstad Mon Plaisir in de periode 1697-1710. Je ziet bijvoorbeeld apothekers, ambachtslieden, bedelaars, nonnen, hofdames, vorsten waarmee je een idee krijgt van het leven van drie eeuwen terug. Met deze collectie begon men in 1930 het museum in het Neue Palais. Daarnaast wordt er verteld over het leven en werk van Bach en andere familieleden. Bach werkte van 1703 tot 1707 in Arnstadt en had er zijn eerste aanstelling als organist. Ook andere familieleden hebben in Arnstadt gespeeld. Je ziet onder andere een orgel uit 1703 dat voor de Neue Kirche gebouwd werd door Johann Friedrich Wender en waarop Bach heeft gespeeld. In het museum kun je op verschillende plekken naar de muziek van Bach luisteren.

Meer informatie vind je hier.

Schlossruine Neideck

De voormalige waterburcht heeft fundamenten uit de 13de eeuw. Het kasteel werd gebouwd tussen 1553 en 1560. Het werd gebouwd in renaissancestijl. Kasteel Neideck werd de zetel van de graven van Schwarzburg-Arnstadt. Toen Prins Anton Günther II stierf in 1716, werd de residentie verplaatst naar Sondershausen. Het kasteel was daarna leeg en werd ook gebruikt als stal. Stenen werden verwijderd om bruggen te bouwen. Het kasteel stortte uiteindelijk in 1779 gedeeltelijk in. In april 1945 werd de toren beschadigd door Amerikaanse artilleriebrand. Er is een Nederlands tintje aan dit kasteel, want in 1560 trouwde slotheer Günther XLI zu Arnstadt hier met de 17-jarige Katharina van Nassau, de zus van de Nederlandse Prins Willem I van Nassau.

De 65 meter hoge kasteeltoren werd gerestaureerd en is te bezoeken. Verder zijn de laatste jaren de overblijfselen van de ruïnes gevonden. Op het terrein van het kasteel werd een kasteelmodel gebouwd op schaal 1:20, dat dagelijks kan worden bezocht samen met andere miniatuurgebouwen. In het nabijgelegen tuinmanhuis uit 1650 is een model van de stad Arnstadt van rond het jaar 1740 in de schaal 1:200 gebouwd.

Onze-Lieve-Vrouwekerk (Liebfrauenkirche)

De Onze-Lieve-Vrouwekerk (Liebfrauenkirche) is een protestantse kerk uit de 12e en 13e eeuw en geldt, naast de Dom van Naumburg, als de belangrijkste vertegenwoordiger van de overgangsperiode van romaanse naar gotische architectuur in Thüringen. Op de plaats van de huidige kerk stond ook het eerste kerkgebouw van Arnstadt. Rond 1200 begon men met de bouw van een drieschepige basiliek met een romaans hallenkoor. Er kwam een westelijke façade met dubbele torens in laatromaanse/vroeggotische stijlvormen. De gewelven kwamen halverwege de 13e eeuw in de kerk. Eind 13e eeuw kwam er een dwarsschip op de plaats van het romaanse koor en het hooggotische hallenkoor. Ook werden de torens in gotische stijl voltooid.

Nadat het Benedictijner klooster Sint-Walburga naar de Onze-Lieve-Vrouwekerk verplaatst was werd de kerk belangrijker. Er kwamen een nonnengalerij en kleurrijke vensters waarvan nog steeds twee apostelvensters en een Passiecyclus in de zijschepen te zien zijn. Na de reformatie werd het klooster gesloten en waren er nog maar weinig diensten. De kerk werd in 1813 gesloten. In de 20ste en 21ste eeuw is het gerestaureerd en in 2004 kreeg de kerk vier nieuwe, bronzen klokken.
Het interieur is rijk met beeldhouwkunst en schilderingen. Zeer bijzonder is het gotische altaar met houtsnijwerk uit 1498. Ook de kansel uit 1589 in renaissancestijl met een beeld van Mozes is erg mooi. Er is een 1,3m hoog Mariabeeld uit lindehout uit 1415.  In het noordelijk zijschip zie je romaanse kruisgewelven en twee vensters uit begin 14de eeuw met de apostelen Jacobus en Andreas.

De kerk is alleen tussen mei en september te bezichtigen. Meer informatie vind je hier.

Bachkirche

De Neue Kirche werd gebouwd tussen 1676-1683 op de resten van de St. Bonifatiuskerk als een barokke hal met een omringende, drie verdiepingen tellende galerij. De twee orgels zijn de belangrijkste bezienswaardigheden in de kerk. Van 1703 tot 1707 had Johann Sebastian Bach hier zijn eerste organistenfunctie, gevolgd door zijn neef Johann Ernst Bach tot 1728. In 1707 vertrok J.S. Bach naar Mühlhausen. Er is tegenwoordig nog steeds een actief Bachkoor en het Bach-Festival-Arnstadt.
In 1935 veranderde de Neue Kirche van naam en werd “Johann Sebastian Bach Kirche”.

Meer informatie vind je hier.

Oberkirche

De Oberkirche is in de 13de eeuw gebouwd als Franciscanerkerk. Sinds 1538 is de kerk protestants. De kerk staat op een heuvel aan de zuidkant van de oude binnenstad. Het is een lang, rechthoekig gebouw. Het interieur heeft een houten tongewelf. De rechte oostelijke muur heeft drie hoge ramen met maaswerk. Het middelste heeft twee lagere vensters met twee rijstroken. Op de hoeken van de oostelijke muur zijn viervoudig getrapte steunberen. De noordkant heeft verschillende tweedelige puntvensters, terwijl de zuidmuur – op twee ramen na in het koorgebied – geen ramen heeft vanwege de kloostergebouwen. In de muur aan de noordkant zie je een gemetseld romaans venster uit ongeveer 1250. Aan de noordkant staat een later gebouwde kerktoren. Aan de zuidkant is er een binnenhof met een klein klooster. Binnen zie je het grote vroegbarokke altaar, de prinselijke hoven en galerijen en het doopvont, die allemaal uit de 17e eeuw zijn. Op de vele schilderijen uit die periode zie je Bijbelse scènes.

Meer informatie vind je hier.

Uitjes omgeving Arnstadt

Bratwurstmuseum

Het 1e Duitse Bratwurstmuseum is een permanente tentoonstelling gewijd aan braadworst in een speciaal daarvoor gebouwd gebouw in het dorp Holzhausen in de gemeente Amt Wachsenburg, vlakbij Arnstadt. Men richt zich uiteraard ook op de geschiedenis van de Thüringer Rostbratwurst. Op 20 januari 1404 werd het eerste recept van de braadworst op papier gezet. Dat document wordt hier uiteraard gekoesterd. In de tentoonstelling vind je alle informatie over varkensrassen, vlees- en worstverwerking, recepten en braadworstproductie. Boven zie je een replica van een kloosterkeuken zoals die er in 1404 uitzag. Ook is er een modelontwerp van de Thüringer Kermis. Het museum gaat in 2020 verhuizen naar een nieuwe locatie die vier keer zo groot is.

Meer informatie over het museum en de activiteiten vind je hier.

Schloss Wachsenburg

Schloss Wachsenburg is een kasteel in Amt Wachsenburg, dat vlakbij Arnstadt en Erfurt ligt. Het is één van de Drei Gleichen, drie kastelen op de heuveltop ten oosten van Gotha. Het werd gebouwd in de 10e eeuw. Het kasteel werd uitgebreid gereconstrueerd in de 17e en 19e eeuw. Het goed bewaard gebleven kasteel heeft nu een museum, een hotel en een restaurant.

Meer informatie vind je hier.

Kasteel Molsdorf

Schloss Molsdorf is een barok paleis in Molsdorf, een buitenwijk van Erfurt, ongeveer 12 kilometer ten zuiden van de stad en wordt gezien als één van de mooiste barokke kastelen in Thüringen. Mede daarom wordt het ook wel Thüringer Versailles genoemd. De beste periode was tussen 1733 en 1748, toen de Pruisische diplomaat en wethouder graaf Gustav Adolf von Gotter hier woonde. Gotter is grotendeels verantwoordelijk voor het huidige uiterlijk van de voormalige waterburcht.

Binnen zie je de feestzaal waar de feestelijke buffetten werden gehouden. In deze zaal zie je op de eiken lambrisering en de muren 33 portretten van regerende koningen, prinsen, diplomaten en generaals uit de 18de eeuw. Daarna kom je in de dameszaal, ook wel de zilveren zaal genoemd. Ooit hingen hier ook veel portretten van goden en hoge dames. In de Rode Salon zie je rood behang uit de 19de eeuw. Bijzonder is de plafonschildering. Na 15 mooie jaren kwam Gotter zonder geld te zitten en moest hij zijn kasteel verkopen. Daarna zijn er verschillende eigenaars geweest. Het kasteel werd uitegebreid gerestaureerd en in 1966 werden het museum en restaurant geopend. Er zijn verschillende tentoonstellingen en beroemd is de “Erotica-collectie”. Voor muziekliefhebbers zijn er kamerconcerten en de Molsdorfer parkconcerten.

Meer informatie vind je hier.

Lees ook

Astrid